<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X64n1266"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1266 禅林宝训笔说</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 1266 禅林宝训笔说</title> <author>淸 智祥述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>3卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">64</idno>.<idno type="no">1266</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-17 13:11:50 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">禅林宝训笔说</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00044"> <charName>CBETA CHARACTER CB00044</charName> <mapping cb:dec="983084" type="PUA">U+F002C</mapping> <mapping type="unicode">U+459F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虻</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[亡/虫]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00155"> <charName>CBETA CHARACTER CB00155</charName> <mapping cb:dec="983195" type="PUA">U+F009B</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+5190</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[曰/月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00589"> <charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName> <mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping> <mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>涧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[涧-日+月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00647"> <charName>CBETA CHARACTER CB00647</charName> <mapping cb:dec="983687" type="PUA">U+F0287</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+76CB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>钵</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[犮/皿]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00889"> <charName>CBETA CHARACTER CB00889</charName> <mapping cb:dec="983929" type="PUA">U+F0379</mapping> <mapping type="unicode">U+3ED4</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[王*垂]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00895"> <charName>CBETA CHARACTER CB00895</charName> <mapping cb:dec="983935" type="PUA">U+F037F</mapping> <mapping type="unicode">U+259CC</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/(爿*未)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01321"> <charName>CBETA CHARACTER CB01321</charName> <mapping cb:dec="984361" type="PUA">U+F0529</mapping> <mapping type="unicode">U+478B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>嚫</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[贝*亲]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01366"> <charName>CBETA CHARACTER CB01366</charName> <mapping cb:dec="984406" type="PUA">U+F0556</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+98F0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>饭</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[饥-几+(丨/下)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02439"> <charName>CBETA CHARACTER CB02439</charName> <mapping cb:dec="985479" type="PUA">U+F0987</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>佞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[佞-二+〦]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04138"> <charName>CBETA CHARACTER CB04138</charName> <mapping cb:dec="987178" type="PUA">U+F102A</mapping> <mapping type="unicode">U+34B9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>顚</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[真*真]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04622"> <charName>CBETA CHARACTER CB04622</charName> <mapping cb:dec="987662" type="PUA">U+F120E</mapping> <mapping type="unicode">U+2B46E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(厂@墨)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04676"> <charName>CBETA CHARACTER CB04676</charName> <mapping cb:dec="987716" type="PUA">U+F1244</mapping> <mapping type="unicode">U+200D4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>允</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[ㄠ-ㄙ+?]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04846"> <charName>CBETA CHARACTER CB04846</charName> <mapping cb:dec="987886" type="PUA">U+F12EE</mapping> <mapping type="unicode">U+342B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>凶</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[离-蹂]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05278"> <charName>CBETA CHARACTER CB05278</charName> <mapping cb:dec="988318" type="PUA">U+F149E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7C34</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虡</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+虡]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05290"> <charName>CBETA CHARACTER CB05290</charName> <mapping cb:dec="988330" type="PUA">U+F14AA</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+209E7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>西</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[卤-※+夕]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05315"> <charName>CBETA CHARACTER CB05315</charName> <mapping cb:dec="988355" type="PUA">U+F14C3</mapping> <mapping type="unicode">U+3E11</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>爨</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[爂-火+焚]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05577"> <charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName> <mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping> <mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05769"> <charName>CBETA CHARACTER CB05769</charName> <mapping cb:dec="988809" type="PUA">U+F1689</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+2567F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[示*谷]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05903"> <charName>CBETA CHARACTER CB05903</charName> <mapping cb:dec="988943" type="PUA">U+F170F</mapping> <mapping type="unicode">U+25A0A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寝</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[寝-(宋-木)+穴]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07055"> <charName>CBETA CHARACTER CB07055</charName> <mapping cb:dec="990095" type="PUA">U+F1B8F</mapping> <mapping type="unicode">U+24A0F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>琐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[瑙-囟+贝]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15097"> <charName>CBETA CHARACTER CB15097</charName> <mapping cb:dec="998137" type="PUA">U+F3AF9</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9EAB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>面</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[麸-夫+丐]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15143"> <charName>CBETA CHARACTER CB15143</charName> <mapping cb:dec="998183" type="PUA">U+F3B27</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>鹞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鹞-缶+(工/山)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15156"> <charName>CBETA CHARACTER CB15156</charName> <mapping cb:dec="998196" type="PUA">U+F3B34</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7891</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>碑</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[石*((白-日+田)/廾)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15210"> <charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName> <mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[恹-厌+火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15325"> <charName>CBETA CHARACTER CB15325</charName> <mapping cb:dec="998365" type="PUA">U+F3BDD</mapping> <mapping type="unicode">U+9013</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>递</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[逅-口+韨]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15435"> <charName>CBETA CHARACTER CB15435</charName> <mapping cb:dec="998475" type="PUA">U+F3C4B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>饬</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[饬-力+方]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16499"> <charName>CBETA CHARACTER CB16499</charName> <mapping cb:dec="999539" type="PUA">U+F4073</mapping> <mapping type="unicode">U+20A52</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[昃-人+又]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16519"> <charName>CBETA CHARACTER CB16519</charName> <mapping cb:dec="999559" type="PUA">U+F4087</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[榭-身+(阿-可)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2004-08-05T11:41:01"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0618c" n="0618c"/> <lb ed="X" n="0618c01"/> <lb ed="X" n="0618c02"/> <lb ed="X" n="0618c03"/> <lb ed="X" n="0618c04"/> <lb ed="X" n="0618c05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1266-A 禅林宝训笔说序</cb:mulu><head>No. 1266-A <lb ed="X" n="0618c06"/><lb ed="R113" n="0609a01"/> 禅林宝训笔说序</head> <lb ed="X" n="0618c07"/> <lb ed="X" n="0618c08"/><lb ed="R113" n="0609a02"/><p xml:id="pX64p0618c0801">宝训一书。盖古人抚育情深。肝膈语也。作之记之。诚 <lb ed="X" n="0618c09"/><lb ed="R113" n="0609a03"/>不啻嚼食餵婴。苦心极矣。且三百篇。皆英玮绝世之 <lb ed="X" n="0618c10"/><lb ed="R113" n="0609a04"/>才。凌跨百代。发纤秾于简古。寄至味于憺泊。天機畅 <lb ed="X" n="0618c11"/><lb ed="R113" n="0609a05"/>发。语句寻常。而究之。後人行之犹登渺莽。难于措足。 <lb ed="X" n="0618c12"/><lb ed="R113" n="0609a06"/>尟克有珍之惜之。而心醉神酣者也。予自参学以来。 <lb ed="X" n="0618c13"/><lb ed="R113" n="0609a07"/>读之<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c1301" n="0618c1301"/><anchor xml:id="beg0618c1301" n="0618c1301"/>已<anchor xml:id="end0618c1301"/>四十春秋。如饮醍醐。如餐妙药。立身接物之 <lb ed="X" n="0618c14"/><lb ed="R113" n="0609a08"/>际。间尝窃取一二言。奉为典型。虽不能媲美乎前贤。 <lb ed="X" n="0618c15"/><lb ed="R113" n="0609a09"/>亦或者不见。哂于今世。迩来谢事寒巖。万機锓削。日 <lb ed="X" n="0618c16"/><lb ed="R113" n="0609a10"/>唯作壁观僧。担朽木任。而于是书。置焉弗问。无何为 <lb ed="X" n="0618c17"/><lb ed="R113" n="0609a11"/>禅者请说。余曰吾老矣。筋倦骨衰。岂堪复如子愿耶。 <lb ed="X" n="0618c18"/><lb ed="R113" n="0609a12"/>而请之益坚。却之弗获。只得强起。命楮颖二子。代为 <lb ed="X" n="0618c19"/><lb ed="R113" n="0609a13"/>说之。日渍月浸。遂以成帙。命之曰笔说。以是知予纵 <lb ed="X" n="0618c20"/><lb ed="R113" n="0609a14"/>能说。亦有其地。亦有其时。说有间也。唯笔说。不拘时。 <lb ed="X" n="0618c21"/><lb ed="R113" n="0609a15"/>不择地。续微学于将坠。发妙理于浅近。风柯月渚。语 <lb ed="X" n="0618c22"/><lb ed="R113" n="0609a16"/>遍溪山。要即古人之言。以达古人之意而<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c2201" n="0618c2201"/><anchor xml:id="beg0618c2201" n="0618c2201"/>已<anchor xml:id="end0618c2201"/>。敢曰寄 <lb ed="X" n="0618c23"/><lb ed="R113" n="0609a17"/>兹说于将来。启蒙迷于未悟也耶。唯祈学者肯綮深 <lb ed="X" n="0618c24"/><lb ed="R113" n="0609a18"/>思。细心穷玩。融古人之言。为<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c2401" n="0618c2401"/><anchor xml:id="beg0618c2401" n="0618c2401"/>己<anchor xml:id="end0618c2401"/>言。通古人之志。为己 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0619a" n="0619a"/> <lb ed="X" n="0619a01"/><lb ed="R113" n="0609b01"/>志。斯则匪唯弗辜前辈。嚼食餵婴之婆心。而亦不负 <lb ed="X" n="0619a02"/><lb ed="R113" n="0609b02"/>今日。白首靑灯之朽志也<anchor xml:id="nkr_note_add_0619a0201" n="0619a0201"/><anchor xml:id="beg0619a0201" n="0619a0201"/>已<anchor xml:id="end0619a0201"/>。</p> <lb ed="X" n="0619a03"/><lb ed="R113" n="0609b03"/><p xml:id="pX64p0619a0301">时</p> <lb ed="X" n="0619a04"/><lb ed="R113" n="0609b04"/><p xml:id="pX64p0619a0401">康熙岁在丙戌仲夏月退隐叟智祥频吉听雲道人 <lb ed="X" n="0619a05"/><lb ed="R113" n="0609b05"/>书于雲峰牧麟堂中</p></cb:div> <lb ed="X" n="0619a06"/> <lb ed="X" n="0619a07"/> <lb ed="X" n="0619a08"/> <lb ed="X" n="0619a09"/> <lb ed="X" n="0619a10"/> <lb ed="X" n="0619a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">禅林宝训笔说</cb:mulu><cb:docNumber>No. 1266</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0619a12"/><lb ed="R113" n="0609b07"/><cb:div type="other"><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0619a1201">禅林宝训序。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0619a13"/><lb ed="R113" n="0609b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0619a1301">禅林宝训四字。作两对法喩喩法释。禅字是法。林 <lb ed="X" n="0619a14"/><lb ed="R113" n="0609b09"/>即喩也。宝字是喩。训即法也。梵语禅那。此云静虑。 <lb ed="X" n="0619a15"/><lb ed="R113" n="0609b10"/>以寂静为義。又云思惟修。所谓禅定者。定对乱言。 <lb ed="X" n="0619a16"/><lb ed="R113" n="0609b11"/>稍乱则非禅矣。林者。多木为林。譬诸禅师。嘉言善 <lb ed="X" n="0619a17"/><lb ed="R113" n="0609b12"/>行。说非一人。故喩如林也。比此诸老。皆深修禅定 <lb ed="X" n="0619a18"/><lb ed="R113" n="0609b13"/>之人。所集之言甚多。故曰禅林。宝者。有贵重義。世 <lb ed="X" n="0619a19"/><lb ed="R113" n="0609b14"/>人以财帛为宝。君子以文言为宝。至人以道德为 <lb ed="X" n="0619a20"/><lb ed="R113" n="0609b15"/>宝。故先擧喩。使人知先德之文言。字字可珍可惜 <lb ed="X" n="0619a21"/><lb ed="R113" n="0609b16"/>也。训者。诲也。教诫也。谓诸禅师之法言。皆训诲教 <lb ed="X" n="0619a22"/><lb ed="R113" n="0609b17"/>诫之辞。此四字乃一书之题名。得其名。可以知三 <lb ed="X" n="0619a23"/><lb ed="R113" n="0609b18"/>百篇之義。序者。头緖也。凡书有序。如衣之有领。网 <lb ed="X" n="0619a24"/><lb ed="R113" n="0610a01"/>之有纲也。又曰序。谓述此一书之原由也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0619b" n="0619b"/> <lb ed="X" n="0619b01"/><lb ed="R113" n="0610a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0619b0101">宝训者。昔妙喜竹庵诛茅江西雲门时共集。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0619b02"/><lb ed="R113" n="0610a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0619b0201">此述陈集宝训之来源也。者字有虚实两用。此是 <lb ed="X" n="0619b03"/><lb ed="R113" n="0610a04"/>虚用。语助之辞。凡文有者字。所以分别隔异也。昔 <lb ed="X" n="0619b04"/><lb ed="R113" n="0610a05"/>者。往也。前代也。妙喜即径山宗杲大慧禅师。寧国 <lb ed="X" n="0619b05"/><lb ed="R113" n="0610a06"/>奚氏子。嗣<persName>佛</persName>果克勤禅师。竹庵即温州龙翔士珪 <lb ed="X" n="0619b06"/><lb ed="R113" n="0610a07"/>禅师。成都史氏子。嗣<persName>佛</persName>眼淸远禅师。二师皆南嶽 <lb ed="X" n="0619b07"/><lb ed="R113" n="0610a08"/>下十五世。诛茅。斩草也。言二师于江西古雲门旧 <lb ed="X" n="0619b08"/><lb ed="R113" n="0610a09"/>址结庵隐居时。共集此书。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0619b09"/><lb ed="R113" n="0610a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0619b0901">予淳熙间遊雲居。得之老僧祖庵。惜其季深蠹损。首 <lb ed="X" n="0619b10"/><lb ed="R113" n="0610a11"/>尾不完。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0619b11"/><lb ed="R113" n="0610a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0619b1101">此方出陈续集之由。予者。我也。淳熙。<name role="" type="person">宋孝宗</name>年号。 <lb ed="X" n="0619b12"/><lb ed="R113" n="0610a13"/>遊。涉历也。谓我于淳熙间。遊方至江西<name role="" type="person">雲居山</name>。得 <lb ed="X" n="0619b13"/><lb ed="R113" n="0610a14"/>此宝训于一老僧名祖庵者。即岳山祖庵主。得法 <lb ed="X" n="0619b14"/><lb ed="R113" n="0610a15"/>于靑原唯信。南嶽下十四世。师住衡嶽三十载。人 <lb ed="X" n="0619b15"/><lb ed="R113" n="0610a16"/>无知者。有偈曰。小锅煮菜上蒸<g ref="#CB01366">饭</g>。菜熟<g ref="#CB01366">饭</g>香人正 <lb ed="X" n="0619b16"/><lb ed="R113" n="0610a17"/>饥。一饱饥疮了无事。明朝依样画猫儿。由是衲子 <lb ed="X" n="0619b17"/><lb ed="R113" n="0610a18"/>竞相参慕。无尽张公。力挽出世不从。复隐雲居十 <lb ed="X" n="0619b18"/><lb ed="R113" n="0610b01"/>馀载而终。惜者。意有所怜。其字。指物之辞。蠹乃虫 <lb ed="X" n="0619b19"/><lb ed="R113" n="0610b02"/>名。能食纸。其状似鱼。昔周成王。外国贡表。封于箱 <lb ed="X" n="0619b20"/><lb ed="R113" n="0610b03"/>三载。一日帝命取阅。见蠹篆成福寿字。上大喜。後 <lb ed="X" n="0619b21"/><lb ed="R113" n="0610b04"/>哲颂云。蠹鱼元不宿淸波。赴纸横穿<g ref="#CB05903">寝</g>食阿。无意 <lb ed="X" n="0619b22"/><lb ed="R113" n="0610b05"/>成文经御览。古今书箧惜偏多。谓虽得是书。但恨 <lb ed="X" n="0619b23"/><lb ed="R113" n="0610b06"/>其历岁深久。为蠹鱼所食。篇章不完。或有前而无 <lb ed="X" n="0619b24"/><lb ed="R113" n="0610b07"/>後。缺失者多。是可惜也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0619c" n="0619c"/> <lb ed="X" n="0619c01"/><lb ed="R113" n="0610b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0619c0101">後来或见于语录传记中。积之十年。仅五十篇馀。仍 <lb ed="X" n="0619c02"/><lb ed="R113" n="0610b09"/>取黄龙。下至<persName>佛</persName>照简堂诸老遗语。节葺类三百篇。其 <lb ed="X" n="0619c03"/><lb ed="R113" n="0610b10"/>所得有先後。而不以古今为诠次。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0619c04"/><lb ed="R113" n="0610b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0619c0401">此序集续次第之所以。後来。是得此书之後。或者。 <lb ed="X" n="0619c05"/><lb ed="R113" n="0610b12"/>不定之辞。密显真機曰语。总集众事曰录。博载古 <lb ed="X" n="0619c06"/><lb ed="R113" n="0610b13"/>今曰传。廣志贤哲曰记。积者。渐渐收积。仅。谓方纔 <lb ed="X" n="0619c07"/><lb ed="R113" n="0610b14"/>也。谓自得此书以来。将首尾不全者。遍讨群集。及 <lb ed="X" n="0619c08"/><lb ed="R113" n="0610b15"/>至十年之中。方纔得五十馀篇而<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c0801" n="0619c0801"/><anchor xml:id="beg0619c0801" n="0619c0801"/>已<anchor xml:id="end0619c0801"/>。仍者。复也旧 <lb ed="X" n="0619c09"/><lb ed="R113" n="0610b16"/>也。黄龙寺名。在隆兴府。今名南昌。惠南禅师。信州 <lb ed="X" n="0619c10"/><lb ed="R113" n="0610b17"/>张氏子。嗣石霜楚圆禅师。南嶽下十一世。下至者。 <lb ed="X" n="0619c11"/><lb ed="R113" n="0610b18"/>谓从十一世至十六世。<persName>佛</persName>照即明州育王寺德光 <lb ed="X" n="0619c12"/><lb ed="R113" n="0611a01"/>拙庵禅师。临江彭氏子。嗣大慧禅师。简堂即国淸 <lb ed="X" n="0619c13"/><lb ed="R113" n="0611a02"/>寺行機禅师。台州杨氏子。嗣护国景元禅师。二师 <lb ed="X" n="0619c14"/><lb ed="R113" n="0611a03"/>皆南嶽下十六世。诸老者。统摄不尽之辞。遗语者。 <lb ed="X" n="0619c15"/><lb ed="R113" n="0611a04"/>人虽往矣。而遗留语句在也。节者。检制也。葺者。渐 <lb ed="X" n="0619c16"/><lb ed="R113" n="0611a05"/>次修補也。然黄龙简堂辈。曾为大慧竹庵二师<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c1601" n="0619c1601"/><anchor xml:id="beg0619c1601" n="0619c1601"/>已<anchor xml:id="end0619c1601"/> <lb ed="X" n="0619c17"/><lb ed="R113" n="0611a06"/>皆收集。因首尾不完。只得仍旧将诸师遗语节制 <lb ed="X" n="0619c18"/><lb ed="R113" n="0611a07"/>而補葺之。幷前五十类之得三百篇。然其所得。非 <lb ed="X" n="0619c19"/><lb ed="R113" n="0611a08"/>一时一处。原有先後。随得随录。故不以往古为先。 <lb ed="X" n="0619c20"/><lb ed="R113" n="0611a09"/>来今为後。作诠显次第耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0619c21"/><lb ed="R113" n="0611a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0619c2101">大槪使学者。削势利人我。趋道德仁義而<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c2101" n="0619c2101"/><anchor xml:id="beg0619c2101" n="0619c2101"/>已<anchor xml:id="end0619c2101"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0619c22"/><lb ed="R113" n="0611a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0619c2201">此正出集宝训之本意。槪者。率也。削者。删除也。势。 <lb ed="X" n="0619c23"/><lb ed="R113" n="0611a12"/>威势。利。财利。人我者。彼此对待之称。谓集此书之 <lb ed="X" n="0619c24"/><lb ed="R113" n="0611a13"/>本意。原为要使学者。将威势财乃人我之心。尽情 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0620a" n="0620a"/> <lb ed="X" n="0620a01"/><lb ed="R113" n="0611a14"/>删除。不可留也。道者。乃一切圣凡共由之达道也。 <lb ed="X" n="0620a02"/><lb ed="R113" n="0611a15"/>日用事物当然谓之道。德者。得也。行道有得于心 <lb ed="X" n="0620a03"/><lb ed="R113" n="0611a16"/>谓之德。僧修戒定慧。儒行孝悌忠信。皆谓之德。仁 <lb ed="X" n="0620a04"/><lb ed="R113" n="0611a17"/>者。心之德。爱之理也。義者。心之制。事之宜也。趋者。 <lb ed="X" n="0620a05"/><lb ed="R113" n="0611a18"/>向也。取也。谓前之非理者当除。此之当理者宜取。 <lb ed="X" n="0620a06"/><lb ed="R113" n="0611b01"/>要使学者趋向道德仁義而<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a0601" n="0620a0601"/><anchor xml:id="beg0620a0601" n="0620a0601"/>已<anchor xml:id="end0620a0601"/>。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a0602" n="0620a0602"/><anchor xml:id="beg0620a0602" n="0620a0602"/>已<anchor xml:id="end0620a0602"/>者。结尽无馀 <lb ed="X" n="0620a07"/><lb ed="R113" n="0611b02"/>之意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0620a08"/><lb ed="R113" n="0611b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0620a0801">其文理优游平易。无高诞荒邈诡异之迹。实可以助 <lb ed="X" n="0620a09"/><lb ed="R113" n="0611b04"/>入道之远猷也。且将刊木以廣流传。必有同志之士 <lb ed="X" n="0620a10"/><lb ed="R113" n="0611b05"/>一见而心许者。予虽老死丘壑。而志愿足矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0620a11"/><lb ed="R113" n="0611b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0620a1101">此申明宝训之文。文。谓文词。理。即義理。优游。自如 <lb ed="X" n="0620a12"/><lb ed="R113" n="0611b07"/>之貌。平者。平常。易者。简易。高者。其言孤危难近。诞 <lb ed="X" n="0620a13"/><lb ed="R113" n="0611b08"/>者。其语诳妄不实。荒者。荒芜无稽之谈。邈者。渺邈 <lb ed="X" n="0620a14"/><lb ed="R113" n="0611b09"/>无措之句。诡者。谲诈之谕。异者。怪异之辞。谓此等 <lb ed="X" n="0620a15"/><lb ed="R113" n="0611b10"/>言词。本文中不但无其实。求其迹亦不可得。如此 <lb ed="X" n="0620a16"/><lb ed="R113" n="0611b11"/>真实无妄之训诲。诚可以助入道之远猷也。猷者。 <lb ed="X" n="0620a17"/><lb ed="R113" n="0611b12"/>法也。远猷者。深远法则也。此序言其效。下明流通 <lb ed="X" n="0620a18"/><lb ed="R113" n="0611b13"/>之意。且者。权且也。且将者。暂欲之辞。刊木。即镌板。 <lb ed="X" n="0620a19"/><lb ed="R113" n="0611b14"/>以便廣远流通。必有者。谓此书既行。谅必有与我 <lb ed="X" n="0620a20"/><lb ed="R113" n="0611b15"/>同此志者。此人一见。定当心许我也。许者。<g ref="#CB04676">允</g>从之 <lb ed="X" n="0620a21"/><lb ed="R113" n="0611b16"/>義。书既行。予虽老朽死于丘壑。生平志愿得满足 <lb ed="X" n="0620a22"/><lb ed="R113" n="0611b17"/>矣。丘。土阜之高者。壑者。谷也。坑也。志者。心之所向。 <lb ed="X" n="0620a23"/><lb ed="R113" n="0611b18"/>愿者。情之所希。<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a2301" n="0620a2301"/><anchor xml:id="beg0620a2301" n="0620a2301"/>已<anchor xml:id="end0620a2301"/>上伸释序文<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a2302" n="0620a2302"/><anchor xml:id="beg0620a2302" n="0620a2302"/>已<anchor xml:id="end0620a2302"/>竟。後出序主名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0620a24"/><lb ed="R113" n="0612a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0620a2401">东吴沙门净善书。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0620b" n="0620b"/> <lb ed="X" n="0620b01"/><lb ed="R113" n="0612a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0620b0101">古称三吴。东吴即苏州也。沙门梵语。此云勤息。谓 <lb ed="X" n="0620b02"/><lb ed="R113" n="0612a03"/>勤行众善。息灭诸恶。後学不可单称先辈之名。当 <lb ed="X" n="0620b03"/><lb ed="R113" n="0612a04"/>曰。上净下善。即序主名也。宋时人。蒲姑之高僧。得 <lb ed="X" n="0620b04"/><lb ed="R113" n="0612a05"/>法氏族未详。书者。舒也。舒布其言。陈于简牍也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0620b05"/> <lb ed="X" n="0620b06"/> <lb ed="X" n="0620b07"/> <lb ed="X" n="0620b08"/> <lb ed="X" n="0620b09"/> <lb ed="X" n="0620b10"/><lb ed="R113" n="0612a07"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>禅林重刻宝训笔说卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0620b11"/> <lb ed="X" n="0620b12"/><lb ed="R113" n="0612a08"/><byline cb:type="author">楚衡雲峰 智祥 述</byline> <lb ed="X" n="0620b13"/><lb ed="R113" n="0612a09"/><cb:div type="other"><p xml:id="pX64p0620b1301">此篇。诲人道德为立身之本。尊之美之。最为急要。 <lb ed="X" n="0620b14"/><lb ed="R113" n="0612a10"/>故此以冠三百篇之首。意有所在也。</p> <lb ed="X" n="0620b15"/><lb ed="R113" n="0612a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0620b1501">明教嵩和尙曰。尊莫尊乎道。美莫美乎德。道德之所 <lb ed="X" n="0620b16"/><lb ed="R113" n="0612a12"/>存。虽匹夫非穷也。道德之所不存。虽王天下非通也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0620b17"/><lb ed="R113" n="0612a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0620b1701">明教即杭州<persName>佛</persName>日<name role="" type="person">契嵩</name>禅师。字仲灵。自号潜子。藤 <lb ed="X" n="0620b18"/><lb ed="R113" n="0612a14"/>州镡津李氏子。嗣洞山晓聪禅师。靑原下十世。七 <lb ed="X" n="0620b19"/><lb ed="R113" n="0612a15"/>岁出家。十三得度。十九遊方。常戴观音像一轴。日 <lb ed="X" n="0620b20"/><lb ed="R113" n="0612a16"/>诵圣号十万。率以为常。世间经书。莫不遍览。作原 <lb ed="X" n="0620b21"/><lb ed="R113" n="0612a17"/>教论十万馀言。儒释之道一贯。以抗韩愈排<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0620b22"/><lb ed="R113" n="0612a18"/>说。知开封府龙图王公素。<name role="" type="person">欧阳修</name>。程师孟。奏进 <lb ed="X" n="0620b23"/><lb ed="R113" n="0612b01"/>仁宗览之嘉歎。付编修入藏。曰辅教篇三卷。赐紫 <lb ed="X" n="0620b24"/><lb ed="R113" n="0612b02"/>衣方袍。明教之号。和尙是梵语。此云力生。谓因师 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0620c" n="0620c"/> <lb ed="X" n="0620c01"/><lb ed="R113" n="0612b03"/>之力而得生长法身。又云依学。谓依随此师。学出 <lb ed="X" n="0620c02"/><lb ed="R113" n="0612b04"/>世法也。曰。语也〇此节先明道德存不存之人。尊。 <lb ed="X" n="0620c03"/><lb ed="R113" n="0612b05"/>重也。美。嘉也。道德解见前。谓世间可尊可重。者莫 <lb ed="X" n="0620c04"/><lb ed="R113" n="0612b06"/>有过于道。可嘉可美者。莫有过于德。若人心能存 <lb ed="X" n="0620c05"/><lb ed="R113" n="0612b07"/>道。身能养德。纵居于穷困之中。如匹夫匹妇。不以 <lb ed="X" n="0620c06"/><lb ed="R113" n="0612b08"/>为苦。故曰非穷。设或道德不修。身心佚荡。虽贵同 <lb ed="X" n="0620c07"/><lb ed="R113" n="0612b09"/>天子。不以为荣。故曰非通。匹夫者。穷独之称。所谓 <lb ed="X" n="0620c08"/><lb ed="R113" n="0612b10"/>三军之中可夺帅。匹夫之志不可夺也。三军者。周 <lb ed="X" n="0620c09"/><lb ed="R113" n="0612b11"/>天子有六军。一万二千五百人为一军。大国三军。 <lb ed="X" n="0620c10"/><lb ed="R113" n="0612b12"/>次国二军。小国一军。王字去声。身临四海曰王。此 <lb ed="X" n="0620c11"/><lb ed="R113" n="0612b13"/>先擧尊崇贫贱两般。立定有道德无道德为格式。 <lb ed="X" n="0620c12"/><lb ed="R113" n="0612b14"/>然後出其较论使人不言自化。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0620c13"/><lb ed="R113" n="0612b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0620c1301">伯夷叔齐。昔之饿夫也。今以其人而比之。而人皆喜。 <lb ed="X" n="0620c14"/><lb ed="R113" n="0612b16"/>桀纣幽厉。昔之人主也。今以其人而比之。而人皆怒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0620c15"/><lb ed="R113" n="0612b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0620c1501">此节引证道德有不有之实。伯夷叔齐。是有道德 <lb ed="X" n="0620c16"/><lb ed="R113" n="0612b18"/>之匹夫。今以之比于人。而人皆欢喜。是喜其有道 <lb ed="X" n="0620c17"/><lb ed="R113" n="0613a01"/>德也。桀纣幽厉。乃无道德之人君。今以之比于人。 <lb ed="X" n="0620c18"/><lb ed="R113" n="0613a02"/>而人皆忿怒。乃怒其无道德也〇伯夷叔齐。孤竹 <lb ed="X" n="0620c19"/><lb ed="R113" n="0613a03"/>君之二子也。孤竹即殷汤所封之邦君。在永平府 <lb ed="X" n="0620c20"/><lb ed="R113" n="0613a04"/>西北十八里。孤竹城。有夷齐庙存焉。姓墨胎氏。名 <lb ed="X" n="0620c21"/><lb ed="R113" n="0613a05"/>初。字子朝。其子伯夷。名允。字公信。季子叔齐。名智。 <lb ed="X" n="0620c22"/><lb ed="R113" n="0613a06"/>字公达。谥曰。伯夷叔齐也。其父将薨。遗命立叔齐。 <lb ed="X" n="0620c23"/><lb ed="R113" n="0613a07"/>齐以天伦为重。我在位不義。伯夷以父命为尊。我 <lb ed="X" n="0620c24"/><lb ed="R113" n="0613a08"/>在位不孝。二人俱逃。国人立其仲子为君。其二人 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0621a" n="0621a"/> <lb ed="X" n="0621a01"/><lb ed="R113" n="0613a09"/>闻西伯昌善养老。往而归之。文王卒。武王伐纣。二 <lb ed="X" n="0621a02"/><lb ed="R113" n="0613a10"/>人叩马首而谏曰。父死不葬。爰及干戈。可谓孝乎。 <lb ed="X" n="0621a03"/><lb ed="R113" n="0613a11"/>以臣弑君。可谓忠乎。左右欲兵之。太公曰。此義人 <lb ed="X" n="0621a04"/><lb ed="R113" n="0613a12"/>也。扶而出之。武王平定。天下宗周。夷齐耻不食周 <lb ed="X" n="0621a05"/><lb ed="R113" n="0613a13"/>粟。遂隐首阳山。即山西蒲州东南三十里。雷首山 <lb ed="X" n="0621a06"/><lb ed="R113" n="0613a14"/>也。採薇而食。卒之饿死。史咏曰。孤竹夷齐耻战争。 <lb ed="X" n="0621a07"/><lb ed="R113" n="0613a15"/>望尘遮道请休兵。首阳山倒为平地。应始无人说 <lb ed="X" n="0621a08"/><lb ed="R113" n="0613a16"/>姓名〇夏桀。名履癸。帝发之子。谥法。贼人多杀曰 <lb ed="X" n="0621a09"/><lb ed="R113" n="0613a17"/>桀。荒婬无道。得施氏女名<anchor xml:id="nkr_note_add_0621a0901" n="0621a0901"/><anchor xml:id="beg0621a0901" n="0621a0901"/>妺<anchor xml:id="end0621a0901"/>喜。作琼楼瑶台。极意 <lb ed="X" n="0621a10"/><lb ed="R113" n="0613a18"/>取媚。酒池运船。糟堤可望十里。龙逢以忠谏不从 <lb ed="X" n="0621a11"/><lb ed="R113" n="0613b01"/>而杀。殷汤有德。伊尹佐汤伐桀。桀战不勝。奔三棕 <lb ed="X" n="0621a12"/><lb ed="R113" n="0613b02"/>国。在山东定陶县。有三棕亭在焉。汤又从而伐之。 <lb ed="X" n="0621a13"/><lb ed="R113" n="0613b03"/>放桀于南巢而死。在庐州府九十里巢县。史咏曰。 <lb ed="X" n="0621a14"/><lb ed="R113" n="0613b04"/>顽乱宠<anchor xml:id="nkr_note_add_0621a1401" n="0621a1401"/><anchor xml:id="beg0621a1401" n="0621a1401"/>妺<anchor xml:id="end0621a1401"/>喜。瑶台玩酒池。九夷不助剋。巢放丧龙 <lb ed="X" n="0621a15"/><lb ed="R113" n="0613b05"/>肢。九夷者。玄菟。乐浪。高丽。满饬。凫叟。索当。东屠。倭 <lb ed="X" n="0621a16"/><lb ed="R113" n="0613b06"/>人。天部〇商纣名辛。亦名受。帝乙之子。谥法。残義 <lb ed="X" n="0621a17"/><lb ed="R113" n="0613b07"/>损善曰纣。得苏氏女名妲<anchor xml:id="nkr_note_add_0621a1701" n="0621a1701"/><anchor xml:id="beg0621a1701" n="0621a1701"/>己<anchor xml:id="end0621a1701"/>。甚宠爱之。设酒池肉 <lb ed="X" n="0621a18"/><lb ed="R113" n="0613b08"/>林。使男女裸形相逐其间。作长夜宫。一百一十日 <lb ed="X" n="0621a19"/><lb ed="R113" n="0613b09"/>为一昼。用炮烙之刑刳孕。剒涉。造鹿台七年而成。 <lb ed="X" n="0621a20"/><lb ed="R113" n="0613b10"/>虐害忠良。臣叔比干。竭忠而谏。遂剖心而死。太师 <lb ed="X" n="0621a21"/><lb ed="R113" n="0613b11"/>箕子。佯狂而为奴。庶兄微子。为其亡仁避而去之。 <lb ed="X" n="0621a22"/><lb ed="R113" n="0613b12"/>後武王擧兵伐之。败登鹿台蒙头赴火而死。史咏 <lb ed="X" n="0621a23"/><lb ed="R113" n="0613b13"/>曰。积粟成尘竟不开。谁知拒谏剖英才。武王兵起 <lb ed="X" n="0621a24"/><lb ed="R113" n="0613b14"/>无人敌。遂作商郊一聚<g ref="#CB01926">灰</g>〇周幽名宫涅。宣王之 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0621b" n="0621b"/> <lb ed="X" n="0621b01"/><lb ed="R113" n="0613b15"/>子。谥法。壅遏不通曰幽。殆政虐民。遂致岐山自崩。 <lb ed="X" n="0621b02"/><lb ed="R113" n="0613b16"/>山川水竭。得褒人女名<name role="" type="person">褒姒</name>。以宠之。乃贬申后。幷 <lb ed="X" n="0621b03"/><lb ed="R113" n="0613b17"/>太子宜臼。<name role="" type="person">褒姒</name>不好笑。于骊山擧火。戏媚<name role="" type="person">褒姒</name>之 <lb ed="X" n="0621b04"/><lb ed="R113" n="0613b18"/>笑。骊山在西安府临潼县东南三里。後申侯怒。召 <lb ed="X" n="0621b05"/><lb ed="R113" n="0614a01"/>犬戎杀于骊山之下。史咏曰。恃宠多娇得自由。骊 <lb ed="X" n="0621b06"/><lb ed="R113" n="0614a02"/>山擧火戏诸侯。岂知一笑倾城国。不觉胡尘满玉 <lb ed="X" n="0621b07"/><lb ed="R113" n="0614a03"/>楼〇周厉名胡。夷王之子。谥法。杀戮无辜曰厉。王 <lb ed="X" n="0621b08"/><lb ed="R113" n="0614a04"/>行无道。侈傲暴虐。国人谤之。王使卫巫监谤。但有 <lb ed="X" n="0621b09"/><lb ed="R113" n="0614a05"/>谤者尽杀之。卫。国名。巫。乃神降之男子。召公谏曰。 <lb ed="X" n="0621b10"/><lb ed="R113" n="0614a06"/>塞下之口。遂上之过。恐为社稷忧。王不听。国人叛 <lb ed="X" n="0621b11"/><lb ed="R113" n="0614a07"/>之。祸及于王。王乃出奔于彘。彘古邑名。今为霍州。 <lb ed="X" n="0621b12"/><lb ed="R113" n="0614a08"/>属平阳府。太子幼。周召二公相和协。共理国事。故 <lb ed="X" n="0621b13"/><lb ed="R113" n="0614a09"/>称共和也。小雅二十二篇。皆文武成康之善政。至 <lb ed="X" n="0621b14"/><lb ed="R113" n="0614a10"/>此而尽废矣。史咏曰。暴恶<g ref="#CB04846">凶</g>嚣喜结戎。忠心数谏 <lb ed="X" n="0621b15"/><lb ed="R113" n="0614a11"/>不为忧。二公计袭逃乎彘。至死无归未奠丘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0621b16"/><lb ed="R113" n="0614a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0621b1601">是故学者。患道德之不充乎身。不患势位之不在乎 <lb ed="X" n="0621b17"/><lb ed="R113" n="0614a13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0621b1701" n="0621b1701"/><anchor xml:id="beg0621b1701" n="0621b1701"/>己<anchor xml:id="end0621b1701"/><note place="inline">镡津集</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0621b18"/><lb ed="R113" n="0614a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0621b1801">此节方是教人知其所患。是故二字。乃承上二种 <lb ed="X" n="0621b19"/><lb ed="R113" n="0614a15"/>人。见修不修之利害。患者。忧也。如云。以是之故。学 <lb ed="X" n="0621b20"/><lb ed="R113" n="0614a16"/>者当忧道德之不充足于身。不必要忧声名势位 <lb ed="X" n="0621b21"/><lb ed="R113" n="0614a17"/>之不在我也△若使道充德备。天龙恭敬。不以为 <lb ed="X" n="0621b22"/><lb ed="R113" n="0614a18"/>喜。何势位之可忧。须知道德恒存千古。势位及身 <lb ed="X" n="0621b23"/><lb ed="R113" n="0614b01"/>而尽。千古重乎。及身重乎。学者于此当猛省深修 <lb ed="X" n="0621b24"/><lb ed="R113" n="0614b02"/>可也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0621c" n="0621c"/> <lb ed="X" n="0621c01"/><lb ed="R113" n="0614b03"/><p xml:id="pX64p0621c0101">此篇训人学当辩问。乃可畅发其義理。補益于性 <lb ed="X" n="0621c02"/><lb ed="R113" n="0614b04"/>地也。</p> <lb ed="X" n="0621c03"/><lb ed="R113" n="0614b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0621c0301">明教曰。圣贤之学。固非一日之具。日不足。继之以夜。 <lb ed="X" n="0621c04"/><lb ed="R113" n="0614b06"/>积之岁月。自然可成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0621c05"/><lb ed="R113" n="0614b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0621c0501">此节先明积功。灵明洞鉴曰圣。超凡亚圣曰贤。言 <lb ed="X" n="0621c06"/><lb ed="R113" n="0614b08"/>圣贤之学。要知非寻常文字。乃成圣成贤之语也。 <lb ed="X" n="0621c07"/><lb ed="R113" n="0614b09"/>固。本也。谓本不是一日可能具办。设使日学不足。 <lb ed="X" n="0621c08"/><lb ed="R113" n="0614b10"/>则相继续之以夜。如是从月至岁。学之不倦。则圣 <lb ed="X" n="0621c09"/><lb ed="R113" n="0614b11"/>贤之至学。自然可能成就也。自然二字。是决定意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0621c10"/><lb ed="R113" n="0614b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0621c1001">故曰。学以聚之。问以辩之。斯言。学非辩问。无以发明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0621c11"/><lb ed="R113" n="0614b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0621c1101">此节引证学问出易经。经云。君子学以聚之。问以 <lb ed="X" n="0621c12"/><lb ed="R113" n="0614b14"/>辩之。宽以居之。仁以行之。学聚辩问。进业也。宽居 <lb ed="X" n="0621c13"/><lb ed="R113" n="0614b15"/>行仁。修德也。故曰者。昔人曾说之语。师今引以训 <lb ed="X" n="0621c14"/><lb ed="R113" n="0614b16"/>人。使人知非独我所言也。斯言者。乃师复擧以晓 <lb ed="X" n="0621c15"/><lb ed="R113" n="0614b17"/>悟学人。斯者。此也。谓古人此语。学必要问。问必要 <lb ed="X" n="0621c16"/><lb ed="R113" n="0614b18"/>辩。若非辩问。则何以能明圣贤之至理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0621c17"/><lb ed="R113" n="0615a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0621c1701">今学者所至。罕有发一言问辩于人者。不知将何以 <lb ed="X" n="0621c18"/><lb ed="R113" n="0615a02"/>裨助性地。成日<anchor xml:id="nkr_note_add_0621c1801" n="0621c1801"/><anchor xml:id="beg0621c1801" n="0621c1801"/>新<anchor xml:id="end0621c1801"/>之益乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0621c19"/><lb ed="R113" n="0615a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0621c1901">此节直责学者。不问不辩。正教人要问要辩也。谓 <lb ed="X" n="0621c20"/><lb ed="R113" n="0615a04"/>古人操学。必问必辩。今之学者凡所到之处。罕者。 <lb ed="X" n="0621c21"/><lb ed="R113" n="0615a05"/>少也。少见有发一言问之辩之于人。此等学人。我 <lb ed="X" n="0621c22"/><lb ed="R113" n="0615a06"/>不知他时中。将何以補助性地。成日新之利益乎。 <lb ed="X" n="0621c23"/><lb ed="R113" n="0615a07"/>裨者。補也。性地者。地有乘载義。能发生万物。言自 <lb ed="X" n="0621c24"/><lb ed="R113" n="0615a08"/>家心性地上。必假圣学能发生诸有。始得日日增 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0622a" n="0622a"/> <lb ed="X" n="0622a01"/><lb ed="R113" n="0615a09"/>新。今一言不措。则性地上无一可发。复何利益哉 <lb ed="X" n="0622a02"/><lb ed="R113" n="0615a10"/>〇日新出大学。苟日新日日新又日新△学圣贤 <lb ed="X" n="0622a03"/><lb ed="R113" n="0615a11"/>的人。不是常人。必其有圣贤之志。庶可以学得圣 <lb ed="X" n="0622a04"/><lb ed="R113" n="0615a12"/>贤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0622a05"/><lb ed="R113" n="0615a13"/><p xml:id="pX64p0622a0501">此篇诫学者除利欲。为止乱之源也。</p> <lb ed="X" n="0622a06"/><lb ed="R113" n="0615a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0622a0601">明教曰。<name role="" type="person">太史公</name>读孟子。至梁惠王问。何以利吾国。不 <lb ed="X" n="0622a07"/><lb ed="R113" n="0615a15"/>觉置卷。长歎嗟乎。利。诚乱之始也。故夫子罕言利。常 <lb ed="X" n="0622a08"/><lb ed="R113" n="0615a16"/>防其原也。原者。始也。尊崇贫贱。好利之弊。何以别焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0622a09"/><lb ed="R113" n="0615a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0622a0901">此节明利为众害之基。<name role="" type="person">太史公</name>姓司马。名谈。为太 <lb ed="X" n="0622a10"/><lb ed="R113" n="0615a18"/>史令。其子名迁。袭其父职。乃尊其父。故称公也。西 <lb ed="X" n="0622a11"/><lb ed="R113" n="0615b01"/>汉龙门人。读者。诵其文。孟子名轲。字子舆。邹国人。 <lb ed="X" n="0622a12"/><lb ed="R113" n="0615b02"/>作孟子之书七篇。梁惠王魏武侯。名击。都汴城。改 <lb ed="X" n="0622a13"/><lb ed="R113" n="0615b03"/>称梁。其子名甖。僭称王。<anchor xml:id="nkr_note_add_0622a1301" n="0622a1301"/><anchor xml:id="beg0622a1301" n="0622a1301"/>谥<anchor xml:id="end0622a1301"/>曰惠。史记惠王三十五 <lb ed="X" n="0622a14"/><lb ed="R113" n="0615b04"/>年乙酉。齐强梁弱。王立招贤馆。卑礼厚币廣纳良 <lb ed="X" n="0622a15"/><lb ed="R113" n="0615b05"/>才。而孟子至。梁王问曰。叟。不远千里而来。亦将有 <lb ed="X" n="0622a16"/><lb ed="R113" n="0615b06"/>以利吾国乎。孟子对曰。王何必曰利。亦有仁義而 <lb ed="X" n="0622a17"/><lb ed="R113" n="0615b07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0622a1701" n="0622a1701"/><anchor xml:id="beg0622a1701" n="0622a1701"/>已<anchor xml:id="end0622a1701"/>。王问意。强兵富国之类。孟子之对。不以富为利。 <lb ed="X" n="0622a18"/><lb ed="R113" n="0615b08"/>以義为利也。不觉者。出于无意。置者。放下书卷。要 <lb ed="X" n="0622a19"/><lb ed="R113" n="0615b09"/>知胸中大有感发。长歎者。出其感发之声。嗟乎。是 <lb ed="X" n="0622a20"/><lb ed="R113" n="0615b10"/>歎辞。谓惠王开口。即提出个利字。便是置天下人 <lb ed="X" n="0622a21"/><lb ed="R113" n="0615b11"/>于祸胎也。诚者。实也。实实是乱之根本。次引夫子 <lb ed="X" n="0622a22"/><lb ed="R113" n="0615b12"/>以明之。谓我夫子不多言利者。正见平常堤防维 <lb ed="X" n="0622a23"/><lb ed="R113" n="0615b13"/>谨。恐为倡乱之本原。何也。夫子所以将此利字常 <lb ed="X" n="0622a24"/><lb ed="R113" n="0615b14"/>时堤防。盖知尽天下人。上至尊崇之天子。下至贫 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0622b" n="0622b"/> <lb ed="X" n="0622b01"/><lb ed="R113" n="0615b15"/>贱之庶民。尊卑虽别。而好利之弊病。无以别焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0622b02"/><lb ed="R113" n="0615b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0622b0201">夫在公者。取利不公。则法乱。在私者。以欺取利。则事 <lb ed="X" n="0622b03"/><lb ed="R113" n="0615b17"/>乱。事乱则人争不平。法乱则民怨不服。其悖戾鬥诤。 <lb ed="X" n="0622b04"/><lb ed="R113" n="0615b18"/>不顾死亡者。自此发矣。是不亦利。诚乱之始也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0622b05"/><lb ed="R113" n="0616a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0622b0501">此节明上下取利之弊。夫者。承上起下之辞。在公 <lb ed="X" n="0622b06"/><lb ed="R113" n="0616a02"/>者。应上尊崇一辈。取利不公。所令不行。法则乱矣。 <lb ed="X" n="0622b07"/><lb ed="R113" n="0616a03"/>私者。应贫贱一辈。取利以欺。则名分丧失。事则乱 <lb ed="X" n="0622b08"/><lb ed="R113" n="0616a04"/>矣。事若乱。彼此不分。强弱竞争。无所分晓。所以人 <lb ed="X" n="0622b09"/><lb ed="R113" n="0616a05"/>争不平矣。法若乱。以法凌人。无分曲直。理不能伸。 <lb ed="X" n="0622b10"/><lb ed="R113" n="0616a06"/>所以民怨不服矣。如此上下交乱。虽有法度。民则 <lb ed="X" n="0622b11"/><lb ed="R113" n="0616a07"/>不从。悖。乖也。戾。违也。事无分晓。鬥诤便起。由是人 <lb ed="X" n="0622b12"/><lb ed="R113" n="0616a08"/>之不顾死亡者。皆从此一利字发之矣。是不亦。如 <lb ed="X" n="0622b13"/><lb ed="R113" n="0616a09"/>云岂不是利字。诚乱之始也。至此方纔结还太史 <lb ed="X" n="0622b14"/><lb ed="R113" n="0616a10"/>公歎息之意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0622b15"/><lb ed="R113" n="0616a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0622b1501">且圣贤深戒去利。尊先仁義。而後世尙有恃利相欺。 <lb ed="X" n="0622b16"/><lb ed="R113" n="0616a12"/>伤风败教者何限。况复公然。张其征利之道而行之。 <lb ed="X" n="0622b17"/><lb ed="R113" n="0616a13"/>欲天下风俗正。而不浇利薄。其可得乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0622b18"/><lb ed="R113" n="0616a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0622b1801">此节重提圣贤之语。使人知戒知尊。深戒者。非浅 <lb ed="X" n="0622b19"/><lb ed="R113" n="0616a15"/>也。圣贤戒人去利欲。尊仁義。意非浅浅。而後世不 <lb ed="X" n="0622b20"/><lb ed="R113" n="0616a16"/>唯不遵行戒利存仁之教。而返恃利以相欺。恃者。 <lb ed="X" n="0622b21"/><lb ed="R113" n="0616a17"/>依赖也。如此者。伤古人之风化。败圣贤之教法。何 <lb ed="X" n="0622b22"/><lb ed="R113" n="0616a18"/>限者。不能尽数。言其多也。次又进说一层曰。不特 <lb ed="X" n="0622b23"/><lb ed="R113" n="0616b01"/>此也。更有一种无耻之徒。公然行之。公然者。堂堂 <lb ed="X" n="0622b24"/><lb ed="R113" n="0616b02"/>乎施张其取利之法。而大行之也。张。施也。征。取也。 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0622c" n="0622c"/> <lb ed="X" n="0622c01"/><lb ed="R113" n="0616b03"/>然要天下风俗正肃。全在礼法。今利途显。礼法亡。 <lb ed="X" n="0622c02"/><lb ed="R113" n="0616b04"/>而要天下风俗端正。不致浇漓衰薄。断断乎不可 <lb ed="X" n="0622c03"/><lb ed="R113" n="0616b05"/>得也。浇者沃也。有浸湿義。薄者不厚也。上化为风。 <lb ed="X" n="0622c04"/><lb ed="R113" n="0616b06"/>下习为俗△利。乃迷魂狂药。不可饮。饮之。杀人无 <lb ed="X" n="0622c05"/><lb ed="R113" n="0616b07"/>疑矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0622c06"/><lb ed="R113" n="0616b08"/><p xml:id="pX64p0622c0601">此篇戒学者防恶于未萌。所以远害也。</p> <lb ed="X" n="0622c07"/><lb ed="R113" n="0616b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0622c0701">明教曰。凡人所为之恶。有有形者。有无形者。无形之 <lb ed="X" n="0622c08"/><lb ed="R113" n="0616b10"/>恶。害人者也。有形之恶。杀人者也。杀人之恶小。害人 <lb ed="X" n="0622c09"/><lb ed="R113" n="0616b11"/>之恶大。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0622c10"/><lb ed="R113" n="0616b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0622c1001">此节先出其恶。且学者。安得有杀人害人之恶。为 <lb ed="X" n="0622c11"/><lb ed="R113" n="0616b13"/>师所戒。然人居凡夫地上。根本无明。念念熏染。触 <lb ed="X" n="0622c12"/><lb ed="R113" n="0616b14"/>境生情。令人不觉不知一时念起。于人我中生出 <lb ed="X" n="0622c13"/><lb ed="R113" n="0616b15"/>幾多嫉妒贪嗔。构起是非。丧亡道本。所以说害人 <lb ed="X" n="0622c14"/><lb ed="R113" n="0616b16"/>之恶大也。论云。有形之恶。其来有方。其敌可御。无 <lb ed="X" n="0622c15"/><lb ed="R113" n="0616b17"/>形之恶。其来不测。其害非细。故所以杀人之恶小。 <lb ed="X" n="0622c16"/><lb ed="R113" n="0616b18"/>害人之恶大。杀以迹言。害以心论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0622c17"/><lb ed="R113" n="0617a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0622c1701">所以游晏中有鸩毒。谈笑中有戈矛。堂奥中有虎豹。 <lb ed="X" n="0622c18"/><lb ed="R113" n="0617a02"/>邻巷中有戎狄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0622c19"/><lb ed="R113" n="0617a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0622c1901">此节正明恶事。游晏。乃宾主合欢安静之筵也。岂 <lb ed="X" n="0622c20"/><lb ed="R113" n="0617a04"/>料食中置毒。令人死不旋踵。廣志云。鸩毒鸟。大如 <lb ed="X" n="0622c21"/><lb ed="R113" n="0617a05"/><g ref="#CB15143">鹞</g>子。颈长八寸紫。绿色。以蛇蝎为食。雄为晕。雌名 <lb ed="X" n="0622c22"/><lb ed="R113" n="0617a06"/>阴。其毛入酒则火焰生。以之插鼻中肠断即死。唯 <lb ed="X" n="0622c23"/><lb ed="R113" n="0617a07"/>犀牛角可解。谈笑出于无意。不觉一语如戈如矛。 <lb ed="X" n="0622c24"/><lb ed="R113" n="0617a08"/>令人吞声忍气而不自安也。戈。平头戟。长六尺六 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0623a" n="0623a"/> <lb ed="X" n="0623a01"/><lb ed="R113" n="0617a09"/>寸。矛。其形如钩。长二丈。俱伤人利器也。正房为堂。 <lb ed="X" n="0623a02"/><lb ed="R113" n="0617a10"/>幽深为奥。虎豹能食人。堂奥中安有虎豹。此谓能 <lb ed="X" n="0623a03"/><lb ed="R113" n="0617a11"/>设计害人者。有如此也。五家为邻。二十五家为巷。 <lb ed="X" n="0623a04"/><lb ed="R113" n="0617a12"/>戎狄者。西戎北狄。此是不存礼法之人。难与同居。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0623a05"/><lb ed="R113" n="0617a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0623a0501">自非圣贤。绝之于未萌。防之以礼法。则其为害也。不 <lb ed="X" n="0623a06"/><lb ed="R113" n="0617a14"/>亦甚乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0623a07"/><lb ed="R113" n="0617a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0623a0701">此节方教人屛恶防害。自非二字是反语。如云。若 <lb ed="X" n="0623a08"/><lb ed="R113" n="0617a16"/>是圣贤自能绝于未萌防以礼法。则无恶念可生。 <lb ed="X" n="0623a09"/><lb ed="R113" n="0617a17"/>故无所害。然今者。汝非圣贤。既不能绝于未萌。萌 <lb ed="X" n="0623a10"/><lb ed="R113" n="0617a18"/>者草之将芽。又不能防以礼法。倘一念促生。则其 <lb ed="X" n="0623a11"/><lb ed="R113" n="0617b01"/>利害有不勝言者矣。礼法者。天理之节文。人事之 <lb ed="X" n="0623a12"/><lb ed="R113" n="0617b02"/>宜则。法者制度品节也。左传曰。藏于杳然冥然之 <lb ed="X" n="0623a13"/><lb ed="R113" n="0617b03"/>间。而发于猝然之际。非圣人以礼为之防。则人之 <lb ed="X" n="0623a14"/><lb ed="R113" n="0617b04"/>类灭久矣△防害远恶的至训。明明具载。只是人 <lb ed="X" n="0623a15"/><lb ed="R113" n="0617b05"/>心险极。熟处难忘。戒之哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0623a16"/><lb ed="R113" n="0617b06"/><p xml:id="pX64p0623a1601">此篇引義士以愧贪僧。使之自省也。</p> <lb ed="X" n="0623a17"/><lb ed="R113" n="0617b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0623a1701">明教曰。大觉琏和尙住育王。因二僧争施利不<anchor xml:id="nkr_note_add_0623a1701" n="0623a1701"/><anchor xml:id="beg0623a1701" n="0623a1701"/>已<anchor xml:id="end0623a1701"/>。主 <lb ed="X" n="0623a18"/><lb ed="R113" n="0617b08"/>事莫能断。大觉呼至责之曰。昔包公判开封民有自 <lb ed="X" n="0623a19"/><lb ed="R113" n="0617b09"/>陈以白金百两寄我者亡矣。今还其家。其子不受。望 <lb ed="X" n="0623a20"/><lb ed="R113" n="0617b10"/>公召其子还之。公歎异。即召其子语之。其子辞曰。先 <lb ed="X" n="0623a21"/><lb ed="R113" n="0617b11"/>父存日。无白金私寄他室。二人固让久之。公不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0623a2101" n="0623a2101"/><anchor xml:id="beg0623a2101" n="0623a2101"/>已<anchor xml:id="end0623a2101"/>。 <lb ed="X" n="0623a22"/><lb ed="R113" n="0617b12"/>责付在城寺观修冥福以荐亡者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0623a23"/><lb ed="R113" n="0617b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0623a2301">大觉即明州育王寺怀琏禅师字器之。福建漳州 <lb ed="X" n="0623a24"/><lb ed="R113" n="0617b14"/>陈氏子。嗣泐潭澄禅师。靑原下十四世〇此节先 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0623b" n="0623b"/> <lb ed="X" n="0623b01"/><lb ed="R113" n="0617b15"/>擧其事。住育王时。因二僧争财利不止。主事者竟 <lb ed="X" n="0623b02"/><lb ed="R113" n="0617b16"/>莫能判断。师呼二僧至责之。引往事为二僧作法。 <lb ed="X" n="0623b03"/><lb ed="R113" n="0617b17"/>包公名拯字希仁。官至御史。天性严厉。未尝有笑 <lb ed="X" n="0623b04"/><lb ed="R113" n="0617b18"/>容。知开封府日。有民李觉安。生子名景文年幼。因 <lb ed="X" n="0623b05"/><lb ed="R113" n="0618a01"/>病以白金百两寄予友人张惠明。觉安终後。惠明 <lb ed="X" n="0623b06"/><lb ed="R113" n="0618a02"/>还金于子。其子不受。一谓受人之寄。必当还之。一 <lb ed="X" n="0623b07"/><lb ed="R113" n="0618a03"/>谓父无所嘱。不当受之。惠明即诉于公。公歎奇异。 <lb ed="X" n="0623b08"/><lb ed="R113" n="0618a04"/>即召子还金。子固不受。一要还金。一断不受。公见 <lb ed="X" n="0623b09"/><lb ed="R113" n="0618a05"/>二人如此義勇。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0623b0901" n="0623b0901"/><anchor xml:id="beg0623b0901" n="0623b0901"/>已<anchor xml:id="end0623b0901"/>将此金责付本城寺观中 <lb ed="X" n="0623b10"/><lb ed="R113" n="0618a06"/>修斋以荐悼亡者。责。任也。任责于人。而行其事也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0623b11"/><lb ed="R113" n="0618a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0623b1101">予目睹其事。且尘劳中人。尙能疏财慕義如此。尔为 <lb ed="X" n="0623b12"/><lb ed="R113" n="0618a08"/><persName>佛</persName>弟子。不识廉耻若是。遂依丛林法摈之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0623b13"/><lb ed="R113" n="0618a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0623b1301">此节责僧无耻。曰。此事吾目所睹者。彼尘劳中原 <lb ed="X" n="0623b14"/><lb ed="R113" n="0618a10"/>以财利为心。尙且能疏其财。而慕其義如此。如此 <lb ed="X" n="0623b15"/><lb ed="R113" n="0618a11"/>二字。是极力称其有義。你二人剃发披缁。当行檀 <lb ed="X" n="0623b16"/><lb ed="R113" n="0618a12"/>度。乃<persName>佛</persName>子也。返要争财竞利。真不守淸廉。不识羞 <lb ed="X" n="0623b17"/><lb ed="R113" n="0618a13"/>耻之若是。若是二字。是痛责其无耻。理宜依丛林 <lb ed="X" n="0623b18"/><lb ed="R113" n="0618a14"/>古规摈出。不得有汚淸众也△今之争钱好利者。 <lb ed="X" n="0623b19"/><lb ed="R113" n="0618a15"/>捧读之。羞乎否也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0623b20"/><lb ed="R113" n="0618a16"/><p xml:id="pX64p0623b2001">此篇。见师家具知人之眼。乃不失衲子有拔萃之 <lb ed="X" n="0623b21"/><lb ed="R113" n="0618a17"/>资也。</p> <lb ed="X" n="0623b22"/><lb ed="R113" n="0618a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0623b2201">大觉琏和尙初遊庐山。圆通讷禅师一见。直以大器 <lb ed="X" n="0623b23"/><lb ed="R113" n="0618b01"/>期之。或问。何自而知之。讷曰。斯人中正不倚。动静尊 <lb ed="X" n="0623b24"/><lb ed="R113" n="0618b02"/>严。加以道学行谊。言简尽理。凡人资禀如此。尟有不 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0623c" n="0623c"/> <lb ed="X" n="0623c01"/><lb ed="R113" n="0618b03"/>成器者<note place="inline">九峰集</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0623c02"/><lb ed="R113" n="0618b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0623c0201">庐山圆通居讷禅师字仲敏。西蜀梓州蹇氏子。嗣 <lb ed="X" n="0623c03"/><lb ed="R113" n="0618b05"/>延庆子荣禅师。靑原下十世。初见大觉。知为大器。 <lb ed="X" n="0623c04"/><lb ed="R113" n="0618b06"/>一见者。初不相知。纔一见便知为大法器也。期。限 <lb ed="X" n="0623c05"/><lb ed="R113" n="0618b07"/>也。限定其成事无疑。或问者。设或有人作如此问。 <lb ed="X" n="0623c06"/><lb ed="R113" n="0618b08"/>何故一见便自知也。对曰。此人之资格。中正而不 <lb ed="X" n="0623c07"/><lb ed="R113" n="0618b09"/>倚。中是不偏。正乃不邪。一动一静。自尊自严。此即 <lb ed="X" n="0623c08"/><lb ed="R113" n="0618b10"/>知其形之奇也。加以内心所存。有道有学。有行有 <lb ed="X" n="0623c09"/><lb ed="R113" n="0618b11"/>谊。凡所发言。辞简而理尽。此即知其心之妙也。资 <lb ed="X" n="0623c10"/><lb ed="R113" n="0618b12"/>禀也。二字一義。鲜。少也。大凡人之体性。禀得如此 <lb ed="X" n="0623c11"/><lb ed="R113" n="0618b13"/>人者。少有不成大器者也△知识顶门有眼。识人 <lb ed="X" n="0623c12"/><lb ed="R113" n="0618b14"/>必到极真极美处。非等闲也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0623c13"/><lb ed="R113" n="0618b15"/><p xml:id="pX64p0623c1301">此篇擧贤慧阔达。训人当法古师今。谨始愼终也。</p> <lb ed="X" n="0623c14"/><lb ed="R113" n="0618b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0623c1401">仁祖皇祐初。遣银珰小使。持录绨尺一书。召圆通讷。 <lb ed="X" n="0623c15"/><lb ed="R113" n="0618b17"/>住孝慈大伽蓝。讷称疾不起。表疏大觉应诏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0623c16"/><lb ed="R113" n="0618b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0623c1601">此节先擧其事。仁祖。宋四帝仁宗也。皇祐即年号。 <lb ed="X" n="0623c17"/><lb ed="R113" n="0619a01"/>初字。即皇祐一二年间。遣者。使命也。银珰耳<g ref="#CB00889">㻔</g>。有 <lb ed="X" n="0623c18"/><lb ed="R113" n="0619a02"/>金玉银三种。以别等级也。秦汉中以小宦官著银 <lb ed="X" n="0623c19"/><lb ed="R113" n="0619a03"/>珰右貂。明帝改为金珰左貂。宫中出入传命。乃阉 <lb ed="X" n="0623c20"/><lb ed="R113" n="0619a04"/>人也。持者。手赍诏命。绿绨者。绿色书囊也。尺一。汉 <lb ed="X" n="0623c21"/><lb ed="R113" n="0619a05"/>时制尺一之板。以驾诏书。诏。告也。上命也。孝慈者。 <lb ed="X" n="0623c22"/><lb ed="R113" n="0619a06"/>汴京自唐朝毁寺。至太祖建隆间复兴两街。皆義 <lb ed="X" n="0623c23"/><lb ed="R113" n="0619a07"/>学。银珰使李<g ref="#CB04676">允</g>寧。奏施汴宅。创立禅席。赐额十方 <lb ed="X" n="0623c24"/><lb ed="R113" n="0619a08"/>净因禅院。帝留意空宗。诏下三省。定议召有道者 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0624a" n="0624a"/> <lb ed="X" n="0624a01"/><lb ed="R113" n="0619a09"/>住持。<name role="" type="person">欧阳修</name>。程师孟。奏请圆通讷禅师。<g ref="#CB04676">允</g>寧亲持 <lb ed="X" n="0624a02"/><lb ed="R113" n="0619a10"/>诏下江州。讷称目疾耳背不赴。帝益敬重。听擧自 <lb ed="X" n="0624a03"/><lb ed="R113" n="0619a11"/>代。讷擧大觉和尙应诏。伽蓝梵语。此云众僧园。即 <lb ed="X" n="0624a04"/><lb ed="R113" n="0619a12"/>僧众共居之地。疏者。疏通其不能奉命之情。表者。 <lb ed="X" n="0624a05"/><lb ed="R113" n="0619a13"/>以表上进。擧大觉为有道。能应天子之诏命也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624a06"/><lb ed="R113" n="0619a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624a0601">或曰。圣天子旌崇道德。恩被泉石。师何固辞。讷曰。予 <lb ed="X" n="0624a07"/><lb ed="R113" n="0619a15"/>滥厕僧伦。视听不聪。幸安林下。<g ref="#CB01366">饭</g>蔬饮水。虽<persName>佛</persName>祖有 <lb ed="X" n="0624a08"/><lb ed="R113" n="0619a16"/>所不为。况其他耶。先哲有言。大名之下难以久居。予 <lb ed="X" n="0624a09"/><lb ed="R113" n="0619a17"/>平生行知足之计。不以声利自累。若厌于心。何日而 <lb ed="X" n="0624a10"/><lb ed="R113" n="0619a18"/>足。故东坡尝曰。知安则荣。知足则富。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624a11"/><lb ed="R113" n="0619b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624a1101">此节出呈其意。或者。假借之称。旌。钦仰也。崇。敬重 <lb ed="X" n="0624a12"/><lb ed="R113" n="0619b02"/>也。或有人言。今圣天子旌仰崇重吾师之道德。其 <lb ed="X" n="0624a13"/><lb ed="R113" n="0619b03"/>恩泽普被。泉石蒙润也。师何固辞。固辞者。再三恳 <lb ed="X" n="0624a14"/><lb ed="R113" n="0619b04"/>辞。滥厕。泛杂也。伦者。类也。幸与倖同。不当得而得 <lb ed="X" n="0624a15"/><lb ed="R113" n="0619b05"/>也。<g ref="#CB01366">饭</g>蔬。粗食也。如谓我今为僧。泛杂于僧类之中。 <lb ed="X" n="0624a16"/><lb ed="R113" n="0619b06"/>又得安于山林。亦侥倖也。时中食其蔬。饮其水。可 <lb ed="X" n="0624a17"/><lb ed="R113" n="0619b07"/>谓千足万足矣。当此之时。纵教我作<persName>佛</persName>作祖。吾亦 <lb ed="X" n="0624a18"/><lb ed="R113" n="0619b08"/>无所好。况为天子师耶。耶。是吸问之辞。此见胸中 <lb ed="X" n="0624a19"/><lb ed="R113" n="0619b09"/>空洞无物。玉洁冰淸。贤哉师也。又引范蠡语。大名 <lb ed="X" n="0624a20"/><lb ed="R113" n="0619b10"/>之下。难以久居。况我生平所行之事。头头皆是知 <lb ed="X" n="0624a21"/><lb ed="R113" n="0619b11"/>足之计。声名利养。实有累繫于人。我岂以此声利 <lb ed="X" n="0624a22"/><lb ed="R113" n="0619b12"/>而自累。累者。萦缚也。且世人之贪心。如渴鹿然。何 <lb ed="X" n="0624a23"/><lb ed="R113" n="0619b13"/>有厌足。若欲饱厌于心。终无了日。厌。满足也。故复 <lb ed="X" n="0624a24"/><lb ed="R113" n="0619b14"/>引东坡语云。知安则荣。知足则富。以完其生平知 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0624b" n="0624b"/> <lb ed="X" n="0624b01"/><lb ed="R113" n="0619b15"/>足之实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624b02"/><lb ed="R113" n="0619b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624b0201">避名全节。善始善终。在圆通得之矣<note place="inline">行实</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624b03"/><lb ed="R113" n="0619b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624b0301">此节方是集书者美师之言。曰。名乃人人之所欲。 <lb ed="X" n="0624b04"/><lb ed="R113" n="0619b18"/>师今避之。可谓德备而节全矣。出家而成美器。善 <lb ed="X" n="0624b05"/><lb ed="R113" n="0620a01"/>始也。道成而保令名。善终也。如斯众美。在师得之 <lb ed="X" n="0624b06"/><lb ed="R113" n="0620a02"/>矣〇东坡姓苏名轼字子瞻。眉山人。得法于东林 <lb ed="X" n="0624b07"/><lb ed="R113" n="0620a03"/>聪。官至翰林。後筑室于黄州城东。因号东坡居士 <lb ed="X" n="0624b08"/><lb ed="R113" n="0620a04"/>△读之宛然道骨。謦欬犹存。不禁令人羡杀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624b09"/><lb ed="R113" n="0620a05"/><p xml:id="pX64p0624b0901">此篇训人守节義。毋恃外势也。</p> <lb ed="X" n="0624b10"/><lb ed="R113" n="0620a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624b1001">圆通讷和尙曰。躄者命在杖。失杖则<g ref="#CB04138">顚</g>。渡者命在舟。 <lb ed="X" n="0624b11"/><lb ed="R113" n="0620a07"/>失舟则溺。凡林下人。自无所守。挟外势以为重者。一 <lb ed="X" n="0624b12"/><lb ed="R113" n="0620a08"/>旦失其所挟。皆不能免<g ref="#CB04138">顚</g>溺之患。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624b13"/><lb ed="R113" n="0620a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624b1301">躄。跛不能行。顚仆也。溺。淹没也。借此形容有所挟 <lb ed="X" n="0624b14"/><lb ed="R113" n="0620a10"/>持之意。如跛足者。力全在杖。失杖而行。必顚仆矣。 <lb ed="X" n="0624b15"/><lb ed="R113" n="0620a11"/>渡河者。命全在舟。失舟于水。必淹没矣。以此而知。 <lb ed="X" n="0624b16"/><lb ed="R113" n="0620a12"/>大凡林下道人。当守节義以自重。不可假权势以 <lb ed="X" n="0624b17"/><lb ed="R113" n="0620a13"/>御人。挟。扶持也。若一朝业盈福谢。权势既失。节義 <lb ed="X" n="0624b18"/><lb ed="R113" n="0620a14"/>不存。其顚其溺。胡能免乎△彼恃势者。当猛然自 <lb ed="X" n="0624b19"/><lb ed="R113" n="0620a15"/>返。殆至顚溺。悔之何及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624b20"/><lb ed="R113" n="0620a16"/><p xml:id="pX64p0624b2001">此篇言丛林之兴衰。在德不在法也。</p> <lb ed="X" n="0624b21"/><lb ed="R113" n="0620a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624b2101">圆通讷曰。昔百丈<name role="" type="person">大智禅师</name>。建丛林立规矩。欲救像 <lb ed="X" n="0624b22"/><lb ed="R113" n="0620a18"/>季不生之弊。曾不知像季学者。盗规矩。以破百丈之 <lb ed="X" n="0624b23"/><lb ed="R113" n="0620b01"/>丛林。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624b24"/><lb ed="R113" n="0620b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624b2401">江西<name role="" type="person">百丈山</name>怀海<name role="" type="person">大智禅师</name>。福州常乐王氏子。嗣 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0624c" n="0624c"/> <lb ed="X" n="0624c01"/><lb ed="R113" n="0620b03"/><name role="" type="person">马祖</name>道一禅师。南嶽下二世〇此节明因法致弊。 <lb ed="X" n="0624c02"/><lb ed="R113" n="0620b04"/>建。置也。立。成也。多草为藂。多木为林。乃众僧依止 <lb ed="X" n="0624c03"/><lb ed="R113" n="0620b05"/>之处。栖心修道之所也。圆者为规。方者为矩。因之 <lb ed="X" n="0624c04"/><lb ed="R113" n="0620b06"/>以为模笵也。谓百丈建置丛林。立成规矩。意在救 <lb ed="X" n="0624c05"/><lb ed="R113" n="0620b07"/>济末世人不正之弊病。<persName>佛</persName>住世为正法。<persName>佛</persName>灭像存 <lb ed="X" n="0624c06"/><lb ed="R113" n="0620b08"/>曰像法。季。末世也。纵贪嗔痴。存生灭念。皆不正之 <lb ed="X" n="0624c07"/><lb ed="R113" n="0620b09"/>弊。曾。乃也。盗规矩者。假公济私。因法作奸也。乃不 <lb ed="X" n="0624c08"/><lb ed="R113" n="0620b10"/>知末世学者。盗取前人之法度。返壞前人之丛林。 <lb ed="X" n="0624c09"/><lb ed="R113" n="0620b11"/>何也。且古人见学者。意纵心狂。难以入道。故藉规 <lb ed="X" n="0624c10"/><lb ed="R113" n="0620b12"/>矩以制伏之。而不知法久弊生。返藉规矩假以制 <lb ed="X" n="0624c11"/><lb ed="R113" n="0620b13"/>贪嗔人我为名。而实以为利欲之媒。斯所以丛林 <lb ed="X" n="0624c12"/><lb ed="R113" n="0620b14"/>破矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624c13"/><lb ed="R113" n="0620b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624c1301">上古之世。虽巢居穴处。人人自律。大智之後。虽高堂 <lb ed="X" n="0624c14"/><lb ed="R113" n="0620b16"/>廣厦。人人自废。故曰。安危德也。兴亡数也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624c15"/><lb ed="R113" n="0620b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624c1501">此节明古今差别。古者夏则居巢。冬则处穴。彼居 <lb ed="X" n="0624c16"/><lb ed="R113" n="0620b18"/>巢穴者。岂有规矩。而人人自成规矩。故曰自律。律 <lb ed="X" n="0624c17"/><lb ed="R113" n="0621a01"/>条令也。今之人高堂百尺。廣厦千楹。虽有规矩而 <lb ed="X" n="0624c18"/><lb ed="R113" n="0621a02"/>不遵。人人皆纵情恣意。流荡而忘返。故曰自废。以 <lb ed="X" n="0624c19"/><lb ed="R113" n="0621a03"/>是而知。人之安危在乎德。事之兴替在乎数。数者。 <lb ed="X" n="0624c20"/><lb ed="R113" n="0621a04"/>时也。理数也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624c21"/><lb ed="R113" n="0621a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624c2101">苟德可将。何必丛林。苟数可凭。曷用规矩<note place="inline">野录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0624c22"/><lb ed="R113" n="0621a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624c2201">此方断定其说。苟。果也。将。持守也。谓学人果能有 <lb ed="X" n="0624c23"/><lb ed="R113" n="0621a07"/>德可持。虽深山穷谷。俱可修行。何必故欲丛林。果 <lb ed="X" n="0624c24"/><lb ed="R113" n="0621a08"/>能达乎理数。则困顿折挫。皆成礼法。又曷必故用 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0625a" n="0625a"/> <lb ed="X" n="0625a01"/><lb ed="R113" n="0621a09"/>规矩也。曷者。何也。师意在教人修德明理为急务。 <lb ed="X" n="0625a02"/><lb ed="R113" n="0621a10"/>非弛废丛林。蔑视规矩也。学者须知之。谭子化书 <lb ed="X" n="0625a03"/><lb ed="R113" n="0621a11"/>亦云。苟德可将。何必廣粟帛乎。苟数可凭。何必廣 <lb ed="X" n="0625a04"/><lb ed="R113" n="0621a12"/>兵甲乎△自律自废。谁使之然也。学者宜当自惜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625a05"/><lb ed="R113" n="0621a13"/><p xml:id="pX64p0625a0501">此篇训学者。居安虑危。始得无终身之虞也。</p> <lb ed="X" n="0625a06"/><lb ed="R113" n="0621a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625a0601">圆通谓大觉曰。古圣治心于未萌。防情于未乱。盖豫 <lb ed="X" n="0625a07"/><lb ed="R113" n="0621a15"/>备则无患。所以重门击柝以待暴客。而取诸豫也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625a08"/><lb ed="R113" n="0621a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625a0801">此节明预备无患。谓者。与之言也。先擧古圣者。要 <lb ed="X" n="0625a09"/><lb ed="R113" n="0621a17"/>使人知其取法之正。治心者。修心也。未萌。在一念 <lb ed="X" n="0625a10"/><lb ed="R113" n="0621a18"/>未动之先。若待心念动作。则成妄矣。情是识情。防 <lb ed="X" n="0625a11"/><lb ed="R113" n="0621b01"/>情须在未乱之前。若使识情奔竞。则人迷矣。豫先 <lb ed="X" n="0625a12"/><lb ed="R113" n="0621b02"/>也。备是防备。教豫先防备。则无过患也。次引易经 <lb ed="X" n="0625a13"/><lb ed="R113" n="0621b03"/>雷地豫卦。取象以发明之。䷏震上坤下安和悦乐 <lb ed="X" n="0625a14"/><lb ed="R113" n="0621b04"/>之義。杨氏曰。川途既通。则暴客至矣。不可不御之 <lb ed="X" n="0625a15"/><lb ed="R113" n="0621b05"/>以術也。故取诸豫。重门以御之。击柝以警之。则暴 <lb ed="X" n="0625a16"/><lb ed="R113" n="0621b06"/>客无自而入矣。二阴在上。重门之象。一阳在下。击 <lb ed="X" n="0625a17"/><lb ed="R113" n="0621b07"/>柝之象。三阴在内。悦豫之象。柝。斫木为之。夜行所 <lb ed="X" n="0625a18"/><lb ed="R113" n="0621b08"/>击也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625a19"/><lb ed="R113" n="0621b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625a1901">事豫为之则易。卒为之固难。古之贤哲。有终身之忧 <lb ed="X" n="0625a20"/><lb ed="R113" n="0621b10"/>而无一朝之患者。诚在于斯<note place="inline">九峰集</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625a21"/><lb ed="R113" n="0621b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625a2101">此节教戒谨毋忘。大凡世间一切事业。豫先调摄。 <lb ed="X" n="0625a22"/><lb ed="R113" n="0621b12"/>其行则易。仓猝为之。事不周矣。哲。即贤也。谓古来 <lb ed="X" n="0625a23"/><lb ed="R113" n="0621b13"/>哲人智士。无一时一刻而不忧勤惕励。以自警。故 <lb ed="X" n="0625a24"/><lb ed="R113" n="0621b14"/>所以无猝暴之忧者。由其有先照之智也昃预备 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0625b" n="0625b"/> <lb ed="X" n="0625b01"/><lb ed="R113" n="0621b15"/>二字。是甚么人做得到。文王之日<g ref="#CB16499">厚</g>不遑。周公之 <lb ed="X" n="0625b02"/><lb ed="R113" n="0621b16"/>所其无逸。庶幾得之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625b03"/><lb ed="R113" n="0621b17"/><p xml:id="pX64p0625b0301">此篇谓学问是立身之大本。不可不猛力行之也。</p> <lb ed="X" n="0625b04"/><lb ed="R113" n="0621b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625b0401">大觉琏和尙曰。玉不琢不成器。人不学不知道。今之 <lb ed="X" n="0625b05"/><lb ed="R113" n="0622a01"/>所以知古。後之所以知先。善者可以为法。恶者可以 <lb ed="X" n="0625b06"/><lb ed="R113" n="0622a02"/>为戒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625b07"/><lb ed="R113" n="0622a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625b0701">先擧喩以明。谓如玉在石中。必假雕琢。置而不琢。 <lb ed="X" n="0625b08"/><lb ed="R113" n="0622a04"/>何能成其美器。学者亦然。若不勤学。何能知其妙 <lb ed="X" n="0625b09"/><lb ed="R113" n="0622a05"/>理。如今人能知古人之所到。後人能知先人之所 <lb ed="X" n="0625b10"/><lb ed="R113" n="0622a06"/>行。皆因学识之力也。此二句出<name role="" type="person">韩文公</name>进唐顺宗 <lb ed="X" n="0625b11"/><lb ed="R113" n="0622a07"/>表。古之善者。吾当取法。先之不善者。吾当为戒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625b12"/><lb ed="R113" n="0622a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625b1201">历观前辈立身扬名于当世者。尟不学问而成之矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625b13"/><lb ed="R113" n="0622a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625b1301">此方教观前古。历观者。次第而观。谓你次第著眼 <lb ed="X" n="0625b14"/><lb ed="R113" n="0622a10"/>看从前古人。凡是有卓识操修。播<anchor xml:id="nkr_note_add_0625b1401" n="0625b1401"/><anchor xml:id="beg0625b1401" n="0625b1401"/>扬<anchor xml:id="end0625b1401"/>美名于当代 <lb ed="X" n="0625b15"/><lb ed="R113" n="0622a11"/>者。谁不是。勤勤恳恳。博览经史。咨询贤哲。而得成 <lb ed="X" n="0625b16"/><lb ed="R113" n="0622a12"/>就者。故此学者。当勇力深修也△学问二字。不是 <lb ed="X" n="0625b17"/><lb ed="R113" n="0622a13"/>说过便了。其间实有精进不<anchor xml:id="nkr_note_add_0625b1701" n="0625b1701"/><anchor xml:id="beg0625b1701" n="0625b1701"/>已<anchor xml:id="end0625b1701"/>之功。偶得辄止。身 <lb ed="X" n="0625b18"/><lb ed="R113" n="0622a14"/>名何立。学者勉之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625b19"/><lb ed="R113" n="0622a15"/><p xml:id="pX64p0625b1901">此篇是答侍郞孙莘老书。谓三教本是一体。只因 <lb ed="X" n="0625b20"/><lb ed="R113" n="0622a16"/>人情变故。内起人我。争竞是非。以致斯道云亡矣。</p> <lb ed="X" n="0625b21"/><lb ed="R113" n="0622a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625b2101">大觉曰。妙道之理。圣人尝寓之于易。至周衰。先王之 <lb ed="X" n="0625b22"/><lb ed="R113" n="0622a18"/>法壞。礼義亡。然後奇言异術。间出而乱俗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625b23"/><lb ed="R113" n="0622b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625b2301">此节明立教有时。道本无名。亦无有相。穷三际遍 <lb ed="X" n="0625b24"/><lb ed="R113" n="0622b02"/>十方。无在不在。加一妙字。始见体不变而用随缘。 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0625c" n="0625c"/> <lb ed="X" n="0625c01"/><lb ed="R113" n="0622b03"/>圣不增而凡不减。非生非灭。无去无来。岂不是妙。 <lb ed="X" n="0625c02"/><lb ed="R113" n="0622b04"/>所谓妙道之理。理。即義也。圣人尝寓之于易。此圣 <lb ed="X" n="0625c03"/><lb ed="R113" n="0622b05"/>人。指伏羲。文王。孔子也。寓。寄也。易即易经。谓此妙 <lb ed="X" n="0625c04"/><lb ed="R113" n="0622b06"/>道之義理。难于指示。上古诸圣人。只得寄言于易。 <lb ed="X" n="0625c05"/><lb ed="R113" n="0622b07"/>而发挥之。以无极生太极。生二仪。四象。八卦。万事 <lb ed="X" n="0625c06"/><lb ed="R113" n="0622b08"/>万法。生死穷通。隐显之機。无不备具。周衰。谓幽厉 <lb ed="X" n="0625c07"/><lb ed="R113" n="0622b09"/>以後。世道既衰。法度亦壞。礼義亦亡。正既衰。而邪 <lb ed="X" n="0625c08"/><lb ed="R113" n="0622b10"/>必显。故有种种奇怪流言。异端邪術。间出而乱风 <lb ed="X" n="0625c09"/><lb ed="R113" n="0622b11"/>俗。间出者。投间隙而私出也。当此之际。道统幾乎 <lb ed="X" n="0625c10"/><lb ed="R113" n="0622b12"/>危矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625c11"/><lb ed="R113" n="0622b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625c1101">逮我释迦入中土。醇以第一義示人。而始末设为慈 <lb ed="X" n="0625c12"/><lb ed="R113" n="0622b14"/>悲。以化众生。亦所以趋于时也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625c13"/><lb ed="R113" n="0622b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625c1301">此节明因时设教。逮。及也。释迦梵语。此云能仁。谓 <lb ed="X" n="0625c14"/><lb ed="R113" n="0622b16"/>及我释迦降诞于中土。即竺国中印土。<persName>佛</persName>降生处。 <lb ed="X" n="0625c15"/><lb ed="R113" n="0622b17"/>醇者。纯一不杂也。一味以中道为教。不落二边。第 <lb ed="X" n="0625c16"/><lb ed="R113" n="0622b18"/>一義谛者。非二非三之谛理。开发乎人。从始至终。 <lb ed="X" n="0625c17"/><lb ed="R113" n="0623a01"/>所施所设。皆慈悲之道。以教化众生也。慈能与乐。 <lb ed="X" n="0625c18"/><lb ed="R113" n="0623a02"/>悲能拔苦。众生者。众法相生。即五蕴四大为身相。 <lb ed="X" n="0625c19"/><lb ed="R113" n="0623a03"/>六尘缘影为心相也。趋。向也。谓<persName>佛</persName>之来。亦所以趋 <lb ed="X" n="0625c20"/><lb ed="R113" n="0623a04"/>向其时。皆有由也。时字当珍。所谓药因救病出金 <lb ed="X" n="0625c21"/><lb ed="R113" n="0623a05"/>甁之意。此时不出。何时乃出。後以民风分四时。总 <lb ed="X" n="0625c22"/><lb ed="R113" n="0623a06"/>皆归于冬。意有在也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0625c23"/><lb ed="R113" n="0623a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625c2301">自生民以来。淳朴未散。则三皇之教简而素。春也。及 <lb ed="X" n="0625c24"/><lb ed="R113" n="0623a08"/>情窦日凿。五帝之教。详而文。夏也。时与世异。情随日 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0626a" n="0626a"/> <lb ed="X" n="0626a01"/><lb ed="R113" n="0623a09"/>迁。故三王之教密而严。秋也。昔商周之诰誓。後世学 <lb ed="X" n="0626a02"/><lb ed="R113" n="0623a10"/>者。故有不能晓。比当时之民。听之而不违。则俗与今 <lb ed="X" n="0626a03"/><lb ed="R113" n="0623a11"/>如何也。及其弊而为秦汉也。则无所不至矣。故天下 <lb ed="X" n="0626a04"/><lb ed="R113" n="0623a12"/>有不忍愿闻者。于是我<persName>佛</persName><persName>如来</persName>。一推之以性命之理。 <lb ed="X" n="0626a05"/><lb ed="R113" n="0623a13"/>冬也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0626a06"/><lb ed="R113" n="0623a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0626a0601">此节牒明四时。盖自天生烝民以来。淳朴之质性。 <lb ed="X" n="0626a07"/><lb ed="R113" n="0623a15"/>浑然未漓。故三皇之教法。简略而朴素。如天时之 <lb ed="X" n="0626a08"/><lb ed="R113" n="0623a16"/>春。万物萌伏而未动也。三皇。即太昊。伏羲氏。炎帝。 <lb ed="X" n="0626a09"/><lb ed="R113" n="0623a17"/>神农氏。黄帝。有熊氏。皇。大也。道大配天。故称三皇。 <lb ed="X" n="0626a10"/><lb ed="R113" n="0623a18"/>窦。窍穴也。凿。开发也。如莊子云。七日凿而浑沌死。 <lb ed="X" n="0626a11"/><lb ed="R113" n="0623b01"/>谓及至人之情窍。随日开凿。则事路渐生。故五帝 <lb ed="X" n="0626a12"/><lb ed="R113" n="0623b02"/>之教法。详备而文华。如天时之夏。万物芬敷而茂 <lb ed="X" n="0626a13"/><lb ed="R113" n="0623b03"/>长也。五帝。即少昊。金天氏。颛顼。高阳氏。帝喾。高辛 <lb ed="X" n="0626a14"/><lb ed="R113" n="0623b04"/>氏。帝尧。陶唐氏。帝舜。有虞氏。主社稷。安人民。合于 <lb ed="X" n="0626a15"/><lb ed="R113" n="0623b05"/>帝道。故称五帝。时与世异者。时谓四时。十二时。时 <lb ed="X" n="0626a16"/><lb ed="R113" n="0623b06"/>以近言。三十年为一世。有过去未来现在。世以远 <lb ed="X" n="0626a17"/><lb ed="R113" n="0623b07"/>论。谓时更世改。人情亦随之而迁变。情迁必巧作。 <lb ed="X" n="0626a18"/><lb ed="R113" n="0623b08"/>故三王之教法。肃密而威严。如天时之秋。有肃杀 <lb ed="X" n="0626a19"/><lb ed="R113" n="0623b09"/>之气也。三王。乃夏禹王。姒姓。殷汤王。子姓。周文王 <lb ed="X" n="0626a20"/><lb ed="R113" n="0623b10"/>姬姓。王者。往也。天下所归往也。三王之时。九五之 <lb ed="X" n="0626a21"/><lb ed="R113" n="0623b11"/>位。不传贤而传子。礼乐文章。刑政法度。至此大备。 <lb ed="X" n="0626a22"/><lb ed="R113" n="0623b12"/>诰者告也。诉上曰告。发下曰诰。尙书篇名。如商书 <lb ed="X" n="0626a23"/><lb ed="R113" n="0623b13"/>仲虺之诰。汤诰。周书康诰酒诰。是也。誓者。约也。如 <lb ed="X" n="0626a24"/><lb ed="R113" n="0623b14"/>禹之甘誓。汤誓。周之秦誓。皆盟于诸侯者也。第诰 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0626b" n="0626b"/> <lb ed="X" n="0626b01"/><lb ed="R113" n="0623b15"/>誓之文。理精而義备。学者有诵习而不能通晓者。 <lb ed="X" n="0626b02"/><lb ed="R113" n="0623b16"/>以今较古。当时之民。淳朴成风。听其誓约而不敢 <lb ed="X" n="0626b03"/><lb ed="R113" n="0623b17"/>违。以古风比今俗。何其如斯之远也。及其流弊日 <lb ed="X" n="0626b04"/><lb ed="R113" n="0623b18"/>降。而到嬴秦。刘汉。败理伤风。无所不为。如臣弑君。 <lb ed="X" n="0626b05"/><lb ed="R113" n="0624a01"/>子弑父之事。比比皆然。天下贤士伤悲。有不忍愿 <lb ed="X" n="0626b06"/><lb ed="R113" n="0624a02"/>闻此无道伤生之事。于是我<persName>佛</persName><persName>如来</persName>。始下生人间。 <lb ed="X" n="0626b07"/><lb ed="R113" n="0624a03"/>教化众生。总摄以性命之理。慈悲之道。而化其转 <lb ed="X" n="0626b08"/><lb ed="R113" n="0624a04"/>邪为正。转恶为善。故云始末设为慈悲。如天道之 <lb ed="X" n="0626b09"/><lb ed="R113" n="0624a05"/>有冬。收之藏之也。梵语<persName>佛陀</persName>。此云觉者。有三。谓自 <lb ed="X" n="0626b10"/><lb ed="R113" n="0624a06"/>觉。觉他。觉满也。<persName>如来</persName>者。从如实道而来。又如谓本 <lb ed="X" n="0626b11"/><lb ed="R113" n="0624a07"/>觉。来谓始觉。始本不二。故称<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0626b12"/><lb ed="R113" n="0624a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0626b1201">天有四时循环。以生成万物。圣人设教。迭相扶持。以 <lb ed="X" n="0626b13"/><lb ed="R113" n="0624a09"/>化成天下。亦犹是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0626b1301" n="0626b1301"/><anchor xml:id="beg0626b1301" n="0626b1301"/>已<anchor xml:id="end0626b1301"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0626b14"/><lb ed="R113" n="0624a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0626b1401">此节总以发明三教圣人。互相化成天下之意。天 <lb ed="X" n="0626b15"/><lb ed="R113" n="0624a11"/>有四时循环。环者。周而复始也。如天道之始而终。 <lb ed="X" n="0626b16"/><lb ed="R113" n="0624a12"/>终而始。流行不止。只是要生成万物而<anchor xml:id="nkr_note_add_0626b1601" n="0626b1601"/><anchor xml:id="beg0626b1601" n="0626b1601"/>已<anchor xml:id="end0626b1601"/>。三教圣 <lb ed="X" n="0626b17"/><lb ed="R113" n="0624a13"/>人施设教化。迭相扶持。迭者。<g ref="#CB15325">递</g>也互也。亦不过作 <lb ed="X" n="0626b18"/><lb ed="R113" n="0624a14"/>之成之。长养人之心性。以风化而成天下也。亦犹 <lb ed="X" n="0626b19"/><lb ed="R113" n="0624a15"/>是者。指天道四时运行而言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0626b20"/><lb ed="R113" n="0624a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0626b2001">然至其极也。皆不能无弊。弊者迹也。要当有圣贤者。 <lb ed="X" n="0626b21"/><lb ed="R113" n="0624a17"/>世起而救之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0626b22"/><lb ed="R113" n="0624a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0626b2201">此节因莘老。有独善其身。名而异行。假而非真之 <lb ed="X" n="0626b23"/><lb ed="R113" n="0624b01"/>问。故又以然字下转答。究之彼此行道。到极尽处。 <lb ed="X" n="0626b24"/><lb ed="R113" n="0624b02"/>皆不能周全无弊。弊者。迹也。如孔子虽圣。不能格 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0626c" n="0626c"/> <lb ed="X" n="0626c01"/><lb ed="R113" n="0624b03"/>君之非。周公虽圣。不能律鲁之欺。尧舜虽圣。不能 <lb ed="X" n="0626c02"/><lb ed="R113" n="0624b04"/>化其子之善。先圣後圣。其揆一也。道之行不行。乃 <lb ed="X" n="0626c03"/><lb ed="R113" n="0624b05"/>时数使之。以时变责圣人之心。非愚即狂。但当此 <lb ed="X" n="0626c04"/><lb ed="R113" n="0624b06"/>衰恶之世。必须有大贤至圣。愍物垂慈。兴起于浊 <lb ed="X" n="0626c05"/><lb ed="R113" n="0624b07"/>恶海中极力拯济。则道统庶幾乎可挽矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0626c06"/><lb ed="R113" n="0624b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0626c0601">自秦汉以来。千有馀载。风俗靡靡愈薄。圣人之教。列 <lb ed="X" n="0626c07"/><lb ed="R113" n="0624b09"/>而鼎立。互相诋訾。大道寥寥莫之返。良可歎也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0626c08"/><lb ed="R113" n="0624b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0626c0801">此节方结成教同而人异。自秦汉至今千有馀年。 <lb ed="X" n="0626c09"/><lb ed="R113" n="0624b11"/>民风土俗。靡靡愈薄。靡靡。犹渐渐。愈。益也。转加義。 <lb ed="X" n="0626c10"/><lb ed="R113" n="0624b12"/>谓渐渐转薄。日益日下矣。圣人之教法。陈列于世。 <lb ed="X" n="0626c11"/><lb ed="R113" n="0624b13"/>如鼎之三足。缺一不可。今人不唯不互相扶持。而 <lb ed="X" n="0626c12"/><lb ed="R113" n="0624b14"/>返互相诋訾。诋。诃也。訾。毁也。致使妙道之理。转行 <lb ed="X" n="0626c13"/><lb ed="R113" n="0624b15"/>转晦。寥寥然往而不返。伤哉惜哉。良可歎也△一 <lb ed="X" n="0626c14"/><lb ed="R113" n="0624b16"/>篇大文字。波浪掀腾。透顶透底。自道源根本。说至 <lb ed="X" n="0626c15"/><lb ed="R113" n="0624b17"/>人情转变。皆摄归至道。结以良可歎。是顶门一针。 <lb ed="X" n="0626c16"/><lb ed="R113" n="0624b18"/>立教伊起死回生。真妙手也。</p> <lb ed="X" n="0626c17"/><lb ed="R113" n="0625a01"/><p xml:id="pX64p0626c1701">〇附来书△三代以降列圣。相承政通人和。道传 <lb ed="X" n="0626c18"/><lb ed="R113" n="0625a02"/>统续。不以<persName>佛</persName>教未来为欠。周姬讫箓。更秦换汉宪 <lb ed="X" n="0626c19"/><lb ed="R113" n="0625a03"/>网刑巢。蔽空落野。不以<persName>佛</persName>教<anchor xml:id="nkr_note_add_0626c1901" n="0626c1901"/><anchor xml:id="beg0626c1901" n="0626c1901"/>已<anchor xml:id="end0626c1901"/>至而革。四海派分。 <lb ed="X" n="0626c20"/><lb ed="R113" n="0625a04"/>异说捷出。由唐而至五季为甚。庶务万機。理乱非 <lb ed="X" n="0626c21"/><lb ed="R113" n="0625a05"/>常。奉<persName>佛</persName>之教奚益。间有草衣木食。巖栖<g ref="#CB00589">涧</g>饮。不过 <lb ed="X" n="0626c22"/><lb ed="R113" n="0625a06"/>独善其身耳。又有名而异行。假而非真。教化未孚。 <lb ed="X" n="0626c23"/><lb ed="R113" n="0625a07"/>弊乃生焉。然师必有辩。伫闻其说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0626c24"/><lb ed="R113" n="0625a08"/><p xml:id="pX64p0626c2401">此篇诲行道者。捐<anchor xml:id="nkr_note_add_0626c2401" n="0626c2401"/><anchor xml:id="beg0626c2401" n="0626c2401"/>己<anchor xml:id="end0626c2401"/>利人。以不贪为要用也。</p> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0627a" n="0627a"/> <lb ed="X" n="0627a01"/><lb ed="R113" n="0625a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0627a0101">大觉曰。夫为一方主者。欲行所得之道。而利于人。先 <lb ed="X" n="0627a02"/><lb ed="R113" n="0625a10"/>须克<anchor xml:id="nkr_note_add_0627a0201" n="0627a0201"/><anchor xml:id="beg0627a0201" n="0627a0201"/>己<anchor xml:id="end0627a0201"/>惠物。下心于一切。然後视金帛如粪土。则四 <lb ed="X" n="0627a03"/><lb ed="R113" n="0625a11"/>众尊而归之矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0627a04"/><lb ed="R113" n="0625a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0627a0401">一方者。或一省一邑一郡一鄕。总曰一方。主者。乃 <lb ed="X" n="0627a05"/><lb ed="R113" n="0625a13"/>行教化之主人。所得之道。是昔所参所悟之学。为 <lb ed="X" n="0627a06"/><lb ed="R113" n="0625a14"/>自利。今欲以斯道觉斯民。是利人。大凡为他师法 <lb ed="X" n="0627a07"/><lb ed="R113" n="0625a15"/>者。须是模笵端正。且先要克除自<anchor xml:id="nkr_note_add_0627a0701" n="0627a0701"/><anchor xml:id="beg0627a0701" n="0627a0701"/>己<anchor xml:id="end0627a0701"/>私心。以专泽 <lb ed="X" n="0627a08"/><lb ed="R113" n="0625a16"/>及人。更要谦下其心。以待一切。然後将钱穀布帛 <lb ed="X" n="0627a09"/><lb ed="R113" n="0625a17"/>轻视如粪土。如此持身接物。则四众自然尊敬而 <lb ed="X" n="0627a10"/><lb ed="R113" n="0625a18"/>归服之矣。四众。出家二众。在家二众△通篇只有 <lb ed="X" n="0627a11"/><lb ed="R113" n="0625b01"/>六句。万卷书意。皆尽于此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0627a12"/><lb ed="R113" n="0625b02"/><p xml:id="pX64p0627a1201">此篇诫人安不忘危。当深思而不可忽慢也。</p> <lb ed="X" n="0627a13"/><lb ed="R113" n="0625b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0627a1301">大觉曰。前辈有聪明之资。无安危之虑。如石门聪栖 <lb ed="X" n="0627a14"/><lb ed="R113" n="0625b04"/>贤舜二人者。可为戒矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0627a15"/><lb ed="R113" n="0625b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0627a1501">此节教安危须谨〇襄州<name role="" type="person">石门寺</name>蕴聪禅师。嗣首 <lb ed="X" n="0627a16"/><lb ed="R113" n="0625b06"/>山念禅师。南嶽下九世。住石门日。尝好积古人墨 <lb ed="X" n="0627a17"/><lb ed="R113" n="0625b07"/>迹。太守入寺见之。去後使借三次。师不<g ref="#CB04676">允</g>。太守怒 <lb ed="X" n="0627a18"/><lb ed="R113" n="0625b08"/>使擎师重责。师既归。众僧迎于道侧首座趋前问 <lb ed="X" n="0627a19"/><lb ed="R113" n="0625b09"/>讯曰。太守无故屈辱和尙师以手指地曰。平地起 <lb ed="X" n="0627a20"/><lb ed="R113" n="0625b10"/>骨堆。随手涌一堆高三尺。太守闻知。令人削去三 <lb ed="X" n="0627a21"/><lb ed="R113" n="0625b11"/>次。复涌如初。太守惧之。朝夕不悦。不月内全家丧 <lb ed="X" n="0627a22"/><lb ed="R113" n="0625b12"/>于襄州〇南康雲居晓舜禅师字老夫。瑞州胡氏 <lb ed="X" n="0627a23"/><lb ed="R113" n="0625b13"/>子。嗣洞山聪禅师。靑原下十世。住庐山栖贤寺。寺 <lb ed="X" n="0627a24"/><lb ed="R113" n="0625b14"/>後多大树。太守入山见之。意欲伐起公所。师弗之。 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0627b" n="0627b"/> <lb ed="X" n="0627b01"/><lb ed="R113" n="0625b15"/>後被人挟雠乘隙讦告。太守捉师苦责。令还俗。民 <lb ed="X" n="0627b02"/><lb ed="R113" n="0625b16"/>其衣。大觉。昔曾入舜之室。故往京都访之。大觉让 <lb ed="X" n="0627b03"/><lb ed="R113" n="0625b17"/>舜正<g ref="#CB05903">寝</g>。琏居侧室。仁宗数诏入内问道。竟不言舜 <lb ed="X" n="0627b04"/><lb ed="R113" n="0625b18"/>事。偶一日圣旨敕净因<g ref="#CB01366">饭</g>僧。见大觉侍舜甚恭归 <lb ed="X" n="0627b05"/><lb ed="R113" n="0626a01"/>奏帝召见之。乃歎曰。道韵奇伟。真山林达士。遂于 <lb ed="X" n="0627b06"/><lb ed="R113" n="0626a02"/>扇书曰。免咎为僧。复住栖贤。更赐紫衣金钵。遣使 <lb ed="X" n="0627b07"/><lb ed="R113" n="0626a03"/>送归。舜罢栖贤日。有二力士。舁轿至<name role="" type="person">罗汉寺</name>前。二 <lb ed="X" n="0627b08"/><lb ed="R113" n="0626a04"/>人相谓曰。今不是我院长老。不须远送。弃轿而回。 <lb ed="X" n="0627b09"/><lb ed="R113" n="0626a05"/>舜既再来。令人安抚曰。你当时做得是。但安心不 <lb ed="X" n="0627b10"/><lb ed="R113" n="0626a06"/>必疑惧。入院上堂曰。无端被谮枉遭迍。半载有馀 <lb ed="X" n="0627b11"/><lb ed="R113" n="0626a07"/>作俗人。今日再归三峡寺。幾多欢喜幾多嗔。今大 <lb ed="X" n="0627b12"/><lb ed="R113" n="0626a08"/>觉擧谓前辈有聪明之资。耳利为聪。眼利为明。无 <lb ed="X" n="0627b13"/><lb ed="R113" n="0626a09"/>安不忘危之虑。如石门以不自防忍而罹襄州之 <lb ed="X" n="0627b14"/><lb ed="R113" n="0626a10"/>辱。栖贤以不自调摄而有南康之追。二师岂不是 <lb ed="X" n="0627b15"/><lb ed="R113" n="0626a11"/>天资粹美之人。且有斯失。诚可以为後人之戒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0627b16"/><lb ed="R113" n="0626a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0627b1601">然则人生定业。固难明辩。细详其原。安得不知其为 <lb ed="X" n="0627b17"/><lb ed="R113" n="0626a13"/>忽慢不思之过欤。故曰。祸患藏于隐微。发于人之所 <lb ed="X" n="0627b18"/><lb ed="R113" n="0626a14"/>忽。用是观之。尤宜谨畏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0627b19"/><lb ed="R113" n="0626a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0627b1901">此节教须当觉察。然则人生固有定不可逃之夙 <lb ed="X" n="0627b20"/><lb ed="R113" n="0626a16"/>业。本难明辩。细详审其根源。岂得不是忽意怠慢 <lb ed="X" n="0627b21"/><lb ed="R113" n="0626a17"/>不思不察之过欤。欤。疑辞。谦退而未敢决也。故曰。 <lb ed="X" n="0627b22"/><lb ed="R113" n="0626a18"/>人之祸害忧患。藏于幽隐微细之间。何以发之。发 <lb ed="X" n="0627b23"/><lb ed="R113" n="0626b01"/>于人之一时忽略而不谨也。以二师观之。愈宜敬 <lb ed="X" n="0627b24"/><lb ed="R113" n="0626b02"/>谨而畏惧之也。尤。愈也△忽慢二字。各有其失。忽 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0627c" n="0627c"/> <lb ed="X" n="0627c01"/><lb ed="R113" n="0626b03"/>失于心不细。慢失于心不恭处世行事。不可不时 <lb ed="X" n="0627c02"/><lb ed="R113" n="0626b04"/>时戒畏之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0627c03"/><lb ed="R113" n="0626b05"/><p xml:id="pX64p0627c0301">此篇教人用情必在平日情至而事自得也。</p> <lb ed="X" n="0627c04"/><lb ed="R113" n="0626b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0627c0401">雲居舜和尙字老夫。住庐山栖贤日。以郡守槐都官。 <lb ed="X" n="0627c05"/><lb ed="R113" n="0626b07"/>私忿罹横逆。民其衣。往京都访大觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0627c06"/><lb ed="R113" n="0626b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0627c0601">此节明因事故访。雲居在江西南康。称江左首刹。 <lb ed="X" n="0627c07"/><lb ed="R113" n="0626b09"/>此述师往事。故曰住庐山栖贤日。以因也。因郡守 <lb ed="X" n="0627c08"/><lb ed="R113" n="0626b10"/>槐都官。南康府前有古槐。故称槐都。私忿。非正法 <lb ed="X" n="0627c09"/><lb ed="R113" n="0626b11"/>也。罹。遭也。横逆。不顺理也。出孟子。民其衣。著民之 <lb ed="X" n="0627c10"/><lb ed="R113" n="0626b12"/>衣。京都。即帝京。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0627c11"/><lb ed="R113" n="0626b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0627c1101">至。山阳<note place="inline">楚州也</note>阻雪旅邸。一夕有客。携二仆。破雪而至。 <lb ed="X" n="0627c12"/><lb ed="R113" n="0626b14"/>见老夫如旧识。<anchor xml:id="nkr_note_add_0627c1201" n="0627c1201"/><anchor xml:id="beg0627c1201" n="0627c1201"/>已<anchor xml:id="end0627c1201"/>而易衣拜于前。老夫问之。客曰。昔 <lb ed="X" n="0627c13"/><lb ed="R113" n="0626b15"/>在洞山。随师荷担之汉阳。干仆宋荣也。老夫共语畴 <lb ed="X" n="0627c14"/><lb ed="R113" n="0626b16"/>昔。客嗟歎之久。凌晨备饭。赠白金五两。仍唤一仆。客 <lb ed="X" n="0627c15"/><lb ed="R113" n="0626b17"/>曰。此儿来往京城数矣。道途间关备悉。师行固无虑 <lb ed="X" n="0627c16"/><lb ed="R113" n="0626b18"/>乎。老夫由是得达辇下。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0627c17"/><lb ed="R113" n="0627a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0627c1701">此节明昔情所遇。路次楚州。阻雪旅邸。旅邸。即客 <lb ed="X" n="0627c18"/><lb ed="R113" n="0627a02"/>店也。一夕是将暮。又有一客。携。随带。仆。用人也。破 <lb ed="X" n="0627c19"/><lb ed="R113" n="0627a03"/>雪者。带雪而至。见老夫如故旧相识。<anchor xml:id="nkr_note_add_0627c1901" n="0627c1901"/><anchor xml:id="beg0627c1901" n="0627c1901"/>已<anchor xml:id="end0627c1901"/>而者。不久 <lb ed="X" n="0627c20"/><lb ed="R113" n="0627a04"/>也。乃更换其衣。致礼于老夫之前。老夫因问其致 <lb ed="X" n="0627c21"/><lb ed="R113" n="0627a05"/>敬之故。答曰。昔在洞山。随师荷行李。之。往也。往汉 <lb ed="X" n="0627c22"/><lb ed="R113" n="0627a06"/>阳。干办事务之仆使。姓宋名荣也。畴昔。即往昔。共 <lb ed="X" n="0627c23"/><lb ed="R113" n="0627a07"/>语往昔之事。罹难之故。客咨嗟歎息不<anchor xml:id="nkr_note_add_0627c2301" n="0627c2301"/><anchor xml:id="beg0627c2301" n="0627c2301"/>已<anchor xml:id="end0627c2301"/>。凌晨。即 <lb ed="X" n="0627c24"/><lb ed="R113" n="0627a08"/>次早。备<g ref="#CB01366">饭</g>。送路费五两。仍复唤一仆。客曰。我此子 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0628a" n="0628a"/> <lb ed="X" n="0628a01"/><lb ed="R113" n="0627a09"/>京城来往数次。道途中所有间关。崎岖屈转处。一 <lb ed="X" n="0628a02"/><lb ed="R113" n="0627a10"/>一备知。师此去不必虑也。老夫因此得达辇下。辇。 <lb ed="X" n="0628a03"/><lb ed="R113" n="0627a11"/>是天子所乘之车。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0628a04"/><lb ed="R113" n="0627a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628a0401">推此益知其二人平昔所存矣<note place="inline">九峰集</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0628a05"/><lb ed="R113" n="0627a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628a0501">此节结明深情有在。推此者。是集书人推详此段 <lb ed="X" n="0628a06"/><lb ed="R113" n="0627a14"/>因缘。我固知他二人主宾之情。平时爱惜之私。有 <lb ed="X" n="0628a07"/><lb ed="R113" n="0627a15"/>存乎胸中矣△施恩者。情必至也。人受恩而情存。 <lb ed="X" n="0628a08"/><lb ed="R113" n="0627a16"/>情存。则事无不济矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0628a09"/><lb ed="R113" n="0627a17"/><p xml:id="pX64p0628a0901">此篇明古人立志坚强。不以老而怠其行也。</p> <lb ed="X" n="0628a10"/><lb ed="R113" n="0627a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628a1001">大觉曰。舜老夫赋性简直。不识权衡货殖等事。日有 <lb ed="X" n="0628a11"/><lb ed="R113" n="0627b01"/>定课。曾不少易。虽炙灯扫地。皆躬为之。尝曰。古人有 <lb ed="X" n="0628a12"/><lb ed="R113" n="0627b02"/>一日不作一日不食之戒。予何人也。虽垂老其志益 <lb ed="X" n="0628a13"/><lb ed="R113" n="0627b03"/>坚。或曰。何不使左右人。老夫曰。经涉寒暑。起坐不常。 <lb ed="X" n="0628a14"/><lb ed="R113" n="0627b04"/>不欲劳之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0628a15"/><lb ed="R113" n="0627b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628a1501">赋禀也。谓老夫生来之性。简而不繁。直而不曲。权。 <lb ed="X" n="0628a16"/><lb ed="R113" n="0627b06"/>即秤锤。衡即秤竿。以财变物日货。积聚生财日殖。 <lb ed="X" n="0628a17"/><lb ed="R113" n="0627b07"/>如戥秤卖买一切世故俱所不知。每日工夫。俱有 <lb ed="X" n="0628a18"/><lb ed="R113" n="0627b08"/>一定之课计。曾不少改。虽极小事。如燃灯扫地。皆 <lb ed="X" n="0628a19"/><lb ed="R113" n="0627b09"/>亲自为之。每常自警。引百丈<name role="" type="person">大智禅师</name>。每日力作 <lb ed="X" n="0628a20"/><lb ed="R113" n="0627b10"/>以偿其供。有劝止者。则曰。我无德以劳人。众不忍 <lb ed="X" n="0628a21"/><lb ed="R113" n="0627b11"/>而藏其作具。遍索不得。遂不食。故有一日不作一 <lb ed="X" n="0628a22"/><lb ed="R113" n="0627b12"/>日不食之语。流播寰宇。古人尙且如此。我何等人。 <lb ed="X" n="0628a23"/><lb ed="R113" n="0627b13"/>敢生懈怠。垂。将也。年虽老而志转坚。或曰。些细之 <lb ed="X" n="0628a24"/><lb ed="R113" n="0627b14"/>事。何不令左右执侍者为之。老夫曰。经严寒。历酷 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0628b" n="0628b"/> <lb ed="X" n="0628b01"/><lb ed="R113" n="0627b15"/>暑。动静不常。不必烦之△噫。而今人只要宽袍大 <lb ed="X" n="0628b02"/><lb ed="R113" n="0627b16"/>袖。何曾晓得古人置足处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0628b03"/><lb ed="R113" n="0627b17"/><p xml:id="pX64p0628b0301">此篇谓人操守贵真实。虚妄无所益也。</p> <lb ed="X" n="0628b04"/><lb ed="R113" n="0627b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628b0401">舜老夫曰。传持此道。所贵一切真实。别邪正去妄情。 <lb ed="X" n="0628b05"/><lb ed="R113" n="0628a01"/>乃治心之实。识因果明罪福。乃操履之实。弘道德接 <lb ed="X" n="0628b06"/><lb ed="R113" n="0628a02"/>方来。乃住持之实。量才能请执事。乃用人之实。察言 <lb ed="X" n="0628b07"/><lb ed="R113" n="0628a03"/>行定可否。乃求贤之实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0628b08"/><lb ed="R113" n="0628a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628b0801">此节贵一切真实。代代相承曰传。拳拳执守曰持。 <lb ed="X" n="0628b09"/><lb ed="R113" n="0628a05"/>此道。即无上妙道。所贵的贵字最重。一切二字总 <lb ed="X" n="0628b10"/><lb ed="R113" n="0628a06"/>擧。下略开五条。使人知所持守也。真者不妄。实而 <lb ed="X" n="0628b11"/><lb ed="R113" n="0628a07"/>不虚第一治心者。要先分别邪心正心。虚妄心。邪 <lb ed="X" n="0628b12"/><lb ed="R113" n="0628a08"/>妄者。当遣去之。正直者。当究竟之。此即治心之真 <lb ed="X" n="0628b13"/><lb ed="R113" n="0628a09"/>实也。第二操履者。守志不改曰操。所行合理曰履。 <lb ed="X" n="0628b14"/><lb ed="R113" n="0628a10"/>先须知有善恶因果。罪因何致。福由何生。时中敬 <lb ed="X" n="0628b15"/><lb ed="R113" n="0628a11"/>谨不敢错因果。致罪招愆者灭之。合理生福者为 <lb ed="X" n="0628b16"/><lb ed="R113" n="0628a12"/>之。此即操履之真实也。第三住持者。住法王家。持 <lb ed="X" n="0628b17"/><lb ed="R113" n="0628a13"/><persName>佛</persName>法事。必要弘彰圣化。力行道德。持最上之法印。 <lb ed="X" n="0628b18"/><lb ed="R113" n="0628a14"/>唯诚唯确。接四方之学者。不矜不慢。此即持法之 <lb ed="X" n="0628b19"/><lb ed="R113" n="0628a15"/>真实也。第四用人者。宜先量度孰有才略。当干何 <lb ed="X" n="0628b20"/><lb ed="R113" n="0628a16"/>事。孰有力能。当司何执。调和燮理。内外悦豫。此即 <lb ed="X" n="0628b21"/><lb ed="R113" n="0628a17"/>用人之真实也。第五求贤者。先须审其言行相应 <lb ed="X" n="0628b22"/><lb ed="R113" n="0628a18"/>否。察其内外如一否。当其可用不可用之间。尤贵 <lb ed="X" n="0628b23"/><lb ed="R113" n="0628b01"/>有先见之明。稍失觉察。利害即见。此乃求贤之真 <lb ed="X" n="0628b24"/><lb ed="R113" n="0628b02"/>实也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0628c" n="0628c"/> <lb ed="X" n="0628c01"/><lb ed="R113" n="0628b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628c0101">不存其实。徒衒虚名。无益于理。是故人之操履。唯要 <lb ed="X" n="0628c02"/><lb ed="R113" n="0628b04"/>诚实。苟执之不渝。虽夷险可以一致<note place="inline">二事坦然庵集</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0628c03"/><lb ed="R113" n="0628b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628c0301">此节结一切真实。前五者大槪言之。至于一切所 <lb ed="X" n="0628c04"/><lb ed="R113" n="0628b06"/>作如不存真实。徒然卖一虚名。于理何益。衒。彰卖 <lb ed="X" n="0628c05"/><lb ed="R113" n="0628b07"/>也。所以住持人。操守行履。必要真实。若果能执守 <lb ed="X" n="0628c06"/><lb ed="R113" n="0628b08"/>此真实二字不变不迁。虽是平夷险阻。皆可同归 <lb ed="X" n="0628c07"/><lb ed="R113" n="0628b09"/>一辙。无二理也。渝。变也。夷是平夷。险是险阻。致者。 <lb ed="X" n="0628c08"/><lb ed="R113" n="0628b10"/>理也△造得到真实二字。是<persName>佛</persName>祖侪类。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0628c09"/><lb ed="R113" n="0628b11"/><p xml:id="pX64p0628c0901">此篇教人立坚固志。毋怀名利。丧至德也。</p> <lb ed="X" n="0628c10"/><lb ed="R113" n="0628b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628c1001">舜老夫谓浮山远录公曰。欲究无上妙道。穷则益坚。 <lb ed="X" n="0628c11"/><lb ed="R113" n="0628b13"/>老当益壮。不可循俗。苟窃声利。自丧至德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0628c12"/><lb ed="R113" n="0628b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628c1201">此节先明存守至德。舒州浮山法远圆鉴禅师。郑 <lb ed="X" n="0628c13"/><lb ed="R113" n="0628b15"/>州王氏子。嗣葉县省禅师。远尝与达观颖。薛大头 <lb ed="X" n="0628c14"/><lb ed="R113" n="0628b16"/>七八人遊蜀。幾次遭迍。师以智脱之。众以晓吏事。 <lb ed="X" n="0628c15"/><lb ed="R113" n="0628b17"/>故称之为远录公。谓学人要研究无上妙道。乃<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0628c16"/><lb ed="R113" n="0628b18"/>果也。必须立决定志。身虽穷困。其志须增益而转 <lb ed="X" n="0628c17"/><lb ed="R113" n="0629a01"/>坚。年虽衰老。其力当增益而转。壮。切不可顺随流 <lb ed="X" n="0628c18"/><lb ed="R113" n="0629a02"/>俗。苟且希图声名利养。自丧大德。循。顺也。苟且。不 <lb ed="X" n="0628c19"/><lb ed="R113" n="0629a03"/>正貌。苟容而取安也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0628c20"/><lb ed="R113" n="0629a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628c2001">夫玉贵洁润。故丹紫莫能渝其质。松表岁寒。霜雪莫 <lb ed="X" n="0628c21"/><lb ed="R113" n="0629a05"/>能凋其操。是故节義为天下之大。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0628c22"/><lb ed="R113" n="0629a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628c2201">此节喩明坚持节義且玉之所贵。在乎洁净温润 <lb ed="X" n="0628c23"/><lb ed="R113" n="0629a07"/>也。玉有七德。谓坚实况仁。不变况義。贵佩况礼。润 <lb ed="X" n="0628c24"/><lb ed="R113" n="0629a08"/>彩况智。色洁况信。难汚况忠。睹悦况乐。纵以丹沙 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0629a" n="0629a"/> <lb ed="X" n="0629a01"/><lb ed="R113" n="0629a09"/>硃紫涂之。亦不能染变其素质。表。耐也。松。耐尽寒 <lb ed="X" n="0629a02"/><lb ed="R113" n="0629a10"/>威。故严霜重雪。亦不能伤败其靑英。以此而知。人 <lb ed="X" n="0629a03"/><lb ed="R113" n="0629a11"/>不可无玉质松操之节義。乃天地间至大之要也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0629a04"/><lb ed="R113" n="0629a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629a0401">唯公标致可尙。得不自强。古人云。逸翮独翔。孤风绝 <lb ed="X" n="0629a05"/><lb ed="R113" n="0629a13"/>侣。宜其然矣<note place="inline">廣录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0629a06"/><lb ed="R113" n="0629a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629a0601">此节歎美嘱其自勉。唯。独也。公指远录公。独公之 <lb ed="X" n="0629a07"/><lb ed="R113" n="0629a15"/>标格品致。可嘉可贵。岂得不自强以立志乎。节義 <lb ed="X" n="0629a08"/><lb ed="R113" n="0629a16"/>谓有节操。而行合乎義理也。标。擧也。言其超卓杰 <lb ed="X" n="0629a09"/><lb ed="R113" n="0629a17"/>立之极也。自强。易云君子之道。终日乾乾而自强 <lb ed="X" n="0629a10"/><lb ed="R113" n="0629a18"/>不息。逸。纵也。翮。羽劲也。古云大鹏展翅。乘六息而 <lb ed="X" n="0629a11"/><lb ed="R113" n="0629b01"/>揹负靑天。岂凡鸟能及。宜乎其然也△节義乃圣 <lb ed="X" n="0629a12"/><lb ed="R113" n="0629b02"/>贤根本。<persName>佛</persName>祖灵苗。学者宜谨守珍惜之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0629a13"/><lb ed="R113" n="0629b03"/><p xml:id="pX64p0629a1301">此篇明亲师友不可自怠。怠则学无成也。</p> <lb ed="X" n="0629a14"/><lb ed="R113" n="0629b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629a1401">浮山远和尙曰。古人亲师择友。晓夕不敢自怠。至于 <lb ed="X" n="0629a15"/><lb ed="R113" n="0629b05"/>执<g ref="#CB05315">爨</g>负舂。陆沉贱役。未尝惮劳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0629a16"/><lb ed="R113" n="0629b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629a1601">此节劝人力行。谓上古之求道者。近明师。择良友。 <lb ed="X" n="0629a17"/><lb ed="R113" n="0629b07"/>朝勤夕惕。不敢自求安逸。<g ref="#CB05315">爨</g>。是炊<g ref="#CB05315">爨</g>。取其进火谓 <lb ed="X" n="0629a18"/><lb ed="R113" n="0629b08"/>之<g ref="#CB05315">爨</g>。取其气上谓之炊。负舂是捣米。寧与世违而 <lb ed="X" n="0629a19"/><lb ed="R113" n="0629b09"/>不图显。著曰陆沉。贱役者。人所差为。难行之事。谓 <lb ed="X" n="0629a20"/><lb ed="R113" n="0629b10"/>至于执<g ref="#CB05315">爨</g>负舂。不以为劳。陆沉贱役。不以为耻。终 <lb ed="X" n="0629a21"/><lb ed="R113" n="0629b11"/>不敢生怠堕疲厌之心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0629a22"/><lb ed="R113" n="0629b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629a2201">予在葉县。备曾试之。然一有顾利害较得失之心。则 <lb ed="X" n="0629a23"/><lb ed="R113" n="0629b13"/>依违姑息。靡所不至。且身既不正。又安能学道乎<note place="inline">岳 <lb ed="X" n="0629a24"/><lb ed="R113" n="0629b14"/>侍者法语</note>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0629b" n="0629b"/> <lb ed="X" n="0629b01"/><lb ed="R113" n="0629b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629b0101">此节以<anchor xml:id="nkr_note_add_0629b0101" n="0629b0101"/><anchor xml:id="beg0629b0101" n="0629b0101"/>己<anchor xml:id="end0629b0101"/>作证。如此等事。我昔在葉县参省和尙 <lb ed="X" n="0629b02"/><lb ed="R113" n="0629b16"/>时。备细而曾试之。汝州葉县廣教院归省禅师。冀 <lb ed="X" n="0629b03"/><lb ed="R113" n="0629b17"/>州贾氏子。嗣首山念禅师。南嶽下九世〇其住持 <lb ed="X" n="0629b04"/><lb ed="R113" n="0629b18"/>枯淡严密。衲子畏之。浮山远。天衣怀。闻其高风。特 <lb ed="X" n="0629b05"/><lb ed="R113" n="0630a01"/>往参叩。正値雪寒。省诃骂驱逐。将水泼地。衣褥皆 <lb ed="X" n="0629b06"/><lb ed="R113" n="0630a02"/>湿。他僧怒去。<name role="" type="person">唯远</name>与怀整衣敷具。复坐如故。省到 <lb ed="X" n="0629b07"/><lb ed="R113" n="0630a03"/>诃曰。你更不去。待我打你。远近前云。某二人数千 <lb ed="X" n="0629b08"/><lb ed="R113" n="0630a04"/>里特来参和尙禅。岂以一勺水泼之便去。省笑曰 <lb ed="X" n="0629b09"/><lb ed="R113" n="0630a05"/>你两个果来要参禅。<anchor xml:id="nkr_note_add_0629b0901" n="0629b0901"/><anchor xml:id="beg0629b0901" n="0629b0901"/>却<anchor xml:id="end0629b0901"/>去挂搭。远充典座。众苦其 <lb ed="X" n="0629b10"/><lb ed="R113" n="0630a06"/>枯淡。省偶出莊去。远私取油<g ref="#CB15097">面</g>作。五味粥方熟。省 <lb ed="X" n="0629b11"/><lb ed="R113" n="0630a07"/>忽归。粥罢命典座。远至。省曰汝窃取油<g ref="#CB15097">面</g>。系盗用 <lb ed="X" n="0629b12"/><lb ed="R113" n="0630a08"/>常住。远云实取油<g ref="#CB15097">面</g>。愿乞责罚。省令算估衣<g ref="#CB00647">钵</g>还 <lb ed="X" n="0629b13"/><lb ed="R113" n="0630a09"/>讫。更打三十挂杖赶出院。道友劝勉。省不<g ref="#CB04676">允</g>。友曰 <lb ed="X" n="0629b14"/><lb ed="R113" n="0630a10"/>若不容归。只乞随众听法。省亦不许。省一日出街 <lb ed="X" n="0629b15"/><lb ed="R113" n="0630a11"/>见远旅邸前立。省曰。此是院门房廊。汝何住此。令 <lb ed="X" n="0629b16"/><lb ed="R113" n="0630a12"/>人追算店钱。远无难色。遂持<g ref="#CB00647">钵</g>于市化还之。省归 <lb ed="X" n="0629b17"/><lb ed="R113" n="0630a13"/>谓众曰。法远真参禅之法器也。遂令归。上堂对众 <lb ed="X" n="0629b18"/><lb ed="R113" n="0630a14"/>付衣嗣法焉。谓凡诸逆顺境界。一一经历。若我当 <lb ed="X" n="0629b19"/><lb ed="R113" n="0630a15"/>时有一念顾惜利害之心。挍量得失之意。则依违 <lb ed="X" n="0629b20"/><lb ed="R113" n="0630a16"/>之。亦何有所定出小雅。姑息者。苟容取安也。出礼 <lb ed="X" n="0629b21"/><lb ed="R113" n="0630a17"/>记。若如是者。于身既尔不正。又何能治心。以学道 <lb ed="X" n="0629b22"/><lb ed="R113" n="0630a18"/>乎△这般做处。是第一等人流。学得的是好手。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0629b23"/><lb ed="R113" n="0630b01"/><p xml:id="pX64p0629b2301">此篇明学道要在志力坚行。不可疑信相参也。</p> <lb ed="X" n="0629b24"/><lb ed="R113" n="0630b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629b2401">远公曰。夫天地之间。诚有易生之物。使一日暴之十 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0629c" n="0629c"/> <lb ed="X" n="0629c01"/><lb ed="R113" n="0630b03"/>日寒之。亦未见有能生者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0629c02"/><lb ed="R113" n="0630b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629c0201">此节先譬一暴十寒必不生。先擧世间万物生长 <lb ed="X" n="0629c03"/><lb ed="R113" n="0630b05"/>者为譬。诚。实也。谓凡物虽是易于生长者。设使一 <lb ed="X" n="0629c04"/><lb ed="R113" n="0630b06"/>日方得暖气蒸熏。而又为十日寒雨浸渍。亦未见 <lb ed="X" n="0629c05"/><lb ed="R113" n="0630b07"/>有能生长者。借以比学者用功之不恒也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0629c06"/><lb ed="R113" n="0630b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629c0601">无上妙道。昭昭然在于心目之间。故不难见。要在志 <lb ed="X" n="0629c07"/><lb ed="R113" n="0630b09"/>之坚。行之力。坐立可待。其或一日信而十日疑之。朝 <lb ed="X" n="0629c08"/><lb ed="R113" n="0630b10"/>则勤而夕则惮之。岂独目前难见。予恐终其身而背 <lb ed="X" n="0629c09"/><lb ed="R113" n="0630b11"/>之矣<note place="inline">雲首座书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0629c10"/><lb ed="R113" n="0630b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629c1001">此节方明一信十疑必不悟。无上妙道。昭昭。即了 <lb ed="X" n="0629c11"/><lb ed="R113" n="0630b13"/>然也。了了然在于六根门头。放光动地。有何难见。 <lb ed="X" n="0629c12"/><lb ed="R113" n="0630b14"/>然虽要在立志坚卓。如生铁橛相似。行之勇猛。如 <lb ed="X" n="0629c13"/><lb ed="R113" n="0630b15"/>与万人敌一般。如此管取立地构去。其或一日方 <lb ed="X" n="0629c14"/><lb ed="R113" n="0630b16"/>有信力而行。且又有十日疑而不行。早起方纔勤 <lb ed="X" n="0629c15"/><lb ed="R113" n="0630b17"/>力而作之。至夜则又畏惮而止之。如是求道。不独 <lb ed="X" n="0629c16"/><lb ed="R113" n="0630b18"/>目前难得成办。予恐尽此一生背驰不得见矣△ <lb ed="X" n="0629c17"/><lb ed="R113" n="0631a01"/>膏肓之针。起死之药。俱在勤字中收。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0629c18"/><lb ed="R113" n="0631a02"/><p xml:id="pX64p0629c1801">此篇明住持人凡事取捨。宜当细审也。</p> <lb ed="X" n="0629c19"/><lb ed="R113" n="0631a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629c1901">远公曰。住持之要。莫先审取捨。取捨之极定于内。安 <lb ed="X" n="0629c20"/><lb ed="R113" n="0631a04"/>危之萌定于外矣。然安非一日之安。危非一日之危。 <lb ed="X" n="0629c21"/><lb ed="R113" n="0631a05"/>皆从积渐。不可不察。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0629c22"/><lb ed="R113" n="0631a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629c2201">此节擧其大槪。谓为住持之紧要。莫先于审察其 <lb ed="X" n="0629c23"/><lb ed="R113" n="0631a07"/>取捨。看何者为急务。此宜该取。何者为无益。此宜 <lb ed="X" n="0629c24"/><lb ed="R113" n="0631a08"/>当捨。取捨之筹极定于胸中。则安危之萌芽即定 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0630a" n="0630a"/> <lb ed="X" n="0630a01"/><lb ed="R113" n="0631a09"/>于外矣。然致人之安非一日能安。致人之危亦非 <lb ed="X" n="0630a02"/><lb ed="R113" n="0631a10"/>一日便危。咸从积纍渐浸。久之方发。斯不可不察 <lb ed="X" n="0630a03"/><lb ed="R113" n="0631a11"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630a04"/><lb ed="R113" n="0631a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630a0401">以道德住持积道德。以礼義住持积礼義。以刻剥住 <lb ed="X" n="0630a05"/><lb ed="R113" n="0631a13"/>持积怨恨。怨恨积。则中外離背。礼義积。则中外和悦。 <lb ed="X" n="0630a06"/><lb ed="R113" n="0631a14"/>道德积。则中外感服。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630a07"/><lb ed="R113" n="0631a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630a0701">此节细分利害。盖所察者有三焉。若常时我以道 <lb ed="X" n="0630a08"/><lb ed="R113" n="0631a16"/>德行住持事。则所积之人。皆能修道德矣。我以礼 <lb ed="X" n="0630a09"/><lb ed="R113" n="0631a17"/>義行住持事。则所积之人。皆能行礼義矣。若我刻 <lb ed="X" n="0630a10"/><lb ed="R113" n="0631a18"/>苦众利。剥削贤良。则人人口出恶言。胸含毒意。积 <lb ed="X" n="0630a11"/><lb ed="R113" n="0631b01"/>成怨恨矣。怨恨既积。则内外无不生離散悖逆之 <lb ed="X" n="0630a12"/><lb ed="R113" n="0631b02"/>心。中以近言。外以远论。礼義既积。则内外无不和 <lb ed="X" n="0630a13"/><lb ed="R113" n="0631b03"/>悦。道德既积。则内外无不感服。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630a14"/><lb ed="R113" n="0631b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630a1401">是故道德礼義洽。则中外乐。刻剥怨恨极。则中外哀。 <lb ed="X" n="0630a15"/><lb ed="R113" n="0631b05"/>夫哀乐之感。祸福斯应矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630a16"/><lb ed="R113" n="0631b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630a1601">此节结成祸福。是故道德礼義周遍于一方。则内 <lb ed="X" n="0630a17"/><lb ed="R113" n="0631b07"/>外欢乐。洽。霑濡周遍也。若使刻苦剥削人到至极 <lb ed="X" n="0630a18"/><lb ed="R113" n="0631b08"/>处则内外哀伤。哀则祸生。乐必福至。夫哀乐感于 <lb ed="X" n="0630a19"/><lb ed="R113" n="0631b09"/>内。则祸福应于外矣△人情取捨。是大关键。若不 <lb ed="X" n="0630a20"/><lb ed="R113" n="0631b10"/>审察。未免不<g ref="#CB04138">顚</g>倒苦乐也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630a21"/><lb ed="R113" n="0631b11"/><p xml:id="pX64p0630a2101">此篇言住持之要有三不可缺一而废道也。</p> <lb ed="X" n="0630a22"/><lb ed="R113" n="0631b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630a2201">远公曰。住持有三要。曰仁曰明曰勇。仁者。行道德兴 <lb ed="X" n="0630a23"/><lb ed="R113" n="0631b13"/>教化。安上下悦往来。明者。遵礼義识安危。察贤愚辩 <lb ed="X" n="0630a24"/><lb ed="R113" n="0631b14"/>是非。勇者。事果决断不疑。姦必除<g ref="#CB02439">佞</g>必去。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0630b" n="0630b"/> <lb ed="X" n="0630b01"/><lb ed="R113" n="0631b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630b0101">此节先擧三要。仁明勇。<name role="" type="person">司马光</name>谏仁宗表。仁者纯 <lb ed="X" n="0630b02"/><lb ed="R113" n="0631b16"/>乎天理。无一毫私欲也明者烛物理辩是非。无一 <lb ed="X" n="0630b03"/><lb ed="R113" n="0631b17"/>事之疑惑也。勇者见義必为闻善必迁。无一念之 <lb ed="X" n="0630b04"/><lb ed="R113" n="0631b18"/>退怯也。谓为住持者。必先存乎仁。有仁则可以行 <lb ed="X" n="0630b05"/><lb ed="R113" n="0632a01"/>持道德。兴扬教化。教化者躬行于上。风动于下。使 <lb ed="X" n="0630b06"/><lb ed="R113" n="0632a02"/>人变化气质也。安抚上下。悦乐往来。此第一件紧 <lb ed="X" n="0630b07"/><lb ed="R113" n="0632a03"/>要也。次则必要明。能洞烛乎物理。无一事一物之 <lb ed="X" n="0630b08"/><lb ed="R113" n="0632a04"/>或蔽。则能遵行礼義。审识安危。辩察愚贤。分别是 <lb ed="X" n="0630b09"/><lb ed="R113" n="0632a05"/>非。是第二件紧要也。复而又要勇。能见義必为。见 <lb ed="X" n="0630b10"/><lb ed="R113" n="0632a06"/>善必迁。毫无退怯。则能作事果敢。剖断不疑。知姦 <lb ed="X" n="0630b11"/><lb ed="R113" n="0632a07"/>必除。知<g ref="#CB02439">佞</g>必去。是第三件紧要也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630b12"/><lb ed="R113" n="0632a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630b1201">仁而不明。如有田不耕。明而不勇。如有苗不耘。勇而 <lb ed="X" n="0630b13"/><lb ed="R113" n="0632a09"/>不仁。犹知刈而不知种。三者备。则丛林兴。缺一则衰。 <lb ed="X" n="0630b14"/><lb ed="R113" n="0632a10"/>缺二则危。三者无一。则住持之道废矣<note place="inline">二事与净因臻和尙书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630b15"/><lb ed="R113" n="0632a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630b1501">此节明不可缺。若但有其仁而无明。如世人有田 <lb ed="X" n="0630b16"/><lb ed="R113" n="0632a12"/>而不能耕。良可惜也。然仁明虽具。而无勇以继之 <lb ed="X" n="0630b17"/><lb ed="R113" n="0632a13"/>亦如世人田虽<anchor xml:id="nkr_note_add_0630b1701" n="0630b1701"/><anchor xml:id="beg0630b1701" n="0630b1701"/>已<anchor xml:id="end0630b1701"/>种。而不能耘锄。无所得也。若有 <lb ed="X" n="0630b18"/><lb ed="R113" n="0632a14"/>明有勇而无仁以先之。又如世人但知收穫而不 <lb ed="X" n="0630b19"/><lb ed="R113" n="0632a15"/>知下种。必无益也。刈。割也。以是观之。三者必不可 <lb ed="X" n="0630b20"/><lb ed="R113" n="0632a16"/>缺。若住持人。三者全备。则丛林必兴。缺一丛林必 <lb ed="X" n="0630b21"/><lb ed="R113" n="0632a17"/>衰。缺二丛林必危。若三者俱缺。<persName>佛</persName>法必至扫地。丛 <lb ed="X" n="0630b22"/><lb ed="R113" n="0632a18"/>林自见寥落矣△且看世出世做汉子的。谁不有 <lb ed="X" n="0630b23"/><lb ed="R113" n="0632b01"/>此。缺一如车脱辖也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630b24"/><lb ed="R113" n="0632b02"/><p xml:id="pX64p0630b2401">此篇言住持以择贤愚为要。贤愚分。则法道自显 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0630c" n="0630c"/> <lb ed="X" n="0630c01"/><lb ed="R113" n="0632b03"/>也。</p> <lb ed="X" n="0630c02"/><lb ed="R113" n="0632b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630c0201">远公曰。智愚贤不肖。如水火不同器。寒暑不同时。盖 <lb ed="X" n="0630c03"/><lb ed="R113" n="0632b05"/>素分也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630c04"/><lb ed="R113" n="0632b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630c0401">此节擧智愚本自生成。智者。禀淸和之气。生人才 <lb ed="X" n="0630c05"/><lb ed="R113" n="0632b07"/>识明敏。愚者。禀昏浊之气。生人顽蠢无知。贤者。禀 <lb ed="X" n="0630c06"/><lb ed="R113" n="0632b08"/>和煦之气。生人慈俭温良。不肖者。禀乖谬之气。生 <lb ed="X" n="0630c07"/><lb ed="R113" n="0632b09"/>人兇险姦邪。四者如明暗相倾。薰莸不幷。决然之 <lb ed="X" n="0630c08"/><lb ed="R113" n="0632b10"/>理。故喩如水火不同器。寒暑不同时。此盖平素之 <lb ed="X" n="0630c09"/><lb ed="R113" n="0632b11"/>分定也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630c10"/><lb ed="R113" n="0632b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630c1001">贤智之士。醇懿端厚。以道德仁義是谋。发言行事。唯 <lb ed="X" n="0630c11"/><lb ed="R113" n="0632b13"/>恐不合人情。不通物理。不肖之者。姦险诈<g ref="#CB02439">佞</g>。矜<anchor xml:id="nkr_note_add_0630c1101" n="0630c1101"/><anchor xml:id="beg0630c1101" n="0630c1101"/>己<anchor xml:id="end0630c1101"/>逞 <lb ed="X" n="0630c12"/><lb ed="R113" n="0632b14"/>能。嗜欲苟利。一切不顾。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630c13"/><lb ed="R113" n="0632b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630c1301">此节明贤愚品类迥别。盖贤智之士。生来性分。醇 <lb ed="X" n="0630c14"/><lb ed="R113" n="0632b16"/>和懿美端莊厚重。所谋所趋者。道德仁義。时而发 <lb ed="X" n="0630c15"/><lb ed="R113" n="0632b17"/>言。时而行事。唯恐与众人心性不合。与事物道理 <lb ed="X" n="0630c16"/><lb ed="R113" n="0632b18"/>不通。兢兢业业。以任道为<anchor xml:id="nkr_note_add_0630c1601" n="0630c1601"/><anchor xml:id="beg0630c1601" n="0630c1601"/>己<anchor xml:id="end0630c1601"/>心。彼愚不肖之人。一 <lb ed="X" n="0630c17"/><lb ed="R113" n="0633a01"/>味姦邪险伪。欺诈<anchor xml:id="nkr_note_add_0630c1701" n="0630c1701"/><anchor xml:id="beg0630c1701" n="0630c1701"/>谄<anchor xml:id="end0630c1701"/><g ref="#CB02439">佞</g>。发言如同圣贤。行事宛尔 <lb ed="X" n="0630c18"/><lb ed="R113" n="0633a02"/>鬼魅。矜<anchor xml:id="nkr_note_add_0630c1801" n="0630c1801"/><anchor xml:id="beg0630c1801" n="0630c1801"/>己<anchor xml:id="end0630c1801"/>自负。逞能自高。贪嗜私欲。苟取财利。无 <lb ed="X" n="0630c19"/><lb ed="R113" n="0633a03"/>所不为。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630c20"/><lb ed="R113" n="0633a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630c2001">故禅林得贤者。道德修纲纪立。遂成法席。厕一不肖 <lb ed="X" n="0630c21"/><lb ed="R113" n="0633a05"/>者在其间。搅群乱众。中外不安。虽大智礼法。纵有何 <lb ed="X" n="0630c22"/><lb ed="R113" n="0633a06"/>用。智愚贤不肖优劣如此。尔乌得不择焉<note place="inline">惠力芳和尙书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0630c23"/><lb ed="R113" n="0633a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630c2301">此节结成优劣当择。所以禅林下得一贤者。则道 <lb ed="X" n="0630c24"/><lb ed="R113" n="0633a08"/>德可修。纲纪自立。总绳曰纲。众目曰纪。致令规矩 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0631a" n="0631a"/> <lb ed="X" n="0631a01"/><lb ed="R113" n="0633a09"/>整齐。法社必盛矣。厕者。杂也。若其间杂著个不肖 <lb ed="X" n="0631a02"/><lb ed="R113" n="0633a10"/>者。在众人之中。则搅扰丛林惑乱大众。一院不安 <lb ed="X" n="0631a03"/><lb ed="R113" n="0633a11"/>虽有大智之规矩礼法。亦无所用。何也。由无廉耻 <lb ed="X" n="0631a04"/><lb ed="R113" n="0633a12"/>不可治也。且智与贤是一种。愚不省是一种。此两 <lb ed="X" n="0631a05"/><lb ed="R113" n="0633a13"/>种勝劣利害。皎然如此。尔何得不致力拣择焉优 <lb ed="X" n="0631a06"/><lb ed="R113" n="0633a14"/>勝也。劣。弱也。乌。何也△性本无二。习之有异。人胡 <lb ed="X" n="0631a07"/><lb ed="R113" n="0633a15"/>其不自省也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631a08"/><lb ed="R113" n="0633a16"/><p xml:id="pX64p0631a0801">此篇诫人情不可滞塞。情通而道行乎其间也。</p> <lb ed="X" n="0631a09"/><lb ed="R113" n="0633a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631a0901">远公曰。住持居上。当谦恭以接下。执事在下。要尽情 <lb ed="X" n="0631a10"/><lb ed="R113" n="0633a18"/>以奉上。上下既和。则住持之道通矣。居上者憍倨自 <lb ed="X" n="0631a11"/><lb ed="R113" n="0633b01"/>尊。在下者怠慢自疏。上下之情不通。则住持之道塞 <lb ed="X" n="0631a12"/><lb ed="R113" n="0633b02"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631a13"/><lb ed="R113" n="0633b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631a1301">此节先标情之通塞。谓住持之位。本常居上。时中 <lb ed="X" n="0631a14"/><lb ed="R113" n="0633b04"/>须要谦和恭谨。以接纳于人。为执事者。本当居下。 <lb ed="X" n="0631a15"/><lb ed="R113" n="0633b05"/>时中必要尽情致敬。以承奉于上。如此上能谦和。 <lb ed="X" n="0631a16"/><lb ed="R113" n="0633b06"/>下能承奉。则住持之法道自流通矣。设若在上者。 <lb ed="X" n="0631a17"/><lb ed="R113" n="0633b07"/>憍侈倨傲以自尊。则在下之人。必然怠惰轻慢而 <lb ed="X" n="0631a18"/><lb ed="R113" n="0633b08"/>自疏远。上下之人情既尔不通。则住持之道法必 <lb ed="X" n="0631a19"/><lb ed="R113" n="0633b09"/>滞塞矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631a20"/><lb ed="R113" n="0633b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631a2001">古德住持。闲暇无事。与学者从容议论。靡所不至。由 <lb ed="X" n="0631a21"/><lb ed="R113" n="0633b11"/>是一言半句。载于传记。逮今称之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631a22"/><lb ed="R113" n="0633b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631a2201">此节方明情通之故。故又引古之通情者以明之。 <lb ed="X" n="0631a23"/><lb ed="R113" n="0633b13"/>试看古来有道德之师。闲暇无事。必谦光接物。常 <lb ed="X" n="0631a24"/><lb ed="R113" n="0633b14"/>与可语之学者。从容议论。从容者。和缓而不迫。议 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0631b" n="0631b"/> <lb ed="X" n="0631b01"/><lb ed="R113" n="0633b15"/>者。评定古今之事宜。论辩也。有所不明而辨析之。 <lb ed="X" n="0631b02"/><lb ed="R113" n="0633b16"/>或论辩古人公案。或品评贤德機语。世法<persName>佛</persName>法。无 <lb ed="X" n="0631b03"/><lb ed="R113" n="0633b17"/>所不到。偶尔师资機语相契合乎至理。或一言或 <lb ed="X" n="0631b04"/><lb ed="R113" n="0633b18"/>半句。言虽少而语意奇。必当载于传记。古今称之 <lb ed="X" n="0631b05"/><lb ed="R113" n="0634a01"/>也。如太阳问梁山。如何是无相道场。山指大士像 <lb ed="X" n="0631b06"/><lb ed="R113" n="0634a02"/>曰。此是<name role="" type="person">吴道子</name>画的。阳拟进语。山曰。这个是有像 <lb ed="X" n="0631b07"/><lb ed="R113" n="0634a03"/>的那个是无像。阳即有省。山曰。何不道取一句。阳 <lb ed="X" n="0631b08"/><lb ed="R113" n="0634a04"/>曰。道即不辞。恐落纸笔。山笑曰。此语上<g ref="#CB15156">碑</g>去在。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631b09"/><lb ed="R113" n="0634a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631b0901">其故何哉。一则欲使上情下通。道无壅蔽。二则预知 <lb ed="X" n="0631b10"/><lb ed="R113" n="0634a06"/>学者。才性能否。其于进退之间。皆合其宜。自然上下 <lb ed="X" n="0631b11"/><lb ed="R113" n="0634a07"/>雍肃。遐迩皈敬。丛林之兴。由此致耳<note place="inline">与靑花严书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631b12"/><lb ed="R113" n="0634a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631b1201">此节结完情通事恰。然必欲与学者闲时议论其 <lb ed="X" n="0631b13"/><lb ed="R113" n="0634a09"/>故何哉。一则使上下情通。不致法道壅蔽。二则预 <lb ed="X" n="0631b14"/><lb ed="R113" n="0634a10"/>先知得学者。才力性情可用不可用。所谓从苗辩 <lb ed="X" n="0631b15"/><lb ed="R113" n="0634a11"/>地。因语识人。然後于当进当退之间。总得其宜。相 <lb ed="X" n="0631b16"/><lb ed="R113" n="0634a12"/>孚如此。自然上下雍容整肃。远近归从敬信。丛林 <lb ed="X" n="0631b17"/><lb ed="R113" n="0634a13"/>之兴。岂有别法。不过由此情通而致也△闲暇议 <lb ed="X" n="0631b18"/><lb ed="R113" n="0634a14"/>论。正是发潜德之幽光。不是细事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631b19"/><lb ed="R113" n="0634a15"/><p xml:id="pX64p0631b1901">此篇训人宜务实学。而不宜卖虚饰假也。</p> <lb ed="X" n="0631b20"/><lb ed="R113" n="0634a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631b2001">远公谓道吾真曰。学未至于道。衒耀见闻。驰骋機解。 <lb ed="X" n="0631b21"/><lb ed="R113" n="0634a17"/>以口舌辩利相勝者。犹如厕屋。涂汚丹艧。祇增其臭 <lb ed="X" n="0631b22"/><lb ed="R113" n="0634a18"/>耳<note place="inline">西湖记闻</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631b23"/><lb ed="R113" n="0634b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631b2301">潭州道吾寺可真禅师。嗣石霜圆禅师。南嶽下十 <lb ed="X" n="0631b24"/><lb ed="R113" n="0634b02"/>世。谓学道未造到极处。切不可虚头。粉<g ref="#CB15435">饬</g>未见以 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0631c" n="0631c"/> <lb ed="X" n="0631c01"/><lb ed="R113" n="0634b03"/>为见。装点未闻以为闻。驰骋機解。驰骋者。马疾走 <lb ed="X" n="0631c02"/><lb ed="R113" n="0634b04"/>也。只以口快舌便。多得一句以为勝。如此者。犹如 <lb ed="X" n="0631c03"/><lb ed="R113" n="0634b05"/>厕屋涂画些五彩。丹艧者。彩色之总名。外面虽是 <lb ed="X" n="0631c04"/><lb ed="R113" n="0634b06"/>好看。其实裡内臭不可闻△如此虚头不如不做 <lb ed="X" n="0631c05"/><lb ed="R113" n="0634b07"/>好。孰不知其为假银城也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631c06"/><lb ed="R113" n="0634b08"/><p xml:id="pX64p0631c0601">此篇教治心须求妙悟。以为除妄见真之本也。</p> <lb ed="X" n="0631c07"/><lb ed="R113" n="0634b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631c0701">远公谓演首座曰。心为一身之主。万行之本。心不妙 <lb ed="X" n="0631c08"/><lb ed="R113" n="0634b10"/>悟。妄情自生。妄情既生。见理不明。见理不明。是非谬 <lb ed="X" n="0631c09"/><lb ed="R113" n="0634b11"/>乱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631c10"/><lb ed="R113" n="0634b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631c1001">此节显心为根本。蕲州五祖法演禅师。绵州邓氏 <lb ed="X" n="0631c11"/><lb ed="R113" n="0634b13"/>子。嗣白雲端禅师。南嶽下十三世。谓心者。灵明洞 <lb ed="X" n="0631c12"/><lb ed="R113" n="0634b14"/>彻。具众理而应万機。百千三昧。无量妙義。莫不由 <lb ed="X" n="0631c13"/><lb ed="R113" n="0634b15"/>之而生。必须要研穷透彻得妙悟也。心若不悟。妄 <lb ed="X" n="0631c14"/><lb ed="R113" n="0634b16"/>念情识自然发生。妄生则鉴理不明。理不明。则是 <lb ed="X" n="0631c15"/><lb ed="R113" n="0634b17"/>非必讹谬错乱矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631c16"/><lb ed="R113" n="0634b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631c1601">所以治心。须求妙悟。悟则神和气静。容敬色莊。妄想 <lb ed="X" n="0631c17"/><lb ed="R113" n="0635a01"/>情虑。皆融为真心矣。以此治心。心自灵妙。然後导物 <lb ed="X" n="0631c18"/><lb ed="R113" n="0635a02"/>指迷。孰不从化<note place="inline">浮山实录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0631c19"/><lb ed="R113" n="0635a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631c1901">此节教必修必悟。所以学人修治自心。当求彻证。 <lb ed="X" n="0631c20"/><lb ed="R113" n="0635a04"/>悟入之後。使人神志和。气息静。容貌恭敬。色相端 <lb ed="X" n="0631c21"/><lb ed="R113" n="0635a05"/>莊。设有妄想情虑以此妙心照之。皆融为真心矣。 <lb ed="X" n="0631c22"/><lb ed="R113" n="0635a06"/>若如此修治其心。心必灵通精妙。然後开导群品 <lb ed="X" n="0631c23"/><lb ed="R113" n="0635a07"/>指接蒙迷谁不相从其教化耶△悟要工夫。意出 <lb ed="X" n="0631c24"/><lb ed="R113" n="0635a08"/>语言之外。若但如此读去。有甚么交涉。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0632a" n="0632a"/> <lb ed="X" n="0632a01"/><lb ed="R113" n="0635a09"/><p xml:id="pX64p0632a0101">此篇教淸修实德。母务浮华。而蔽其要妙也。</p> <lb ed="X" n="0632a02"/><lb ed="R113" n="0635a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632a0201">五祖演和尙曰。今时丛林。学道之士。声名不扬。匪为 <lb ed="X" n="0632a03"/><lb ed="R113" n="0635a11"/>人之所信者。盖为梵行不淸白。为人不谛当。辄或苟 <lb ed="X" n="0632a04"/><lb ed="R113" n="0635a12"/>求名闻利养。乃廣衒其花饰。遂被识者所讥。故蔽其 <lb ed="X" n="0632a05"/><lb ed="R113" n="0635a13"/>要妙。虽有道德如<persName>佛</persName>祖。闻见疑而不信矣。尔辈他日 <lb ed="X" n="0632a06"/><lb ed="R113" n="0635a14"/>若有把茅盖头。当以此而自勉<note place="inline">与<persName>佛</persName>鉴<persName>佛</persName>果书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632a07"/><lb ed="R113" n="0635a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632a0701">谓近今丛林中做长老者。美名不得播<anchor xml:id="nkr_note_add_0632a0701" n="0632a0701"/><anchor xml:id="beg0632a0701" n="0632a0701"/>扬<anchor xml:id="end0632a0701"/>。又不为 <lb ed="X" n="0632a08"/><lb ed="R113" n="0635a16"/>四众之所信敬者无别。只因梵。行有亏。不淸净不 <lb ed="X" n="0632a09"/><lb ed="R113" n="0635a17"/>洁白也。加之做人行事。又不审实稳当。辄者。每事 <lb ed="X" n="0632a10"/><lb ed="R113" n="0635a18"/>即然也。辄或每事。擧动多苟且。贪求名闻利养。又 <lb ed="X" n="0632a11"/><lb ed="R113" n="0635b01"/>作事虚浮。衒卖光华。粉饰行止。以欺惑愚俗遂被 <lb ed="X" n="0632a12"/><lb ed="R113" n="0635b02"/>明眼人看破。即生讥诮。由此将幾多紧急妙事。皆 <lb ed="X" n="0632a13"/><lb ed="R113" n="0635b03"/>障蔽之矣。即使有证悟有神機如诸<persName>佛</persName>祖。但所闻 <lb ed="X" n="0632a14"/><lb ed="R113" n="0635b04"/>见之事。皆令人生疑惑。而不谛信也。尔辈他日若 <lb ed="X" n="0632a15"/><lb ed="R113" n="0635b05"/>出世为人。结个茅庵。守护<anchor xml:id="nkr_note_add_0632a1501" n="0632a1501"/><anchor xml:id="beg0632a1501" n="0632a1501"/>己<anchor xml:id="end0632a1501"/>身。调伏他意。当以吾 <lb ed="X" n="0632a16"/><lb ed="R113" n="0635b06"/>言自勉励也△老实二字。値得千金。若虚浮装点 <lb ed="X" n="0632a17"/><lb ed="R113" n="0635b07"/>不存实行。乃业根种子也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632a18"/><lb ed="R113" n="0635b08"/><p xml:id="pX64p0632a1801">此篇戒人重本分勿务外缘。而丧失法体也。</p> <lb ed="X" n="0632a19"/><lb ed="R113" n="0635b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632a1901">演祖曰。师翁初住杨岐。老屋败椽。仅蔽风雨。适临冬 <lb ed="X" n="0632a20"/><lb ed="R113" n="0635b10"/>暮雪霰满床。居不遑处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632a21"/><lb ed="R113" n="0635b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632a2101">此节明修不惜身。袁州杨岐山方会禅师。宜春冷 <lb ed="X" n="0632a22"/><lb ed="R113" n="0635b12"/>氏子。嗣慈明楚圆禅师。南嶽下十世。谓我会师翁 <lb ed="X" n="0632a23"/><lb ed="R113" n="0635b13"/>初住杨岐之时。屋老桷烂。两间破房。仅。略能也。略 <lb ed="X" n="0632a24"/><lb ed="R113" n="0635b14"/>可遮蔽风雨而<anchor xml:id="nkr_note_add_0632a2401" n="0632a2401"/><anchor xml:id="beg0632a2401" n="0632a2401"/>已<anchor xml:id="end0632a2401"/>。适。至也。适値冬暮。即腊月也。霰 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0632b" n="0632b"/> <lb ed="X" n="0632b01"/><lb ed="R113" n="0635b15"/>是雪粒。虽人人卧榻雪粒满布。亦不分心于此。安 <lb ed="X" n="0632b02"/><lb ed="R113" n="0635b16"/>然处之。事冗曰不暇。心勤曰不遑。谓榻虽积雪。而 <lb ed="X" n="0632b03"/><lb ed="R113" n="0635b17"/>不以寒苦动其心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b04"/><lb ed="R113" n="0635b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632b0401">衲子投诚。愿充修造。师翁却之曰。我<persName>佛</persName>有言。时当减 <lb ed="X" n="0632b05"/><lb ed="R113" n="0636a01"/>劫。高岸深谷。迁变不常。安得圆满如意。自求称足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b06"/><lb ed="R113" n="0636a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632b0601">此节显事皆假合。衲子中有志诚发心。愿当化募 <lb ed="X" n="0632b07"/><lb ed="R113" n="0636a03"/>者。充。当也。师翁却辞不<g ref="#CB04676">允</g>。曰。你岂不闻我<persName>佛</persName>有言。 <lb ed="X" n="0632b08"/><lb ed="R113" n="0636a04"/>此时正当减劫也。人人福寿。亦随之而减。谓第九 <lb ed="X" n="0632b09"/><lb ed="R113" n="0636a05"/>小劫。人寿八万四千岁。减至六万<name role="" type="person">拘留孙<persName>佛</persName></name>出世。 <lb ed="X" n="0632b10"/><lb ed="R113" n="0636a06"/>减至四万。拘那含牟尼<persName>佛</persName>出世。减至二万。迦葉<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0632b11"/><lb ed="R113" n="0636a07"/>出世。减至一百岁。释迦牟尼<persName>佛</persName>出世。故曰。时当减 <lb ed="X" n="0632b12"/><lb ed="R113" n="0636a08"/>劫。然极峻之高岸。最深之溪谷。迁改变易。尙尔不 <lb ed="X" n="0632b13"/><lb ed="R113" n="0636a09"/>常。或时高岸而崩颓。或时深谷。而平满。本不是坚 <lb ed="X" n="0632b14"/><lb ed="R113" n="0636a10"/>周之法。安得圆满如人之意。而自求称足也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b15"/><lb ed="R113" n="0636a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632b1501">汝等出家学道。做手脚未稳。<anchor xml:id="nkr_note_add_0632b1501" n="0632b1501"/><anchor xml:id="beg0632b1501" n="0632b1501"/>已<anchor xml:id="end0632b1501"/>是四五十岁。讵有闲 <lb ed="X" n="0632b16"/><lb ed="R113" n="0636a12"/>工夫。事豐屋耶。竟不从。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b17"/><lb ed="R113" n="0636a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632b1701">此节示其力学。且汝等出家。元为学道。做手脚尙 <lb ed="X" n="0632b18"/><lb ed="R113" n="0636a14"/>且未稳。此言把捉不住也。谓工夫尙做不定。<anchor xml:id="nkr_note_add_0632b1801" n="0632b1801"/><anchor xml:id="beg0632b1801" n="0632b1801"/>已<anchor xml:id="end0632b1801"/>是 <lb ed="X" n="0632b19"/><lb ed="R113" n="0636a15"/>四五十岁了。讵。岂也。岂得有闲工夫再去化缘。以 <lb ed="X" n="0632b20"/><lb ed="R113" n="0636a16"/>华美其居而为事也。昔宋李靖公名沆为丞相。自 <lb ed="X" n="0632b21"/><lb ed="R113" n="0636a17"/>奉甚薄。所居陋巷。厅事无重门。家人劝修之。沆曰。 <lb ed="X" n="0632b22"/><lb ed="R113" n="0636a18"/>身食厚禄。安荣如意。人生朝暮不保。奚用工夫事 <lb ed="X" n="0632b23"/><lb ed="R113" n="0636b01"/>豐屋耶。竟不从。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b24"/><lb ed="R113" n="0636b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632b2401">翌日上堂曰。杨岐乍住屋壁疏。满床尽撒雪珍珠。缩 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0632c" n="0632c"/> <lb ed="X" n="0632c01"/><lb ed="R113" n="0636b03"/>却项。暗嗟吁。翻忆古人树下居<note place="inline">廣录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c02"/><lb ed="R113" n="0636b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632c0201">此节晓以大義。翌日。即明日。上堂示众曰。杨岐乍 <lb ed="X" n="0632c03"/><lb ed="R113" n="0636b05"/>住屋壁疏。满床尽撒雪珍珠。缩却项。暗嗟吁。翻忆 <lb ed="X" n="0632c04"/><lb ed="R113" n="0636b06"/>古人树下居。翻忆者。返追从上古人。树下修行。値 <lb ed="X" n="0632c05"/><lb ed="R113" n="0636b07"/>此风雨。又书何如△下逮于今。尙要鬼弄他去做 <lb ed="X" n="0632c06"/><lb ed="R113" n="0636b08"/>化主。畴能却之耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c07"/><lb ed="R113" n="0636b09"/><p xml:id="pX64p0632c0701">此篇教学者须行解相应。必谨必严也。</p> <lb ed="X" n="0632c08"/><lb ed="R113" n="0636b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632c0801">演祖曰。衲子守心城。奉戒律。日夜思之。朝夕行之。行 <lb ed="X" n="0632c09"/><lb ed="R113" n="0636b11"/>无越思。思无越行。有其始而成其终。犹耕者之有畔。 <lb ed="X" n="0632c10"/><lb ed="R113" n="0636b12"/>其过尟矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c11"/><lb ed="R113" n="0636b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632c1101">城字作譬喩。古有偈云。学道犹如守禁城。昼防六 <lb ed="X" n="0632c12"/><lb ed="R113" n="0636b14"/>贼夜惺惺。中军主将能行令。不动干戈致太平。此 <lb ed="X" n="0632c13"/><lb ed="R113" n="0636b15"/>之谓也。奉乃遵奉。戒律。即众戒律仪也。守心是学 <lb ed="X" n="0632c14"/><lb ed="R113" n="0636b16"/>道奉戒是修德。欲全道德。须由日而夜。亹亹思之。 <lb ed="X" n="0632c15"/><lb ed="R113" n="0636b17"/>自朝及夕。孜孜行之。盖行时不可外于思。思时不 <lb ed="X" n="0632c16"/><lb ed="R113" n="0636b18"/>可越于行。如是从始至终而不改异如耕田者中 <lb ed="X" n="0632c17"/><lb ed="R113" n="0637a01"/>边俱到。可免荒怠之过矣△礼约而義豐。如九转 <lb ed="X" n="0632c18"/><lb ed="R113" n="0637a02"/>还丹。点铁即成金矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c19"/><lb ed="R113" n="0637a03"/><p xml:id="pX64p0632c1901">此篇戒住持不可专<anchor xml:id="nkr_note_add_0632c1901" n="0632c1901"/><anchor xml:id="beg0632c1901" n="0632c1901"/>己<anchor xml:id="end0632c1901"/>之情。而忘先圣法度也。</p> <lb ed="X" n="0632c20"/><lb ed="R113" n="0637a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632c2001">演祖曰。所谓丛林者。陶铸圣凡。养育才器之地。教化 <lb ed="X" n="0632c21"/><lb ed="R113" n="0637a05"/>之所从出。虽群居类聚。率而齐之。各有师承。今诸方 <lb ed="X" n="0632c22"/><lb ed="R113" n="0637a06"/>不务守先圣法度。好恶偏情。多以<anchor xml:id="nkr_note_add_0632c2201" n="0632c2201"/><anchor xml:id="beg0632c2201" n="0632c2201"/>己<anchor xml:id="end0632c2201"/>是革物。使後辈 <lb ed="X" n="0632c23"/><lb ed="R113" n="0637a07"/>当何取法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c24"/><lb ed="R113" n="0637a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632c2401">笵土曰陶。镕金曰铸。丛林是一大炉冶。以之铸圣 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0633a" n="0633a"/> <lb ed="X" n="0633a01"/><lb ed="R113" n="0637a09"/>陶凡。抚养鞠育人才器格之地。住持人总其权柄 <lb ed="X" n="0633a02"/><lb ed="R113" n="0637a10"/>则教化之所从出。群居者。或百或千。类聚者。智愚 <lb ed="X" n="0633a03"/><lb ed="R113" n="0637a11"/>贤否。各从其类。要其统率而齐整之。则各有师承。 <lb ed="X" n="0633a04"/><lb ed="R113" n="0637a12"/>言各有者。非各人自<anchor xml:id="nkr_note_add_0633a0401" n="0633a0401"/><anchor xml:id="beg0633a0401" n="0633a0401"/>己<anchor xml:id="end0633a0401"/>有师承也。谓必在住持于 <lb ed="X" n="0633a05"/><lb ed="R113" n="0637a13"/>群类中因人设教而调理之也。此下谓不遵古自 <lb ed="X" n="0633a06"/><lb ed="R113" n="0637a14"/>恃之过。于今住持。不遵古人之典训。一味以<anchor xml:id="nkr_note_add_0633a0601" n="0633a0601"/><anchor xml:id="beg0633a0601" n="0633a0601"/>己<anchor xml:id="end0633a0601"/>之 <lb ed="X" n="0633a07"/><lb ed="R113" n="0637a15"/>所好所恶。而用情多偏。且以自家杜撰之法。教人 <lb ed="X" n="0633a08"/><lb ed="R113" n="0637a16"/>依学以为<anchor xml:id="nkr_note_add_0633a0801" n="0633a0801"/><anchor xml:id="beg0633a0801" n="0633a0801"/>己<anchor xml:id="end0633a0801"/>是。而返改。革前人规笵。如此任情纵 <lb ed="X" n="0633a09"/><lb ed="R113" n="0637a17"/>意。教後人将何以取法则也△炉韛之下。原多钝 <lb ed="X" n="0633a10"/><lb ed="R113" n="0637a18"/>铁。只在匠者之巧心妙手否则总成废器。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a11"/><lb ed="R113" n="0637b01"/><p xml:id="pX64p0633a1101">此篇诲住持欲知人之贤否。必久乃得其真也。</p> <lb ed="X" n="0633a12"/><lb ed="R113" n="0637b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0633a1201">演祖曰。利生传道。务在得人。而知人之难。圣哲所病。 <lb ed="X" n="0633a13"/><lb ed="R113" n="0637b03"/>听其言。而未保其行。求其行。而恐遗其才。自非素与 <lb ed="X" n="0633a14"/><lb ed="R113" n="0637b04"/>交遊。备详本末。探其志行。观其器能。然後守道藏用 <lb ed="X" n="0633a15"/><lb ed="R113" n="0637b05"/>者。可得而知。沽名饰貌者。不容其伪。纵其潜密。亦见 <lb ed="X" n="0633a16"/><lb ed="R113" n="0637b06"/>渊源。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a17"/><lb ed="R113" n="0637b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0633a1701">此节明知人要在久识。谓凡欲利益众生。传授祖 <lb ed="X" n="0633a18"/><lb ed="R113" n="0637b08"/>道。所贵专在得真正良材。乃堪承继。然知人一节 <lb ed="X" n="0633a19"/><lb ed="R113" n="0637b09"/>最为难事。古圣先贤。亦以为忧。何也。听其所言。似 <lb ed="X" n="0633a20"/><lb ed="R113" n="0637b10"/>实有德。未审平日行履果如其言否也。必求其所 <lb ed="X" n="0633a21"/><lb ed="R113" n="0637b11"/>行。造到古人地位。又恐遗失其人之才力也。自非。 <lb ed="X" n="0633a22"/><lb ed="R113" n="0637b12"/>犹云要在。谓欲知人之的实。要在平素与之交遊。 <lb ed="X" n="0633a23"/><lb ed="R113" n="0637b13"/>岁月既久。则所知益深。备详他之本末。探讨他志 <lb ed="X" n="0633a24"/><lb ed="R113" n="0637b14"/>向。观察他行履。以及器量能干。然後真知实晓。此 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0633b" n="0633b"/> <lb ed="X" n="0633b01"/><lb ed="R113" n="0637b15"/>人果是守道存德者。果是韬光秘用者。若是沽卖 <lb ed="X" n="0633b02"/><lb ed="R113" n="0637b16"/>虚名。妆饰颜貌者。亦久而能知。难以隐伪。纵使彼 <lb ed="X" n="0633b03"/><lb ed="R113" n="0637b17"/>做得深潜隐密。我亦窥见他幽深源底也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b04"/><lb ed="R113" n="0637b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0633b0401">夫观探详听之理。固非一朝一夕之所能。所以南嶽 <lb ed="X" n="0633b05"/><lb ed="R113" n="0638a01"/>让见大鉴之後。犹执事十五秋。<name role="" type="person">马祖</name>见让之时。亦相 <lb ed="X" n="0633b06"/><lb ed="R113" n="0638a02"/>从十馀载。是知先圣授受之际。固非浅薄所敢传持。 <lb ed="X" n="0633b07"/><lb ed="R113" n="0638a03"/>如一器水。传于一器。始堪克绍洪规。如当家种草。此 <lb ed="X" n="0633b08"/><lb ed="R113" n="0638a04"/>其观探详听之理明验也。岂容巧言令色。便僻谄媚 <lb ed="X" n="0633b09"/><lb ed="R113" n="0638a05"/>而充选者哉<note place="inline">圆悟书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b10"/><lb ed="R113" n="0638a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0633b1001">此节谓授受必须亲证。且而观探详听。此四种道 <lb ed="X" n="0633b11"/><lb ed="R113" n="0638a07"/>理。原不是一朝一夕所能得的。所以南嶽让见大 <lb ed="X" n="0633b12"/><lb ed="R113" n="0638a08"/>鉴之後。犹然执侍巾甁一十五秋。南嶽怀让禅师。 <lb ed="X" n="0633b13"/><lb ed="R113" n="0638a09"/>金州杜氏子。嗣六祖大鉴禅师。大鉴六祖慧能大 <lb ed="X" n="0633b14"/><lb ed="R113" n="0638a10"/>师。范阳卢氏子。嗣五祖弘忍大师。且<name role="" type="person">马祖</name>见让之 <lb ed="X" n="0633b15"/><lb ed="R113" n="0638a11"/>时。亦相从淘汰十有馀载。江西<name role="" type="person">马祖</name>道一禅师。汉 <lb ed="X" n="0633b16"/><lb ed="R113" n="0638a12"/>州什邡县马氏子。嗣南嶽让禅师。是知先圣上授 <lb ed="X" n="0633b17"/><lb ed="R113" n="0638a13"/>下受之际。固非浅根薄德。所能传持。所谓见与师 <lb ed="X" n="0633b18"/><lb ed="R113" n="0638a14"/>齐。减师半德。见过于师。方堪传授。犹如以此一器 <lb ed="X" n="0633b19"/><lb ed="R113" n="0638a15"/>水。传入于彼之一器。无欠无馀。此喩为子者不妄 <lb ed="X" n="0633b20"/><lb ed="R113" n="0638a16"/>受也。如此之人。始能克绍大法弘规。担当<persName>佛</persName>祖家 <lb ed="X" n="0633b21"/><lb ed="R113" n="0638a17"/>业。又如耕田者之的当人家。收存好种。种好则苗 <lb ed="X" n="0633b22"/><lb ed="R113" n="0638a18"/>必秀。此喩为师者不妄传也。如此观探详听之理 <lb ed="X" n="0633b23"/><lb ed="R113" n="0638b01"/>既尽。始为明验不诬也。且能克绍。能继续之人。岂 <lb ed="X" n="0633b24"/><lb ed="R113" n="0638b02"/>容巧好其言。令善其色。便<g ref="#CB02439">佞</g>偏僻。谄屈媚悦之徒。 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0633c" n="0633c"/> <lb ed="X" n="0633c01"/><lb ed="R113" n="0638b03"/>可能当其任哉△此不徒谓师家知人。实要弟子 <lb ed="X" n="0633c02"/><lb ed="R113" n="0638b04"/>耐久。如是则水合水矣。如今人纔到门便付法。吾 <lb ed="X" n="0633c03"/><lb ed="R113" n="0638b05"/>不审是何知也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633c04"/><lb ed="R113" n="0638b06"/><p xml:id="pX64p0633c0401">此篇诲住持者。须德专兼行。以为兴教传道之本 <lb ed="X" n="0633c05"/><lb ed="R113" n="0638b07"/>也。</p> <lb ed="X" n="0633c06"/><lb ed="R113" n="0638b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0633c0601">演祖曰。住持大柄。在惠与德。二者兼行。废一不可。惠 <lb ed="X" n="0633c07"/><lb ed="R113" n="0638b09"/>而罔德。则人不敬。德而罔惠。则人不怀。苟知惠之可 <lb ed="X" n="0633c08"/><lb ed="R113" n="0638b10"/>怀。加其德以相济。则所敷之惠。适足以安上下诱四 <lb ed="X" n="0633c09"/><lb ed="R113" n="0638b11"/>来。苟知德之可敬。加其惠以相资。则所持之德。适足 <lb ed="X" n="0633c10"/><lb ed="R113" n="0638b12"/>以绍先觉。导愚迷。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633c11"/><lb ed="R113" n="0638b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0633c1101">此节明德惠相资而互用。谓为住持之大权柄。大 <lb ed="X" n="0633c12"/><lb ed="R113" n="0638b14"/>主宰。在恩惠与德行两种。此两种必欲兼行。如鸟 <lb ed="X" n="0633c13"/><lb ed="R113" n="0638b15"/>之两翅。废一则不可也。若但有恩惠与人。而自不 <lb ed="X" n="0633c14"/><lb ed="R113" n="0638b16"/>修德。则人虽怀而不敬。若但有德于<anchor xml:id="nkr_note_add_0633c1401" n="0633c1401"/><anchor xml:id="beg0633c1401" n="0633c1401"/>己<anchor xml:id="end0633c1401"/>。而无惠以 <lb ed="X" n="0633c15"/><lb ed="R113" n="0638b17"/>及人。则人虽敬而不怀。罔。无也。果知惠泽。能使人 <lb ed="X" n="0633c16"/><lb ed="R113" n="0638b18"/>怀慕。更加修德以相兼济。则所施之惠泽。自然安 <lb ed="X" n="0633c17"/><lb ed="R113" n="0639a01"/>抚人心。上情下通。诱引四来之众矣。果加修德。能 <lb ed="X" n="0633c18"/><lb ed="R113" n="0639a02"/>令人恭敬。更加惠泽以相资助。则所修之德行。自 <lb ed="X" n="0633c19"/><lb ed="R113" n="0639a03"/>足以继绍先觉。兴隆<persName>佛</persName>种。开导愚迷之人矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633c20"/><lb ed="R113" n="0639a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0633c2001">故善住持者。养德以行惠。宣惠以持德。德而能养则 <lb ed="X" n="0633c21"/><lb ed="R113" n="0639a05"/>不屈。惠而能行则有恩。由是德与惠相蓄。惠与德互 <lb ed="X" n="0633c22"/><lb ed="R113" n="0639a06"/>行。如此则德不用修。而敬同<persName>佛</persName>祖。惠不劳费。而怀如 <lb ed="X" n="0633c23"/><lb ed="R113" n="0639a07"/>父母。斯则湖海有志于道者。孰不来归。住持将传道 <lb ed="X" n="0633c24"/><lb ed="R113" n="0639a08"/>德兴教化。不明斯要。而莫之得也<note place="inline">与<persName>佛</persName>眼书</note>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0634a" n="0634a"/> <lb ed="X" n="0634a01"/><lb ed="R113" n="0639a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634a0101">此节明德惠幷施而同感。故所以善为住持者。自 <lb ed="X" n="0634a02"/><lb ed="R113" n="0639a10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0634a0201" n="0634a0201"/><anchor xml:id="beg0634a0201" n="0634a0201"/>己<anchor xml:id="end0634a0201"/>养德。又能行惠。宣通恩惠。以持其德。德既能养。 <lb ed="X" n="0634a03"/><lb ed="R113" n="0639a11"/>则德用不竭。惠既能施。则惠有馀恩。由此将德与 <lb ed="X" n="0634a04"/><lb ed="R113" n="0639a12"/>惠共相蓄养。惠与德互相流行。如是则德已具于 <lb ed="X" n="0634a05"/><lb ed="R113" n="0639a13"/>惠中。德即不修。而人敬之慕之。如同<persName>佛</persName>祖矣。惠既 <lb ed="X" n="0634a06"/><lb ed="R113" n="0639a14"/>发于德内。惠虽不费。而人怀之爱之。如同父母矣。 <lb ed="X" n="0634a07"/><lb ed="R113" n="0639a15"/>斯则五湖四海。有志于道者。谁不来归。住持将要 <lb ed="X" n="0634a08"/><lb ed="R113" n="0639a16"/>宣传道德。兴扬教化。若不通明德惠二种之要妙 <lb ed="X" n="0634a09"/><lb ed="R113" n="0639a17"/>必不能得也△怀恩敬德。人情皆然。住持能兼之。 <lb ed="X" n="0634a10"/><lb ed="R113" n="0639a18"/>是将引天下人。归之敬之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634a11"/><lb ed="R113" n="0639b01"/><p xml:id="pX64p0634a1101">此篇见师严子敬之道。足为後人典则也。</p> <lb ed="X" n="0634a12"/><lb ed="R113" n="0639b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0634a1201">演祖自海会迁东山。太平<persName>佛</persName>鉴。龙门<persName>佛</persName>眼。二人诣山 <lb ed="X" n="0634a13"/><lb ed="R113" n="0639b03"/>头省觐。祖集耆旧主事。备汤果夜话。祖问<persName>佛</persName>鉴。舒州 <lb ed="X" n="0634a14"/><lb ed="R113" n="0639b04"/>熟否。对曰熟。祖曰。太平熟否。对曰熟。祖曰。诸莊共收 <lb ed="X" n="0634a15"/><lb ed="R113" n="0639b05"/>稻多少。<persName>佛</persName>鉴筹虑间。祖正色厉声曰。汝滥为一寺之 <lb ed="X" n="0634a16"/><lb ed="R113" n="0639b06"/>主。事无巨细。悉要究心。常住岁计。一众所繫。汝犹罔 <lb ed="X" n="0634a17"/><lb ed="R113" n="0639b07"/>知。其他细务不言可见。山门执事。知因识果。若师翁 <lb ed="X" n="0634a18"/><lb ed="R113" n="0639b08"/>辅慈明师祖乎。汝不思常住物重如山乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634a19"/><lb ed="R113" n="0639b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634a1901">此节明家教有方〇舒州太平<persName>佛</persName>鉴惠勤禅师。龙 <lb ed="X" n="0634a20"/><lb ed="R113" n="0639b10"/>门<persName>佛</persName>眼淸远禅师。幷嗣五祖演禅师。南嶽下十四 <lb ed="X" n="0634a21"/><lb ed="R113" n="0639b11"/>世。値演祖自舒州<name role="" type="person">海会寺</name>。移席往东山之日。二师 <lb ed="X" n="0634a22"/><lb ed="R113" n="0639b12"/>诣东山省觐。诣。往也。省。视也。秋见曰觐。祖集本寺 <lb ed="X" n="0634a23"/><lb ed="R113" n="0639b13"/>中之耆旧。幷主事者。备汤果夜间聚话。祖问<persName>佛</persName>鉴 <lb ed="X" n="0634a24"/><lb ed="R113" n="0639b14"/>今岁舒州地方。田稻成熟否。鉴对曰熟。祖曰你太 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0634b" n="0634b"/> <lb ed="X" n="0634b01"/><lb ed="R113" n="0639b15"/>平常住熟否。曰熟。祖曰诸莊其收稻有多少。<persName>佛</persName>鉴 <lb ed="X" n="0634b02"/><lb ed="R113" n="0639b16"/>筹虑间。筹量思虑。不敢妄答。祖即正其色励其声 <lb ed="X" n="0634b03"/><lb ed="R113" n="0639b17"/>曰。汝滥为一寺之主。滥。泛也。既作主人。凡事无大 <lb ed="X" n="0634b04"/><lb ed="R113" n="0639b18"/>小。尽要究竟于心。稻谷乃常住一年家计。大众关 <lb ed="X" n="0634b05"/><lb ed="R113" n="0640a01"/>系。如此紧要。汝犹不知。其馀<g ref="#CB07055">琐</g>末细务。不言可见 <lb ed="X" n="0634b06"/><lb ed="R113" n="0640a02"/>矣。山门中汝虽作长老。亦职事也。须当知因识果。 <lb ed="X" n="0634b07"/><lb ed="R113" n="0640a03"/>如杨岐师翁辅弼慈明师祖。始于南院。终于兴化 <lb ed="X" n="0634b08"/><lb ed="R113" n="0640a04"/>三十年总柄网律。汝岂不闻乎。汝亦不思常住物 <lb ed="X" n="0634b09"/><lb ed="R113" n="0640a05"/>粒米重如山乎〇慈明潭州石霜楚圆禅师。金州 <lb ed="X" n="0634b10"/><lb ed="R113" n="0640a06"/>李氏子。嗣汾阳善昭禅师。南嶽下九世。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634b11"/><lb ed="R113" n="0640a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0634b1101">盖演祖寻常機辩峻捷。<persName>佛</persName>鉴既执弟子礼。应对含缓 <lb ed="X" n="0634b12"/><lb ed="R113" n="0640a08"/>乃至如是。古人云。师严然後所学之道尊。故东山门 <lb ed="X" n="0634b13"/><lb ed="R113" n="0640a09"/>下。子孙多贤德而超迈者。诚源远而流长也<note place="inline">耿公与高庵书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634b14"/><lb ed="R113" n="0640a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634b1401">此节见师徒有德。上是东山父子酬答之实事。此 <lb ed="X" n="0634b15"/><lb ed="R113" n="0640a11"/>是耿公判美师徒之至言。盖演祖平常機用辩才。 <lb ed="X" n="0634b16"/><lb ed="R113" n="0640a12"/>孤峻而又迅捷。<persName>佛</persName>鉴既执弟子之礼。应对之问。从 <lb ed="X" n="0634b17"/><lb ed="R113" n="0640a13"/>容含缓。理宜如是也。学记云。师严然後道尊。道尊 <lb ed="X" n="0634b18"/><lb ed="R113" n="0640a14"/>然後人知敬学。故东山门下。子孙多贤德而超群 <lb ed="X" n="0634b19"/><lb ed="R113" n="0640a15"/>越众者。实是来源远而流故长也△模笵既正。则 <lb ed="X" n="0634b20"/><lb ed="R113" n="0640a16"/>效自端。所谓有贤父乃有贤子也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634b21"/><lb ed="R113" n="0640a17"/><p xml:id="pX64p0634b2101">此篇见师家取捨有道。爱之拒之各有深意存也。</p> <lb ed="X" n="0634b22"/><lb ed="R113" n="0640a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0634b2201">演祖见衲子有节義而可立者。室中峻拒。不假辞色 <lb ed="X" n="0634b23"/><lb ed="R113" n="0640b01"/>察其偏邪谄<g ref="#CB02439">佞</g>所为猥亵不可教者。愈加爱重。人皆 <lb ed="X" n="0634b24"/><lb ed="R113" n="0640b02"/>莫测。呜呼。盖祖之取捨。必有道乎。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0634c" n="0634c"/> <lb ed="X" n="0634c01"/><lb ed="R113" n="0640b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634c0101">谓师每见衲子。有节操谊義而可以成立者。凡入 <lb ed="X" n="0634c02"/><lb ed="R113" n="0640b04"/>室必多孤峻拒止之。不假些毫和言喜色。此正是 <lb ed="X" n="0634c03"/><lb ed="R113" n="0640b05"/>要作成长养之心也。察其一种偏邪谄<g ref="#CB02439">佞</g>。所为卑 <lb ed="X" n="0634c04"/><lb ed="R113" n="0640b06"/>猥鄙屑。终不可教者。师转加爱重。人皆不能测度。 <lb ed="X" n="0634c05"/><lb ed="R113" n="0640b07"/>是何等意。呜呼。盖师之一取一捨。必有道理存焉 <lb ed="X" n="0634c06"/><lb ed="R113" n="0640b08"/>△至人作略。不是意想得的。以情拟之则失矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c07"/><lb ed="R113" n="0640b09"/><p xml:id="pX64p0634c0701">此篇见古人天资厚重。不以得丧易其心志也。</p> <lb ed="X" n="0634c08"/><lb ed="R113" n="0640b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0634c0801">演祖曰。古人乐闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0634c0801" n="0634c0801"/><anchor xml:id="beg0634c0801" n="0634c0801"/>己<anchor xml:id="end0634c0801"/>过。喜于为善。长于包荒。厚于隐 <lb ed="X" n="0634c09"/><lb ed="R113" n="0640b11"/>恶。谦以交友。勤以济众。不以得丧二其心。所以光明 <lb ed="X" n="0634c10"/><lb ed="R113" n="0640b12"/>硕大。照映今昔矣<note place="inline">答灵源书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c11"/><lb ed="R113" n="0640b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634c1101">谓古人好乐闻人说<anchor xml:id="nkr_note_add_0634c1101" n="0634c1101"/><anchor xml:id="beg0634c1101" n="0634c1101"/>己<anchor xml:id="end0634c1101"/>之过。如子路然。喜于为善。 <lb ed="X" n="0634c12"/><lb ed="R113" n="0640b14"/>如禹闻善言则拜。长于包荒。如周公谓。君子处泰 <lb ed="X" n="0634c13"/><lb ed="R113" n="0640b15"/>之道。必有包荒之量。厚于隐恶。如大舜隐恶而扬 <lb ed="X" n="0634c14"/><lb ed="R113" n="0640b16"/>善。谦以交友。如晏平仲。善与人交。久而敬之。勤以 <lb ed="X" n="0634c15"/><lb ed="R113" n="0640b17"/>济众。如端木赐能博施于民而能济众。又不以得 <lb ed="X" n="0634c16"/><lb ed="R113" n="0640b18"/>丧易其心。所以亘古今来。总见其光明廣大而能 <lb ed="X" n="0634c17"/><lb ed="R113" n="0641a01"/>照映之也△此章只有四十三字。丈夫事业备之 <lb ed="X" n="0634c18"/><lb ed="R113" n="0641a02"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c19"/><lb ed="R113" n="0641a03"/><p xml:id="pX64p0634c1901">此篇言住持当存诚克<anchor xml:id="nkr_note_add_0634c1901" n="0634c1901"/><anchor xml:id="beg0634c1901" n="0634c1901"/>己<anchor xml:id="end0634c1901"/>。不假威力而自尊严也。</p> <lb ed="X" n="0634c20"/><lb ed="R113" n="0641a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0634c2001">演祖谓<persName>佛</persName>鉴曰。住持之要。临众贵在豐盈。处<anchor xml:id="nkr_note_add_0634c2001" n="0634c2001"/><anchor xml:id="beg0634c2001" n="0634c2001"/>己<anchor xml:id="end0634c2001"/>务从 <lb ed="X" n="0634c21"/><lb ed="R113" n="0641a05"/>简约。其馀细碎。悉勿关心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c22"/><lb ed="R113" n="0641a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634c2201">此节明持身行事之体。谓凡为住持。临莅大众。贵 <lb ed="X" n="0634c23"/><lb ed="R113" n="0641a07"/>乎要豐盛要盈满。处置自<anchor xml:id="nkr_note_add_0634c2301" n="0634c2301"/><anchor xml:id="beg0634c2301" n="0634c2301"/>己<anchor xml:id="end0634c2301"/>。宜简省宜俭约。其馀 <lb ed="X" n="0634c24"/><lb ed="R113" n="0641a08"/>细䴲<g ref="#CB07055">琐</g>碎之事。不必要关系于我心也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0635a" n="0635a"/> <lb ed="X" n="0635a01"/><lb ed="R113" n="0641a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0635a0101">用人深以推诚。择言故须取重。言见重则主者自尊。 <lb ed="X" n="0635a02"/><lb ed="R113" n="0641a10"/>人推诚则众心自感。尊则不严而众服。感则不令而 <lb ed="X" n="0635a03"/><lb ed="R113" n="0641a11"/>自成。自然贤愚各通其怀。小大皆奋其力。与夫持以 <lb ed="X" n="0635a04"/><lb ed="R113" n="0641a12"/>势力。迫以驱喝。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0635a0401" n="0635a0401"/><anchor xml:id="beg0635a0401" n="0635a0401"/>已<anchor xml:id="end0635a0401"/>而从之者。何啻万倍哉<note place="inline">见蟾 <lb ed="X" n="0635a05"/><lb ed="R113" n="0641a13"/>侍者日录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635a06"/><lb ed="R113" n="0641a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0635a0601">此节明发言用人之实。用人须加推选其至诚者 <lb ed="X" n="0635a07"/><lb ed="R113" n="0641a15"/>用之择言必当征究须郑重者言之。言若重。则为 <lb ed="X" n="0635a08"/><lb ed="R113" n="0641a16"/>主者自然而尊。用人实。则于众心自然而感。主既 <lb ed="X" n="0635a09"/><lb ed="R113" n="0641a17"/>尊。则不必故用威严。而人自然悦服。人既感。则不 <lb ed="X" n="0635a10"/><lb ed="R113" n="0641a18"/>必更加命令。而事自能成就。如此行去。致使贤与 <lb ed="X" n="0635a11"/><lb ed="R113" n="0641b01"/>愚。各人通其所怀。小与大。皆得奋勇其力。较之那 <lb ed="X" n="0635a12"/><lb ed="R113" n="0641b02"/>一等持以威势之力。迫以驱喝之情。使人不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0635a1201" n="0635a1201"/><anchor xml:id="beg0635a1201" n="0635a1201"/>已<anchor xml:id="end0635a1201"/> <lb ed="X" n="0635a13"/><lb ed="R113" n="0641b03"/>而相从者。何止一万倍哉。啻。止也△用人诚。发言 <lb ed="X" n="0635a14"/><lb ed="R113" n="0641b04"/>重。损<anchor xml:id="nkr_note_add_0635a1401" n="0635a1401"/><anchor xml:id="beg0635a1401" n="0635a1401"/>己<anchor xml:id="end0635a1401"/>益人。达于众機。如响斯应矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635a15"/><lb ed="R113" n="0641b05"/><p xml:id="pX64p0635a1501">此篇言学者。当确志操修。期于必悟而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0635a1501" n="0635a1501"/><anchor xml:id="beg0635a1501" n="0635a1501"/>已<anchor xml:id="end0635a1501"/>也。</p> <lb ed="X" n="0635a16"/><lb ed="R113" n="0641b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0635a1601">演祖谓郭功辅曰。人之性情。固无常守。随化日迁。自 <lb ed="X" n="0635a17"/><lb ed="R113" n="0641b07"/>古<persName>佛</persName>法。虽隆替有数。而兴衰之理。未有不由教化而 <lb ed="X" n="0635a18"/><lb ed="R113" n="0641b08"/>成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635a19"/><lb ed="R113" n="0641b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0635a1901">此节标教化势必由师。郭功辅讳正祥。号净空居 <lb ed="X" n="0635a20"/><lb ed="R113" n="0641b10"/>士。官至提刑。嗣白雲守端禅师。演祖与之言曰。凡 <lb ed="X" n="0635a21"/><lb ed="R113" n="0641b11"/>一切人之性情。本无一定所守。随教化而迁移之。 <lb ed="X" n="0635a22"/><lb ed="R113" n="0641b12"/>自古来<persName>佛</persName>法。或有时兴有时废。原本乎理数而致。 <lb ed="X" n="0635a23"/><lb ed="R113" n="0641b13"/>兴衰之理。未必不从人之教化而成也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635a24"/><lb ed="R113" n="0641b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0635a2401">昔江西南嶽诸祖之利物也。扇以淳风。节以淸净。被 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0635b" n="0635b"/> <lb ed="X" n="0635b01"/><lb ed="R113" n="0641b15"/>以道德。教以礼義。使学者收视听。塞邪僻。绝嗜欲。忘 <lb ed="X" n="0635b02"/><lb ed="R113" n="0641b16"/>利养。所以日迁善远过。道成德备而不自知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635b03"/><lb ed="R113" n="0641b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0635b0301">此节擧师承施教有方。当初如江西<name role="" type="person">马祖</name>。南嶽石 <lb ed="X" n="0635b04"/><lb ed="R113" n="0641b18"/>头。以及诸祖。利生接人之时。扇字妙。有吹拂之意。 <lb ed="X" n="0635b05"/><lb ed="R113" n="0642a01"/>每每吹人以淳朴之风。节人以淸净之操。被人以 <lb ed="X" n="0635b06"/><lb ed="R113" n="0642a02"/>道德之心。教人以礼義之学。使学者收摄其视听。 <lb ed="X" n="0635b07"/><lb ed="R113" n="0642a03"/>不妄见闻。塞绝其邪僻。不妄动止。绝其嗜欲之私。 <lb ed="X" n="0635b08"/><lb ed="R113" n="0642a04"/>忘其利养之想。日复一日。迁于至善。而远诸过失。 <lb ed="X" n="0635b09"/><lb ed="R113" n="0642a05"/>不觉道日成。德日备。使学者之性灵潜移默化。而 <lb ed="X" n="0635b10"/><lb ed="R113" n="0642a06"/>不自知。所以<persName>佛</persName>法必然兴矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635b11"/><lb ed="R113" n="0642a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0635b1101">今之人不如古之人远矣。必欲参究此道。要须确志 <lb ed="X" n="0635b12"/><lb ed="R113" n="0642a08"/>勿易。以悟为期。然後祸患得丧。付之造物。不可苟免。 <lb ed="X" n="0635b13"/><lb ed="R113" n="0642a09"/>岂可预忧其不成而不为之耶。纔有丝毫顾虑萌于 <lb ed="X" n="0635b14"/><lb ed="R113" n="0642a10"/>胸中。不独今生不了。以至千生万劫无有成就之时 <lb ed="X" n="0635b15"/><lb ed="R113" n="0642a11"/><note place="inline">坦然庵集</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635b16"/><lb ed="R113" n="0642a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0635b1601">此节明乏师各宜自勉。今之行教化者。大不如古 <lb ed="X" n="0635b17"/><lb ed="R113" n="0642a13"/>人远矣。既乏其师。而必欲参究此道。须是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0635b1701" n="0635b1701"/><anchor xml:id="beg0635b1701" n="0635b1701"/>己<anchor xml:id="end0635b1701"/>立 <lb ed="X" n="0635b18"/><lb ed="R113" n="0642a14"/>坚确志。勿半途改易。以悟入为期限。即或有祸患 <lb ed="X" n="0635b19"/><lb ed="R113" n="0642a15"/>得失之事。总付之于天数。儒言天命。释言定业。既 <lb ed="X" n="0635b20"/><lb ed="R113" n="0642a16"/>有定业即不可逃。不可苟且求免。岂可预先忧其 <lb ed="X" n="0635b21"/><lb ed="R113" n="0642a17"/>不得成办。便不肯勉力而求之乎。若有一丝毫顾 <lb ed="X" n="0635b22"/><lb ed="R113" n="0642a18"/>惜念虑之情。萌动于胸中。不独今生不得了悟。以 <lb ed="X" n="0635b23"/><lb ed="R113" n="0642b01"/>至千生万劫。似无有成就之时也△顾虑是最愚 <lb ed="X" n="0635b24"/><lb ed="R113" n="0642b02"/>痴的根本不可存。而所当存者坚确志耳。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0635c" n="0635c"/> <lb ed="X" n="0635c01"/><lb ed="R113" n="0642b03"/><p xml:id="pX64p0635c0101">此篇见伊针芥相投。是機是教也。</p> <lb ed="X" n="0635c02"/><lb ed="R113" n="0642b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0635c0201">功辅自当涂<note place="inline">太平州也</note>绝江。访白雲端和尙于海会。白雲 <lb ed="X" n="0635c03"/><lb ed="R113" n="0642b05"/>问公。牛淳乎。公曰淳矣。白雲叱之。公拱而立。白雲曰。 <lb ed="X" n="0635c04"/><lb ed="R113" n="0642b06"/>淳乎淳乎。南泉大沩。无异此也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635c05"/><lb ed="R113" n="0642b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0635c0501">此节明箭锋相値。绝江。是直渡。访。参求也。舒州白 <lb ed="X" n="0635c06"/><lb ed="R113" n="0642b08"/>雲守端禅师。衡阳葛氏子。嗣杨岐方会禅师。南嶽 <lb ed="X" n="0635c07"/><lb ed="R113" n="0642b09"/>下十二世。功辅现宰官身而作<persName>佛</persName>事。可谓在欲而 <lb ed="X" n="0635c08"/><lb ed="R113" n="0642b10"/>无欲。居尘不染尘。亦是他夙殖德本。有大因缘。方 <lb ed="X" n="0635c09"/><lb ed="R113" n="0642b11"/>能根尘脱卸。一念无依。但到此桥断路穷。不免求 <lb ed="X" n="0635c10"/><lb ed="R113" n="0642b12"/>人指示。故绝江访白雲于海会。白雲具通方正眼。 <lb ed="X" n="0635c11"/><lb ed="R113" n="0642b13"/>运匠石斧斤。既无碍辩。别资一路。便问公牛淳乎。 <lb ed="X" n="0635c12"/><lb ed="R113" n="0642b14"/>公非粗心鲁莽。<anchor xml:id="nkr_note_add_0635c1201" n="0635c1201"/><anchor xml:id="beg0635c1201" n="0635c1201"/>已<anchor xml:id="end0635c1201"/>到不疑之地。即全身担荷。脱体 <lb ed="X" n="0635c13"/><lb ed="R113" n="0642b15"/>承当。应之曰。淳矣。白雲居养子之缘。恐他见道未 <lb ed="X" n="0635c14"/><lb ed="R113" n="0642b16"/>稳。故以雷轰电掣之機。奋狮子威而叱<g ref="#CB15081">策</g>之。所谓 <lb ed="X" n="0635c15"/><lb ed="R113" n="0642b17"/>把关须用精严吏。不验分明不放行。公<anchor xml:id="nkr_note_add_0635c1501" n="0635c1501"/><anchor xml:id="beg0635c1501" n="0635c1501"/>已<anchor xml:id="end0635c1501"/>是鼻孔 <lb ed="X" n="0635c16"/><lb ed="R113" n="0642b18"/>撩天。脚跟点地。纵使八面风吹他亦不动。遂拱然 <lb ed="X" n="0635c17"/><lb ed="R113" n="0643a01"/>而立。真可谓铁牛不怕狮子吼矣。白雲至此。雪後 <lb ed="X" n="0635c18"/><lb ed="R113" n="0643a02"/>始知松柏操。便应许他道淳乎淳乎。实知他有主 <lb ed="X" n="0635c19"/><lb ed="R113" n="0643a03"/>宰。可与祖师把手共行。故曰南泉大沩无异此也 <lb ed="X" n="0635c20"/><lb ed="R113" n="0643a04"/>〇南泉即池州普愿禅师。郑州王氏子。嗣<name role="" type="person">马祖</name>道 <lb ed="X" n="0635c21"/><lb ed="R113" n="0643a05"/>一禅师。一日上堂曰。王老师自小牧一头水牯牛。 <lb ed="X" n="0635c22"/><lb ed="R113" n="0643a06"/>拟向溪东牧。不免犯官家苗稼。拟向溪西牧。亦不 <lb ed="X" n="0635c23"/><lb ed="R113" n="0643a07"/>免犯官家苗稼。不如随分纳些些。总不见得〇大 <lb ed="X" n="0635c24"/><lb ed="R113" n="0643a08"/>沩潭州灵祐禅师。福州长溪赵氏子。嗣<name role="" type="person">百丈怀海</name> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0636a" n="0636a"/> <lb ed="X" n="0636a01"/><lb ed="R113" n="0643a09"/>禅师南嶽下三世。一日上堂曰。老僧百年後。向山 <lb ed="X" n="0636a02"/><lb ed="R113" n="0643a10"/>下檀越家作一头水牯牛。右脇书五字。曰沩山僧 <lb ed="X" n="0636a03"/><lb ed="R113" n="0643a11"/>某甲。当时唤作沩山僧。却是水牯牛。唤作水牯牛。 <lb ed="X" n="0636a04"/><lb ed="R113" n="0643a12"/>却是沩山僧。毕竟唤作甚么即得。时仰山出众礼 <lb ed="X" n="0636a05"/><lb ed="R113" n="0643a13"/>拜而退。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636a06"/><lb ed="R113" n="0643a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636a0601">仍赠以偈曰。牛来山中。水足草足。牛出山去。东触西 <lb ed="X" n="0636a07"/><lb ed="R113" n="0643a15"/>触。又曰。上大人化三千可知礼也<note place="inline">行状</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636a08"/><lb ed="R113" n="0643a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636a0801">此节是格外提持。仍赠以偈曰。牛来山中。水足草 <lb ed="X" n="0636a09"/><lb ed="R113" n="0643a17"/>足。此颂他见地明白。谓饥餐嫩草遥山去。渴饮寒 <lb ed="X" n="0636a10"/><lb ed="R113" n="0643a18"/>泉绕<g ref="#CB00589">涧</g>回。牛出山去。东触西触。颂他放旷今时。所 <lb ed="X" n="0636a11"/><lb ed="R113" n="0643b01"/>谓放旷不耕空劫地。暮天何用牧歌催。又曰。上大 <lb ed="X" n="0636a12"/><lb ed="R113" n="0643b02"/>人化三千可知礼也。一是归美之辞。二是出身活 <lb ed="X" n="0636a13"/><lb ed="R113" n="0643b03"/>句。可谓大冶精金。还他作者〇狮絃撥动。听者为 <lb ed="X" n="0636a14"/><lb ed="R113" n="0643b04"/>谁。只见群音响绝。大地山河总作琴声。且道。他二 <lb ed="X" n="0636a15"/><lb ed="R113" n="0643b05"/>人相见处。作何话会。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636a16"/><lb ed="R113" n="0643b06"/><p xml:id="pX64p0636a1601">此篇训人学道。贵在实悟。若大法不明。终一死汉 <lb ed="X" n="0636a17"/><lb ed="R113" n="0643b07"/>也。</p> <lb ed="X" n="0636a18"/><lb ed="R113" n="0643b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636a1801">白雲谓功辅曰。昔翠巖真点胸。耽味禅观。以口舌辩 <lb ed="X" n="0636a19"/><lb ed="R113" n="0643b09"/>利。诃骂诸方。未有可其意者。而大法实不明了。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636a20"/><lb ed="R113" n="0643b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636a2001">此节明实悟未证。洪州翠巖可真禅师。福州人嗣 <lb ed="X" n="0636a21"/><lb ed="R113" n="0643b11"/>石霜楚圆禅师。点胸。因欲装点胸襟。高过于人。故 <lb ed="X" n="0636a22"/><lb ed="R113" n="0643b12"/>有是名。耽。乐也。禅。止散乱也。观。照心昏也。谓寻常 <lb ed="X" n="0636a23"/><lb ed="R113" n="0643b13"/>耽乐取味于禅观。以其口舌辩利。竞争機锋。诃叱 <lb ed="X" n="0636a24"/><lb ed="R113" n="0643b14"/>诸方禅德。觉无有一人。可如<anchor xml:id="nkr_note_add_0636a2401" n="0636a2401"/><anchor xml:id="beg0636a2401" n="0636a2401"/>己<anchor xml:id="end0636a2401"/>意者。其实自家于 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0636b" n="0636b"/> <lb ed="X" n="0636b01"/><lb ed="R113" n="0643b15"/>向上大法。未得明了。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636b02"/><lb ed="R113" n="0643b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636b0201">一日金銮善侍者见而笑曰。师兄参禅虽多。而不妙 <lb ed="X" n="0636b03"/><lb ed="R113" n="0643b17"/>悟。可谓痴禅矣<note place="inline">白雲夜话</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636b04"/><lb ed="R113" n="0643b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636b0401">此节明点罚得人。金銮善侍者。金銮寺名。善乃慈 <lb ed="X" n="0636b05"/><lb ed="R113" n="0644a01"/>明之高弟。福州人。道吾真。杨岐会。皆推伏之。一日 <lb ed="X" n="0636b06"/><lb ed="R113" n="0644a02"/>遊山次。善拈一瓦砾置于石上谓真曰。向此下得 <lb ed="X" n="0636b07"/><lb ed="R113" n="0644a03"/>一转语亲切。许你亲见慈明。速道速道。真拟议。善 <lb ed="X" n="0636b08"/><lb ed="R113" n="0644a04"/>诃曰。伫思停機。情关未透。何曾梦见先师在。师兄 <lb ed="X" n="0636b09"/><lb ed="R113" n="0644a05"/>参禅虽多。而不妙悟。诚可谓耽枯守寂之痴禅矣。 <lb ed="X" n="0636b10"/><lb ed="R113" n="0644a06"/>宗镜云。背教而唯成暗证。只为<anchor xml:id="nkr_note_add_0636b1001" n="0636b1001"/><anchor xml:id="beg0636b1001" n="0636b1001"/>己<anchor xml:id="end0636b1001"/>眼不明。守默而 <lb ed="X" n="0636b11"/><lb ed="R113" n="0644a07"/>单坐痴禅。所以慧灯不朗△而今木不识丁者。也 <lb ed="X" n="0636b12"/><lb ed="R113" n="0644a08"/>要如是乱做。读此。置身于何地也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636b13"/><lb ed="R113" n="0644a09"/><p xml:id="pX64p0636b1301">此篇言道在人弘。要教之至行之力也。</p> <lb ed="X" n="0636b14"/><lb ed="R113" n="0644a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636b1401">白雲曰。道之隆替岂常耶。在人弘之耳。故曰。操则存 <lb ed="X" n="0636b15"/><lb ed="R113" n="0644a11"/>捨则亡。然非道去人。而人去道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636b16"/><lb ed="R113" n="0644a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636b1601">此节明道本不易。谓道之或时兴隆。或时衰替。岂 <lb ed="X" n="0636b17"/><lb ed="R113" n="0644a13"/>一定之常法耶。在人真操实践而弘<anchor xml:id="nkr_note_add_0636b1701" n="0636b1701"/><anchor xml:id="beg0636b1701" n="0636b1701"/>扬<anchor xml:id="end0636b1701"/>之耳。故子 <lb ed="X" n="0636b18"/><lb ed="R113" n="0644a14"/>舆有云。人能时时操守之。则此道自存。或放逸捨 <lb ed="X" n="0636b19"/><lb ed="R113" n="0644a15"/>置之。则道自丧亡。且不是道欲远人。而人自远于 <lb ed="X" n="0636b20"/><lb ed="R113" n="0644a16"/>道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636b21"/><lb ed="R113" n="0644a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636b2101">古之人处山林隐朝市。不牵于名利。不惑于声色。遂 <lb ed="X" n="0636b22"/><lb ed="R113" n="0644a18"/>能淸振一时。美流万世。岂古之可为。今之不可为也。 <lb ed="X" n="0636b23"/><lb ed="R113" n="0644b01"/>由教之未至。行之不力耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636b24"/><lb ed="R113" n="0644b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636b2401">此节明行之在人。试看上古之士。或深隐于山林。 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0636c" n="0636c"/> <lb ed="X" n="0636c01"/><lb ed="R113" n="0644b03"/>不为名利所牵引。或独处于朝市。不为声色所惑 <lb ed="X" n="0636c02"/><lb ed="R113" n="0644b04"/>乱。斯其任道真而立志稳。遂能淸誉振于一时。美 <lb ed="X" n="0636c03"/><lb ed="R113" n="0644b05"/>名流于万世。然此事岂独古人可为。而今人不可 <lb ed="X" n="0636c04"/><lb ed="R113" n="0644b06"/>为耶。非也。殆由人之教化未到。而我行之不猛力 <lb ed="X" n="0636c05"/><lb ed="R113" n="0644b07"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636c06"/><lb ed="R113" n="0644b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636c0601">或谓。古人淳朴故可教。今人浮薄故不可教。斯实鼓 <lb ed="X" n="0636c07"/><lb ed="R113" n="0644b09"/>惑之言。诚不足稽也<note place="inline">答功辅书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636c08"/><lb ed="R113" n="0644b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636c0801">此节转谓无知。或言古人淳厚朴素故可教。今人 <lb ed="X" n="0636c09"/><lb ed="R113" n="0644b11"/>嚣浮轻薄。所以不可教。此等说话。实是鼓动人心 <lb ed="X" n="0636c10"/><lb ed="R113" n="0644b12"/>惑乱人志。不见之于典籍。无所稽考之言。诫不足 <lb ed="X" n="0636c11"/><lb ed="R113" n="0644b13"/>信。△操存捨亡的。是个甚么。教人去学。正学时以 <lb ed="X" n="0636c12"/><lb ed="R113" n="0644b14"/>千斤猛力尙难把捉。如何听其日去。如是者。蕲其 <lb ed="X" n="0636c13"/><lb ed="R113" n="0644b15"/>道成。无有是处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636c14"/><lb ed="R113" n="0644b16"/><p xml:id="pX64p0636c1401">此篇明言行乃立身之大本。不可不谨而择之也。</p> <lb ed="X" n="0636c15"/><lb ed="R113" n="0644b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636c1501">白雲谓无为子曰。可言不可行。不若勿言。可行不可 <lb ed="X" n="0636c16"/><lb ed="R113" n="0644b18"/>言。不若勿行。发言必虑其所终。立行必稽其所蔽。于 <lb ed="X" n="0636c17"/><lb ed="R113" n="0645a01"/>是先哲。谨于言择于行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0636c18"/><lb ed="R113" n="0645a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636c1801">此节明言行必不可妄发。无为子。姓杨名杰字初 <lb ed="X" n="0636c19"/><lb ed="R113" n="0645a03"/>公。号无为居士。无为州人。官至礼部。嗣天衣怀禅 <lb ed="X" n="0636c20"/><lb ed="R113" n="0645a04"/>师。先引马氏曰。夫可言不可行。君子弗言也。则言 <lb ed="X" n="0636c21"/><lb ed="R113" n="0645a05"/>顾行而言不违行也。可行不可言。君子弗行也。则 <lb ed="X" n="0636c22"/><lb ed="R113" n="0645a06"/>行顾言而行不违言也。大凡发言。必先思虑可能 <lb ed="X" n="0636c23"/><lb ed="R113" n="0645a07"/>行否。即能行亦须虑其始终。凡立行。必要稽考能 <lb ed="X" n="0636c24"/><lb ed="R113" n="0645a08"/>为法否。即能法更须防其遮蔽。盖先圣之常谨于 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0637a" n="0637a"/> <lb ed="X" n="0637a01"/><lb ed="R113" n="0645a09"/>言而择于行也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0637a02"/><lb ed="R113" n="0645a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0637a0201">发言非苟显其理。将启学者之未悟。立行非独善其 <lb ed="X" n="0637a03"/><lb ed="R113" n="0645a11"/>身。将训学者之未成。所以发言有类。立行有礼。遂能 <lb ed="X" n="0637a04"/><lb ed="R113" n="0645a12"/>言不集祸。行不招辱。言则为经。行则为法。故曰。言行 <lb ed="X" n="0637a05"/><lb ed="R113" n="0645a13"/>乃君子之枢機。治身之大本。动天地。感鬼神。得不敬 <lb ed="X" n="0637a06"/><lb ed="R113" n="0645a14"/>乎<note place="inline">白雲廣录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0637a07"/><lb ed="R113" n="0645a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0637a0701">此节谓言行乃经世大本。发言非苟能显其道理。 <lb ed="X" n="0637a08"/><lb ed="R113" n="0645a16"/>实欲将此言启迪学者之未悟。必使之而悟也。立 <lb ed="X" n="0637a09"/><lb ed="R113" n="0645a17"/>行非苟且独善吾身。实欲以此行训诲学者之未 <lb ed="X" n="0637a10"/><lb ed="R113" n="0645a18"/>成。必使之而成也。所以发言必要使人可类。类者。 <lb ed="X" n="0637a11"/><lb ed="R113" n="0645b01"/>法也。立行必要成其礼体。遂能言满天下无口过。 <lb ed="X" n="0637a12"/><lb ed="R113" n="0645b02"/>行满天下无怨恶。言则可以为人之常准。行则可 <lb ed="X" n="0637a13"/><lb ed="R113" n="0645b03"/>以为人之法式。故易曰。言行乃君子之枢機。枢。门 <lb ed="X" n="0637a14"/><lb ed="R113" n="0645b04"/>臼也。機。弩牙也。枢機之发。荣辱之主也。治身之大 <lb ed="X" n="0637a15"/><lb ed="R113" n="0645b05"/>本也。所以能动乎天地。能感致鬼神者。唯言行而 <lb ed="X" n="0637a16"/><lb ed="R113" n="0645b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0637a1601" n="0637a1601"/><anchor xml:id="beg0637a1601" n="0637a1601"/>已<anchor xml:id="end0637a1601"/>。得不愼乎〇昔商汤王。有七年之旱。太史占之 <lb ed="X" n="0637a17"/><lb ed="R113" n="0645b07"/>曰。当以人祷之。王曰。吾所为请雨者。民也。若以人 <lb ed="X" n="0637a18"/><lb ed="R113" n="0645b08"/>祷。返害其民。吾当自祷。遂斋戒剪发断爪。素车白 <lb ed="X" n="0637a19"/><lb ed="R113" n="0645b09"/>马。身穿白苎。以身为牺。祷于桑林之野。遂以六事 <lb ed="X" n="0637a20"/><lb ed="R113" n="0645b10"/>自责曰。政不节欤。民失职欤。女谒盛欤。宫室崇欤。 <lb ed="X" n="0637a21"/><lb ed="R113" n="0645b11"/>苞苴行欤。谗夫昌欤。言讫。忽大雨数千里。所以谓 <lb ed="X" n="0637a22"/><lb ed="R113" n="0645b12"/>言行之能动天地也〇世语载鲁岭先生隐山修 <lb ed="X" n="0637a23"/><lb ed="R113" n="0645b13"/>道。忽失报晓鸡。以偈祷社神曰。吾家住在山溪间。 <lb ed="X" n="0637a24"/><lb ed="R113" n="0645b14"/>养个鸡儿当凤看。昨被狐狸拖将去。家无恶犬去 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0637b" n="0637b"/> <lb ed="X" n="0637b01"/><lb ed="R113" n="0645b15"/>追还。盘陀石上毛犹在。<name role="" type="person">紫竹林</name>中血未漧。本欲修 <lb ed="X" n="0637b02"/><lb ed="R113" n="0645b16"/>表申上帝。先来说与社公壇。明日见一狸死于社 <lb ed="X" n="0637b03"/><lb ed="R113" n="0645b17"/>前。自是狸代报晓。昼则不见。所以见言行之能感 <lb ed="X" n="0637b04"/><lb ed="R113" n="0645b18"/>鬼神也△言行乃撑天柱地之主宰。入圣超凡之 <lb ed="X" n="0637b05"/><lb ed="R113" n="0646a01"/>要关。失此如朽木无用矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0637b06"/><lb ed="R113" n="0646a02"/><p xml:id="pX64p0637b0601">此篇训人专志于道宜绝念于未萌也。</p> <lb ed="X" n="0637b07"/><lb ed="R113" n="0646a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0637b0701">白雲谓演祖曰。禅者智能。多见于<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b0701" n="0637b0701"/><anchor xml:id="beg0637b0701" n="0637b0701"/>已<anchor xml:id="end0637b0701"/>然。不能见于未 <lb ed="X" n="0637b08"/><lb ed="R113" n="0646a04"/>然。止观定慧。防于未然之前。作止任灭。觉于<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b0801" n="0637b0801"/><anchor xml:id="beg0637b0801" n="0637b0801"/>已<anchor xml:id="end0637b0801"/>然之 <lb ed="X" n="0637b09"/><lb ed="R113" n="0646a05"/>後。故作止任灭。所用易见。止观定慧。所为难知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0637b10"/><lb ed="R113" n="0646a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0637b1001">此节明未然当觉。谓习禅者有智有能。只见得有 <lb ed="X" n="0637b11"/><lb ed="R113" n="0646a07"/>形有相之<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b1101" n="0637b1101"/><anchor xml:id="beg0637b1101" n="0637b1101"/>已<anchor xml:id="end0637b1101"/>然。而不能见于无动无迹之未然。止 <lb ed="X" n="0637b12"/><lb ed="R113" n="0646a08"/>者。停息诸念也。观者。如理思惟也。定。是内心不动。 <lb ed="X" n="0637b13"/><lb ed="R113" n="0646a09"/>慧。是随缘照了。然此四法。正是堤防于一念未然 <lb ed="X" n="0637b14"/><lb ed="R113" n="0646a10"/>之前者也。遇善则作。逢恶则止。真理即任。烦恼即 <lb ed="X" n="0637b15"/><lb ed="R113" n="0646a11"/>灭。此四者。乃觉察于诸法<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b1501" n="0637b1501"/><anchor xml:id="beg0637b1501" n="0637b1501"/>已<anchor xml:id="end0637b1501"/>然之後者也。故作善 <lb ed="X" n="0637b16"/><lb ed="R113" n="0646a12"/>止恶任真灭过。所用有形。故易见也。止念观理定 <lb ed="X" n="0637b17"/><lb ed="R113" n="0646a13"/>心慧照。所为无迹。故难知也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0637b18"/><lb ed="R113" n="0646a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0637b1801">唯古人志在于道。绝念于未萌。虽有止观定慧。作止 <lb ed="X" n="0637b19"/><lb ed="R113" n="0646a15"/>任灭。皆为本末之论也。所以云。若有毫端许。言于本 <lb ed="X" n="0637b20"/><lb ed="R113" n="0646a16"/>末者。皆为自欺。此古人见彻处。而不自欺也<note place="inline">实录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0637b21"/><lb ed="R113" n="0646a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0637b2101">此节明智照无馀。唯是古人之志。专切于道。念念 <lb ed="X" n="0637b22"/><lb ed="R113" n="0646a18"/>在定。绝诸想念于未萌。虽有止观定慧。作止任灭。 <lb ed="X" n="0637b23"/><lb ed="R113" n="0646b01"/>俱无所用。止观定慧。对治于未然始也。作止任灭。 <lb ed="X" n="0637b24"/><lb ed="R113" n="0646b02"/>对治于<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b2401" n="0637b2401"/><anchor xml:id="beg0637b2401" n="0637b2401"/>已<anchor xml:id="end0637b2401"/>然末也。此八种。皆剿贼之器具也。若有 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0637c" n="0637c"/> <lb ed="X" n="0637c01"/><lb ed="R113" n="0646b03"/>毛头许。擧到此八种本末之上。则知此心不寧。是 <lb ed="X" n="0637c02"/><lb ed="R113" n="0646b04"/>自欺也。大学曰。所谓诚其意者。毋自欺也。说著一 <lb ed="X" n="0637c03"/><lb ed="R113" n="0646b05"/>毛头。便不是了。此正是古人见得透彻处。而不自 <lb ed="X" n="0637c04"/><lb ed="R113" n="0646b06"/>欺△不自欺三字。好生著眼。须心领神会始得。此 <lb ed="X" n="0637c05"/><lb ed="R113" n="0646b07"/>章意旨甚深。要在念未起处看。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0637c06"/><lb ed="R113" n="0646b08"/><p xml:id="pX64p0637c0601">此篇诲人笃志勤学。当怀远大之志也。</p> <lb ed="X" n="0637c07"/><lb ed="R113" n="0646b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0637c0701">白雲曰。多见衲子。未尝经及远大之计。予恐丛林自 <lb ed="X" n="0637c08"/><lb ed="R113" n="0646b10"/>此衰薄矣。杨岐先师每言。上下偷安。最为法门大患。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0637c09"/><lb ed="R113" n="0646b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0637c0901">此节教立志须远大。谓多见今之学者。所谋近小。 <lb ed="X" n="0637c10"/><lb ed="R113" n="0646b12"/>未有经思到远大之计<g ref="#CB15081">策</g>。得一日过一日。吾恐丛 <lb ed="X" n="0637c11"/><lb ed="R113" n="0646b13"/>林。由自乏远计。必衰薄矣。杨岐先师每言。上不勤 <lb ed="X" n="0637c12"/><lb ed="R113" n="0646b14"/>教诫。下不真操学。总只各自要偷安闲图自在。最 <lb ed="X" n="0637c13"/><lb ed="R113" n="0646b15"/>是法门之大患害也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0637c14"/><lb ed="R113" n="0646b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0637c1401">予昔隐居归宗书堂。披阅经史不啻数百过目。其简 <lb ed="X" n="0637c15"/><lb ed="R113" n="0646b17"/>编弊故极矣。然每开卷。必有新获之意。予以是思之。 <lb ed="X" n="0637c16"/><lb ed="R113" n="0646b18"/>学不负人如此<note place="inline">白雲廣录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0637c17"/><lb ed="R113" n="0647a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0637c1701">此节明用功必深切。上擧先宗。此论自<anchor xml:id="nkr_note_add_0637c1701" n="0637c1701"/><anchor xml:id="beg0637c1701" n="0637c1701"/>己<anchor xml:id="end0637c1701"/>。予昔隐 <lb ed="X" n="0637c18"/><lb ed="R113" n="0647a02"/>居归宗书堂。<name role="" type="person">归宗寺</name>名。在庐山之南。昔<name role="" type="person">王羲之</name>读 <lb ed="X" n="0637c19"/><lb ed="R113" n="0647a03"/>书处。洗砚池至今尙在。披。展也。披展经典。阅看史 <lb ed="X" n="0637c20"/><lb ed="R113" n="0647a04"/>书。凡一切经书。不止数百遍过眼。其中简编弊壞 <lb ed="X" n="0637c21"/><lb ed="R113" n="0647a05"/>之极。然每开卷再读。必有今日新得之意。予以是 <lb ed="X" n="0637c22"/><lb ed="R113" n="0647a06"/>思之。勤学真不负人如此。如此二字至重当思之。 <lb ed="X" n="0637c23"/><lb ed="R113" n="0647a07"/>简。纸素也。编。篇章也。弊故者。破壞也△东坡云。故 <lb ed="X" n="0637c24"/><lb ed="R113" n="0647a08"/>书不厌百回读。细读深思理自知。与此参观。则知 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0638a" n="0638a"/> <lb ed="X" n="0638a01"/><lb ed="R113" n="0647a09"/>学矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638a02"/><lb ed="R113" n="0647a10"/><p xml:id="pX64p0638a0201">此篇谓哲人能知幾微。明造物之所惜也。</p> <lb ed="X" n="0638a03"/><lb ed="R113" n="0647a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638a0301">白雲初住九江承天。次迁圆通。年齿甚少。时晦堂在 <lb ed="X" n="0638a04"/><lb ed="R113" n="0647a12"/>宝峰。谓月公晦曰。新圆通洞彻见元。不忝杨岐之嗣。 <lb ed="X" n="0638a05"/><lb ed="R113" n="0647a13"/>惜乎发用太早。非丛林福。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638a06"/><lb ed="R113" n="0647a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638a0601">此节谓发用不宜太早。九江府名。<name role="" type="person">承天寺</name>名。圆通 <lb ed="X" n="0638a07"/><lb ed="R113" n="0647a15"/>亦寺名。齿。年也。晦堂黄龙祖心宝觉禅师。南雄邬 <lb ed="X" n="0638a08"/><lb ed="R113" n="0647a16"/>氏子。嗣黄龙南禅师。南嶽下十二世。宝峰寺名。月 <lb ed="X" n="0638a09"/><lb ed="R113" n="0647a17"/>公晦。讳晓月字公晦。得法于琅琊觉禅师。于宋熙 <lb ed="X" n="0638a10"/><lb ed="R113" n="0647a18"/>寧间。住洪州泐潭宝峰精舍。作楞严标旨。谓新圆 <lb ed="X" n="0638a11"/><lb ed="R113" n="0647b01"/>通长老。见处高妙。洞明彻证至道之源底。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0638a1101" n="0638a1101"/><anchor xml:id="beg0638a1101" n="0638a1101"/>忝<anchor xml:id="end0638a1101"/>为 <lb ed="X" n="0638a12"/><lb ed="R113" n="0647b02"/>杨岐之嗣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0638a1201" n="0638a1201"/><anchor xml:id="beg0638a1201" n="0638a1201"/>忝<anchor xml:id="end0638a1201"/>。辱也。只是可惜他发機太早。恐非丛 <lb ed="X" n="0638a13"/><lb ed="R113" n="0647b03"/>林之福。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638a14"/><lb ed="R113" n="0647b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638a1401">公晦因问其故。晦堂曰。功名美器。造物惜之。不与人 <lb ed="X" n="0638a15"/><lb ed="R113" n="0647b05"/>全。人固欲之。天必夺之。逮白雲终于舒之海会。方五 <lb ed="X" n="0638a16"/><lb ed="R113" n="0647b06"/>十六岁。识者谓晦堂知幾知微。真哲人矣<note place="inline">湛堂记闻</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638a17"/><lb ed="R113" n="0647b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638a1701">此节明造物不与人全。公晦因而问之。是何故也。 <lb ed="X" n="0638a18"/><lb ed="R113" n="0647b08"/>答曰。功名美器造物惜之。功名。即出世行道也。美 <lb ed="X" n="0638a19"/><lb ed="R113" n="0647b09"/>器。即洞彻见元也。有功名无美器。有美器无功名。 <lb ed="X" n="0638a20"/><lb ed="R113" n="0647b10"/>盖天命也。不与人全。人谁不欲两全其事者。天故 <lb ed="X" n="0638a21"/><lb ed="R113" n="0647b11"/>夺之也。昔种放隐终南。闻希夷之风。往见之。希夷 <lb ed="X" n="0638a22"/><lb ed="R113" n="0647b12"/>曰。当有显宦。但名者古今美器。造物所忌。子名将 <lb ed="X" n="0638a23"/><lb ed="R113" n="0647b13"/>天命也。不未如言。及至白雲终于舒之海会时。方 <lb ed="X" n="0638a24"/><lb ed="R113" n="0647b14"/>纔五十六岁。仅中寿焉。小人曰死。君子曰终。有识 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0638b" n="0638b"/> <lb ed="X" n="0638b01"/><lb ed="R113" n="0647b15"/>者曰。晦堂知幾之神。知微之显。真贤哲之人也。易 <lb ed="X" n="0638b02"/><lb ed="R113" n="0647b16"/>系辞曰。知幾其神乎。君子上交不<anchor xml:id="nkr_note_add_0638b0201" n="0638b0201"/><anchor xml:id="beg0638b0201" n="0638b0201"/>谄<anchor xml:id="end0638b0201"/>。下交不渎。其 <lb ed="X" n="0638b03"/><lb ed="R113" n="0647b17"/>知幾乎。幾者动之微。吉<g ref="#CB04846">凶</g>之先见者也△我尝痛 <lb ed="X" n="0638b04"/><lb ed="R113" n="0647b18"/>惜人才。最不易得。但不奈造化小儿何。必欲自主 <lb ed="X" n="0638b05"/><lb ed="R113" n="0648a01"/>宰。去来无碍。须蕴空乃得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638b06"/><lb ed="R113" n="0648a02"/><p xml:id="pX64p0638b0601">此篇见古人不自负。尊德而乐道也。</p> <lb ed="X" n="0638b07"/><lb ed="R113" n="0648a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638b0701">晦堂心和尙参月公晦于宝峰。公晦洞明楞严深旨。 <lb ed="X" n="0638b08"/><lb ed="R113" n="0648a04"/>海上独步。晦堂每闻一句一字。如获至宝。喜不自勝。 <lb ed="X" n="0638b09"/><lb ed="R113" n="0648a05"/>衲子中间有窃议者。晦堂闻之曰。扣彼所长。砺我所 <lb ed="X" n="0638b10"/><lb ed="R113" n="0648a06"/>短。吾何慊焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638b11"/><lb ed="R113" n="0648a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638b1101">此节明至人重道。楞严梵语。此云一切事究竟坚 <lb ed="X" n="0638b12"/><lb ed="R113" n="0648a08"/>固。谓公晦深通此经至理。海上丛林中可称独步。 <lb ed="X" n="0638b13"/><lb ed="R113" n="0648a09"/>昔袁淑谓谢莊曰。江东无我。卿当独步。独步者。无 <lb ed="X" n="0638b14"/><lb ed="R113" n="0648a10"/>人及之也。晦堂每闻一句。或得一字。犹如得一至 <lb ed="X" n="0638b15"/><lb ed="R113" n="0648a11"/>宝。喜之不勝。犹云喜之极也。衲子中间或有私地 <lb ed="X" n="0638b16"/><lb ed="R113" n="0648a12"/>议论者。谓不当屈从如此。晦堂闻之曰。扣取彼之 <lb ed="X" n="0638b17"/><lb ed="R113" n="0648a13"/>所长。磨砺我之所短。犹云取他有馀。補我不足。吾 <lb ed="X" n="0638b18"/><lb ed="R113" n="0648a14"/>何慊焉。慊者。自满也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638b19"/><lb ed="R113" n="0648a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638b1901">英邵武曰。晦堂师兄。学道为禅衲所宗。犹以尊德自 <lb ed="X" n="0638b20"/><lb ed="R113" n="0648a16"/>勝为强。以未见未闻为愧。使丛林自廣而狭于人者。 <lb ed="X" n="0638b21"/><lb ed="R113" n="0648a17"/>有所矜式。岂小補哉<note place="inline">灵源拾遗</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638b22"/><lb ed="R113" n="0648a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638b2201">此节教众人当法。隆兴府洪英禅师。邵武陈氏子。 <lb ed="X" n="0638b23"/><lb ed="R113" n="0648b01"/>嗣黄龙南禅师。谓晦堂师兄。道德学识。皆为禅衲 <lb ed="X" n="0638b24"/><lb ed="R113" n="0648b02"/>之所宗尙者。犹然尊人之德。勝我为强。以向所未 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0638c" n="0638c"/> <lb ed="X" n="0638c01"/><lb ed="R113" n="0648b03"/>见未闻自生惭愧。如是者。使丛林中一等自高自 <lb ed="X" n="0638c02"/><lb ed="R113" n="0648b04"/>大而轻小于人者。可以为法则也。補益于人。岂浅 <lb ed="X" n="0638c03"/><lb ed="R113" n="0648b05"/>鲜哉△人以自勝为嫌。师以自勝为强。此真为瑕 <lb ed="X" n="0638c04"/><lb ed="R113" n="0648b06"/>不掩瑜。直使贤愚品类。自天壤也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638c05"/><lb ed="R113" n="0648b07"/><p xml:id="pX64p0638c0501">此篇诲住持要智识阔达。勿逞私心也。</p> <lb ed="X" n="0638c06"/><lb ed="R113" n="0648b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638c0601">晦堂曰。住持之要。当取其远大者。略其近小者。事固 <lb ed="X" n="0638c07"/><lb ed="R113" n="0648b09"/>未决。宜咨询于老成之人。尙疑矣。更扣问于识者。纵 <lb ed="X" n="0638c08"/><lb ed="R113" n="0648b10"/>有未尽。亦不致甚矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638c09"/><lb ed="R113" n="0648b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638c0901">此节明住持取捨有方。谓住持大要。于其所当取 <lb ed="X" n="0638c10"/><lb ed="R113" n="0648b12"/>者须远大。一日而具百千年眼目。其所略者。目前 <lb ed="X" n="0638c11"/><lb ed="R113" n="0648b13"/>些细。不必较论。或有事故当前。未能决断。宜咨求 <lb ed="X" n="0638c12"/><lb ed="R113" n="0648b14"/>询问于老练成实之人。设或其疑未决。更当扣问 <lb ed="X" n="0638c13"/><lb ed="R113" n="0648b15"/>于博识之君子。如此勤求。纵犹有未尽。亦不争多 <lb ed="X" n="0638c14"/><lb ed="R113" n="0648b16"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638c15"/><lb ed="R113" n="0648b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638c1501">其或主者。好逞私心。专自取与。一旦遭小人所谋。罪 <lb ed="X" n="0638c16"/><lb ed="R113" n="0648b18"/>将谁归。故曰。谋在多断在独。谋之在多。可以观利害 <lb ed="X" n="0638c17"/><lb ed="R113" n="0649a01"/>之极致。断之在我。可以定丛林之是非<note place="inline">与草堂书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0638c18"/><lb ed="R113" n="0649a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638c1801">此节教虚<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c1801" n="0638c1801"/><anchor xml:id="beg0638c1801" n="0638c1801"/>己<anchor xml:id="end0638c1801"/>谋断得宜。其或主者。矜<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c1802" n="0638c1802"/><anchor xml:id="beg0638c1802" n="0638c1802"/>己<anchor xml:id="end0638c1802"/>逞能。偏私 <lb ed="X" n="0638c19"/><lb ed="R113" n="0649a03"/>自用。一味专<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c1901" n="0638c1901"/><anchor xml:id="beg0638c1901" n="0638c1901"/>己<anchor xml:id="end0638c1901"/>取与。不听人谏。忽尔一朝为小人 <lb ed="X" n="0638c20"/><lb ed="R113" n="0649a04"/>伺便。遭他所谋。此罪只得自任。将谁归耶。故曰。谋 <lb ed="X" n="0638c21"/><lb ed="R113" n="0649a05"/>事须在多人。断事只在我也。何故。谋在多者。一人 <lb ed="X" n="0638c22"/><lb ed="R113" n="0649a06"/>见识有限。多谋则利与害最极之处。亦可参观也。 <lb ed="X" n="0638c23"/><lb ed="R113" n="0649a07"/>断必在我。不可依违于人。我决则是与非一定之 <lb ed="X" n="0638c24"/><lb ed="R113" n="0649a08"/>機。皆不能挠也△取远略近。不专<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c2401" n="0638c2401"/><anchor xml:id="beg0638c2401" n="0638c2401"/>己<anchor xml:id="end0638c2401"/>用。是持法利 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0639a" n="0639a"/> <lb ed="X" n="0639a01"/><lb ed="R113" n="0649a09"/>生之魁硕矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639a02"/><lb ed="R113" n="0649a10"/><p xml:id="pX64p0639a0201">此篇诲人以利生为要。不可独善<anchor xml:id="nkr_note_add_0639a0201" n="0639a0201"/><anchor xml:id="beg0639a0201" n="0639a0201"/>己<anchor xml:id="end0639a0201"/>也。</p> <lb ed="X" n="0639a03"/><lb ed="R113" n="0649a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639a0301">晦堂不赴沩山请。延平陈莹中移书勉之曰。古人住 <lb ed="X" n="0639a04"/><lb ed="R113" n="0649a12"/>持无职事。选有德者居之。当是任者。必将以斯道觉 <lb ed="X" n="0639a05"/><lb ed="R113" n="0649a13"/>斯民。终不以势位声利为之变。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639a06"/><lb ed="R113" n="0649a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639a0601">延平县名。陈子翁名瓘字莹中。又号花严居士。沙 <lb ed="X" n="0639a07"/><lb ed="R113" n="0649a15"/>县人。宋徽宗时登进士。初任延平後为丞相。留心 <lb ed="X" n="0639a08"/><lb ed="R113" n="0649a16"/>空宗。未详得法者。移。延也。勉。劝也。谓延书相劝也。 <lb ed="X" n="0639a09"/><lb ed="R113" n="0649a17"/>此节明古人郑重。云古来做住持。原无职位。要选 <lb ed="X" n="0639a10"/><lb ed="R113" n="0649a18"/>有德者居其任。居斯任者。必将以我所证之道。觉 <lb ed="X" n="0639a11"/><lb ed="R113" n="0649b01"/>我所化之人。所谓唯有此事。更无他事。纵有权势 <lb ed="X" n="0639a12"/><lb ed="R113" n="0649b02"/>高位。声名利养。皆不能为之改变也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639a13"/><lb ed="R113" n="0649b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639a1301">今学者大道未明。各趋异学。流入名相。遂为声色所 <lb ed="X" n="0639a14"/><lb ed="R113" n="0649b04"/>动。贤不肖杂糅。不可别白。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639a15"/><lb ed="R113" n="0649b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639a1501">此节明今时混乱。今之学者。大道不自究明。只顾 <lb ed="X" n="0639a16"/><lb ed="R113" n="0649b06"/>各人趋向异学。此乃弃本逐末。日久月深。不觉流 <lb ed="X" n="0639a17"/><lb ed="R113" n="0649b07"/>入名言教相之中。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0639a1701" n="0639a1701"/><anchor xml:id="beg0639a1701" n="0639a1701"/>己<anchor xml:id="end0639a1701"/>无主宰。遂为声色所动。贤 <lb ed="X" n="0639a18"/><lb ed="R113" n="0649b08"/>与不肖。溷杂糅乱于其间。不可别白也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639a19"/><lb ed="R113" n="0649b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639a1901">正宜老成者。恻隐存心之时。以道自任。障回百川。固 <lb ed="X" n="0639a20"/><lb ed="R113" n="0649b10"/>无难矣。若夫退求静谧。务在安逸。此独善其身者所 <lb ed="X" n="0639a21"/><lb ed="R113" n="0649b11"/>好。非丛林所以望公者<note place="inline">出灵源拾遗</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639a22"/><lb ed="R113" n="0649b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639a2201">此节方是劝勉行道。言今此之际。正要有道德老 <lb ed="X" n="0639a23"/><lb ed="R113" n="0649b13"/>成之师。以慈悲恻隐之心。而行教化。孟子曰。恻隐 <lb ed="X" n="0639a24"/><lb ed="R113" n="0649b14"/>之心。仁之端也。恻者。伤之切。隐者。痛之深。善知识 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0639b" n="0639b"/> <lb ed="X" n="0639b01"/><lb ed="R113" n="0649b15"/>本以行道为<anchor xml:id="nkr_note_add_0639b0101" n="0639b0101"/><anchor xml:id="beg0639b0101" n="0639b0101"/>己<anchor xml:id="end0639b0101"/>任。自能挽颓风于末世。迴既倒之 <lb ed="X" n="0639b02"/><lb ed="R113" n="0649b16"/>狂澜。固无难矣。谓百川皆从下流。有力者遮之。使 <lb ed="X" n="0639b03"/><lb ed="R113" n="0649b17"/>倒流也。<name role="" type="person">韩文公</name>进学解云。障百川而东之。迴狂澜 <lb ed="X" n="0639b04"/><lb ed="R113" n="0649b18"/>于既倒。谓入<g ref="#CB04622">廛</g>垂手。接物利生也。若夫退隐穷谷。 <lb ed="X" n="0639b05"/><lb ed="R113" n="0650a01"/>求寂静寧谧。不过时中得些安闲逸乐。此乃独善 <lb ed="X" n="0639b06"/><lb ed="R113" n="0650a02"/>一身者之所好。今丛林所望者。唯公而<anchor xml:id="nkr_note_add_0639b0601" n="0639b0601"/><anchor xml:id="beg0639b0601" n="0639b0601"/>已<anchor xml:id="end0639b0601"/>。何得退 <lb ed="X" n="0639b07"/><lb ed="R113" n="0650a03"/>藏以自安耶△古人唯恐出。今人唯恐不出。即此 <lb ed="X" n="0639b08"/><lb ed="R113" n="0650a04"/>便见人品之高下。古今之差持也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639b09"/><lb ed="R113" n="0650a05"/><p xml:id="pX64p0639b0901">此篇诲用人不可不谨。凡于有国有家者。皆必然 <lb ed="X" n="0639b10"/><lb ed="R113" n="0650a06"/>之理也。</p> <lb ed="X" n="0639b11"/><lb ed="R113" n="0650a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639b1101">晦堂一日见黄龙。有不豫之色。因逆问之。黄龙曰。监 <lb ed="X" n="0639b12"/><lb ed="R113" n="0650a08"/>收未得人。晦堂遂荐感副寺。黄龙曰。感尙暴。恐为小 <lb ed="X" n="0639b13"/><lb ed="R113" n="0650a09"/>人所谋。晦堂曰。化侍者稍廉谨。黄龙谓化虽廉谨。不 <lb ed="X" n="0639b14"/><lb ed="R113" n="0650a10"/>若秀莊主。有量而忠。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639b15"/><lb ed="R113" n="0650a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639b1501">此节明得人之难。豫。悦也。逆问。以下而问上也。黄 <lb ed="X" n="0639b16"/><lb ed="R113" n="0650a12"/>龙答以监收未得人。晦堂遂荐感副寺。南嶽福严 <lb ed="X" n="0639b17"/><lb ed="R113" n="0650a13"/>慈感禅师。潼州杜氏子。嗣黄龙南禅师。龙曰。感为 <lb ed="X" n="0639b18"/><lb ed="R113" n="0650a14"/>人性暴。恐为小人所谋。晦堂又曰。化侍者为人淸 <lb ed="X" n="0639b19"/><lb ed="R113" n="0650a15"/>廉而谨愼。隆兴府双岭心化禅师。嗣黄龙祖心禅 <lb ed="X" n="0639b20"/><lb ed="R113" n="0650a16"/>师。龙曰。化虽廉谨。还不如秀莊主有量而忠。潭州 <lb ed="X" n="0639b21"/><lb ed="R113" n="0650a17"/>大沩怀秀禅师。信州应氏子。嗣黄龙南禅师。有量 <lb ed="X" n="0639b22"/><lb ed="R113" n="0650a18"/>则容纳众事。有忠则尽情奉上也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639b23"/><lb ed="R113" n="0650b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639b2301">灵源尝问晦堂。黄龙用一监收。何过虑如此。晦堂曰。 <lb ed="X" n="0639b24"/><lb ed="R113" n="0650b02"/>有国有家者。未尝不本此。岂特黄龙为然。先圣亦曾 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0639c" n="0639c"/> <lb ed="X" n="0639c01"/><lb ed="R113" n="0650b03"/>戒之<note place="inline">大沩秀双岭化感铁面三人也。通庵壁记</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639c02"/><lb ed="R113" n="0650b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639c0201">此节因问发明。灵源唯淸禅师。本州陈氏子。嗣黄 <lb ed="X" n="0639c03"/><lb ed="R113" n="0650b05"/>龙祖心禅师。尝擧以问晦堂曰。黄龙师翁不过用 <lb ed="X" n="0639c04"/><lb ed="R113" n="0650b06"/>一监收。何过虑如此。晦堂曰。此事如天子之有国。 <lb ed="X" n="0639c05"/><lb ed="R113" n="0650b07"/>士庶之有家。何尝不以得人用人为本。如是筹量 <lb ed="X" n="0639c06"/><lb ed="R113" n="0650b08"/>细心。岂独黄龙为然。先圣亦曾以此而为戒也△ <lb ed="X" n="0639c07"/><lb ed="R113" n="0650b09"/>古今用人是第一件大事。得其人使法道自彰。失 <lb ed="X" n="0639c08"/><lb ed="R113" n="0650b10"/>之则乱斯致矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639c09"/><lb ed="R113" n="0650b11"/><p xml:id="pX64p0639c0901">此篇诲学人当确志力行。乃能登彼道岸也。</p> <lb ed="X" n="0639c10"/><lb ed="R113" n="0650b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639c1001">晦堂谓朱给事世英曰。予初入道。自恃甚易。逮见黄 <lb ed="X" n="0639c11"/><lb ed="R113" n="0650b13"/>龙先师後。退思日用。与理矛盾者极多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639c12"/><lb ed="R113" n="0650b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639c1201">此节明先时孟浪。与道相违。朱给事名显谟。字世 <lb ed="X" n="0639c13"/><lb ed="R113" n="0650b15"/>英。任至给事。问道于黄龙南禅师。晦堂谓曰。余当 <lb ed="X" n="0639c14"/><lb ed="R113" n="0650b16"/>初纔入道。自负聪明之资。轻视<persName>佛</persName>祖之道。以为不 <lb ed="X" n="0639c15"/><lb ed="R113" n="0650b17"/>难。及见黄龙先师之後。退思我日用中。道与理相 <lb ed="X" n="0639c16"/><lb ed="R113" n="0650b18"/>矛盾者极多。矛即枪。盾即护身牌。昔人以二事幷 <lb ed="X" n="0639c17"/><lb ed="R113" n="0651a01"/>卖。各歎其勝。智者语云。我买汝矛。还<anchor xml:id="nkr_note_add_0639c1701" n="0639c1701"/><anchor xml:id="beg0639c1701" n="0639c1701"/>刺<anchor xml:id="end0639c1701"/>汝盾。入与 <lb ed="X" n="0639c18"/><lb ed="R113" n="0651a02"/>不入。则无辞矣。以况自相违也。由是自生惭愧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639c19"/><lb ed="R113" n="0651a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639c1901">遂力行之三年。虽祁寒溽暑。确志不移。然後方得事 <lb ed="X" n="0639c20"/><lb ed="R113" n="0651a04"/>事如理。而今咳唾掉臂。也是祖师西来意<note place="inline">章江集</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0639c21"/><lb ed="R113" n="0651a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639c2101">此节明知愧力行。尔乃得道。遂力行之三年。虽祁 <lb ed="X" n="0639c22"/><lb ed="R113" n="0651a06"/>寒溽暑。祁。大也。溽。盛热也。确定主宰。决志不移。功 <lb ed="X" n="0639c23"/><lb ed="R113" n="0651a07"/>力纯熟。然後方得事事皆如理也。到而今。即咳唾 <lb ed="X" n="0639c24"/><lb ed="R113" n="0651a08"/>掉臂。也是祖师西来意。此真头头是道。左右逢源 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0640a" n="0640a"/> <lb ed="X" n="0640a01"/><lb ed="R113" n="0651a09"/>之谓也△这个行径。不是劝你做得的。须你自家 <lb ed="X" n="0640a02"/><lb ed="R113" n="0651a10"/>知愧知耻。奋发猛力。方有水到渠成时也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640a03"/><lb ed="R113" n="0651a11"/><p xml:id="pX64p0640a0301">此篇谓君子小人之不同。由所守之有异也。</p> <lb ed="X" n="0640a04"/><lb ed="R113" n="0651a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640a0401">朱世英问晦堂曰。君子不幸小有过差。而见闻指目 <lb ed="X" n="0640a05"/><lb ed="R113" n="0651a13"/>之不暇。小人终日造恶。而不以为然。其故何哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640a06"/><lb ed="R113" n="0651a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640a0601">此节问何故重小而轻大。君子不幸。偶然略有些。 <lb ed="X" n="0640a07"/><lb ed="R113" n="0651a15"/>小过差。见闻指顾之不暇。不暇者。连忙指说也。如 <lb ed="X" n="0640a08"/><lb ed="R113" n="0651a16"/>小人竟日造恶。人皆不以为然。何也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640a09"/><lb ed="R113" n="0651a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640a0901">晦堂曰。君子之德。比美玉焉。有瑕生内。必见于外。故 <lb ed="X" n="0640a10"/><lb ed="R113" n="0651a18"/>见者称异。不得不指目也。若夫小人者。日用所作。无 <lb ed="X" n="0640a11"/><lb ed="R113" n="0651b01"/>非过恶。又安用言之<note place="inline">章江集</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640a12"/><lb ed="R113" n="0651b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640a1201">此节答原因德重而身轻。此答谓君子所养之德 <lb ed="X" n="0640a13"/><lb ed="R113" n="0651b03"/>如美玉无瑕玷。有些些瑕玷在内。其迹必现于外。 <lb ed="X" n="0640a14"/><lb ed="R113" n="0651b04"/>故见玉者称异。称异者。惊歎其有玼也。不得不指 <lb ed="X" n="0640a15"/><lb ed="R113" n="0651b05"/>顾之。若是小人。日用中所作所为。无非过恶。如瓦 <lb ed="X" n="0640a16"/><lb ed="R113" n="0651b06"/>砾然。又安用言之△古来贤豪。寧为人所责。毋为 <lb ed="X" n="0640a17"/><lb ed="R113" n="0651b07"/>人所容。良有以也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640a18"/><lb ed="R113" n="0651b08"/><p xml:id="pX64p0640a1801">此篇言道本无二。由得之有深浅也。</p> <lb ed="X" n="0640a19"/><lb ed="R113" n="0651b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640a1901">晦堂曰。圣人之道。如天地育万物。无有不备于道者。 <lb ed="X" n="0640a20"/><lb ed="R113" n="0651b10"/>众人之道。如江河淮济。山川陵谷。草木蜫虫。各尽其 <lb ed="X" n="0640a21"/><lb ed="R113" n="0651b11"/>量而<anchor xml:id="nkr_note_add_0640a2101" n="0640a2101"/><anchor xml:id="beg0640a2101" n="0640a2101"/>已<anchor xml:id="end0640a2101"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640a22"/><lb ed="R113" n="0651b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640a2201">此节擧圣凡所证不同。圣人所证之道。至深至廣。 <lb ed="X" n="0640a23"/><lb ed="R113" n="0651b13"/>如天地覆载万物。何法不在其中。至如众人所得 <lb ed="X" n="0640a24"/><lb ed="R113" n="0651b14"/>之道。随其自力深浅。受用不同。故有如江者。江有 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0640b" n="0640b"/> <lb ed="X" n="0640b01"/><lb ed="R113" n="0651b15"/>三江。松娄东。水出岷山。又川之大者曰江。又有如 <lb ed="X" n="0640b02"/><lb ed="R113" n="0651b16"/>河者。河水出积石山。自乾位来。千里一曲。九曲而 <lb ed="X" n="0640b03"/><lb ed="R113" n="0651b17"/>入海。亦有如淮者。淮水出河南汝寧府。至直隶淮 <lb ed="X" n="0640b04"/><lb ed="R113" n="0651b18"/>安府入海。至有如济者。济水出常山。然则四水各 <lb ed="X" n="0640b05"/><lb ed="R113" n="0652a01"/>有远近深浅。而总皆归之于海也。山川者。众流入 <lb ed="X" n="0640b06"/><lb ed="R113" n="0652a02"/>海曰川。陵谷者。大阜曰陵。谷。溪谷也。草木蜫虫。昆。 <lb ed="X" n="0640b07"/><lb ed="R113" n="0652a03"/>诸也。此总擧一切有情无情。虽灵蠢不同。而所存 <lb ed="X" n="0640b08"/><lb ed="R113" n="0652a04"/>之理。皆各尽<anchor xml:id="nkr_note_add_0640b0801" n="0640b0801"/><anchor xml:id="beg0640b0801" n="0640b0801"/>己<anchor xml:id="end0640b0801"/>量而<anchor xml:id="nkr_note_add_0640b0802" n="0640b0802"/><anchor xml:id="beg0640b0802" n="0640b0802"/>已<anchor xml:id="end0640b0802"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640b09"/><lb ed="R113" n="0652a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640b0901">不知其外。无有不备者。夫道岂二耶。由得之深浅。成 <lb ed="X" n="0640b10"/><lb ed="R113" n="0652a06"/>有大小耶<note place="inline">答张无尽书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640b11"/><lb ed="R113" n="0652a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640b1101">此节方出大同之道。竟不知自我所知所见之外。 <lb ed="X" n="0640b12"/><lb ed="R113" n="0652a08"/>还有个无不包容。无不具足的大境界在。所谓道 <lb ed="X" n="0640b13"/><lb ed="R113" n="0652a09"/>无方。行者莫能至。然道岂有大小长短差别耶。由 <lb ed="X" n="0640b14"/><lb ed="R113" n="0652a10"/>得者有浅有深。故成者亦有大有小也△其外无 <lb ed="X" n="0640b15"/><lb ed="R113" n="0652a11"/>不备的境界。非思量分别所及。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>。乃能究 <lb ed="X" n="0640b16"/><lb ed="R113" n="0652a12"/>尽。学者当细心体究。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640b17"/><lb ed="R113" n="0652a13"/><p xml:id="pX64p0640b1701">此篇教住持涉世免害之方也。</p> <lb ed="X" n="0640b18"/><lb ed="R113" n="0652a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640b1801">晦堂曰。久废不可速成。积弊不可顿除。优游不可久 <lb ed="X" n="0640b19"/><lb ed="R113" n="0652a15"/>恋。人情不能恰好。祸患不可苟免。夫为善知识。达此 <lb ed="X" n="0640b20"/><lb ed="R113" n="0652a16"/>五事。涉世可无闷矣<note place="inline">与祥和尙书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640b21"/><lb ed="R113" n="0652a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640b2101">谓凡久废之事。不可祈以速成。速成必易壞也。积 <lb ed="X" n="0640b22"/><lb ed="R113" n="0652a18"/>聚弊病。不可顿为革除。顿除返增弊也。优游之境。 <lb ed="X" n="0640b23"/><lb ed="R113" n="0652b01"/>不可久长留恋。久恋必易变也。人情世故。不能全 <lb ed="X" n="0640b24"/><lb ed="R113" n="0652b02"/>美恰好。恰好必难得也。祸害患难。不可苟且求免。 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0640c" n="0640c"/> <lb ed="X" n="0640c01"/><lb ed="R113" n="0652b03"/>苟免必多事也。夫为善知识。达得此五种事缘。涉 <lb ed="X" n="0640c02"/><lb ed="R113" n="0652b04"/>历世间。自然无所忧闷矣△难得到这般田地。到 <lb ed="X" n="0640c03"/><lb ed="R113" n="0652b05"/>得即克昌运祚矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640c04"/><lb ed="R113" n="0652b06"/><p xml:id="pX64p0640c0401">此篇见古人有爱人恭孝之心也。</p> <lb ed="X" n="0640c05"/><lb ed="R113" n="0652b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640c0501">晦堂曰。先师进止严重。见者敬畏。衲子因事请假。多 <lb ed="X" n="0640c06"/><lb ed="R113" n="0652b08"/>峻拒弗从。唯闻省侍亲老。气色穆然。见于颜面。尽礼 <lb ed="X" n="0640c07"/><lb ed="R113" n="0652b09"/>津遣。其爱人恭孝如此<note place="inline">与谢景温书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640c08"/><lb ed="R113" n="0652b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640c0801">谓我先师进退擧止。威严尊重。见者无不敬之畏 <lb ed="X" n="0640c09"/><lb ed="R113" n="0652b11"/>之也。或衲子因有事缘告假者。多峻绝拒止不许。 <lb ed="X" n="0640c10"/><lb ed="R113" n="0652b12"/>唯闻人有欲归省亲老者。气色和睦。自然现于颜 <lb ed="X" n="0640c11"/><lb ed="R113" n="0652b13"/>面。而更尽以礼物津送之。此其爱人恭顺孝敬之 <lb ed="X" n="0640c12"/><lb ed="R113" n="0652b14"/>心如此△此乃圣贤肝胆。非常人可及。何故。恭孝 <lb ed="X" n="0640c13"/><lb ed="R113" n="0652b15"/>乃圣人至要。不可斯须去<anchor xml:id="nkr_note_add_0640c1301" n="0640c1301"/><anchor xml:id="beg0640c1301" n="0640c1301"/>己<anchor xml:id="end0640c1301"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640c14"/><lb ed="R113" n="0652b16"/><p xml:id="pX64p0640c1401">此篇见古人之量度。足为後人法式也。</p> <lb ed="X" n="0640c15"/><lb ed="R113" n="0652b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640c1501">晦堂曰。黄龙先师。昔同雲峰悦和尙。夏居荆南凤林。 <lb ed="X" n="0640c16"/><lb ed="R113" n="0652b18"/>悦好辩论。一日与衲子作喧。先师阅经自若。如不闻 <lb ed="X" n="0640c17"/><lb ed="R113" n="0653a01"/>见。<anchor xml:id="nkr_note_add_0640c1701" n="0640c1701"/><anchor xml:id="beg0640c1701" n="0640c1701"/>已<anchor xml:id="end0640c1701"/>而悦诣先师案头。瞋目责之曰。尔在此习善知 <lb ed="X" n="0640c18"/><lb ed="R113" n="0653a02"/>识量度耶。先师稽首谢之。阅经如故<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0640c1801" n="0640c1801"/><anchor xml:id="beg0640c1801" n="0640c1801"/>已<anchor xml:id="end0640c1801"/>上幷见灵源拾遗</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0640c19"/><lb ed="R113" n="0653a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640c1901">南嶽雲峰文悦禅师。南昌徐氏子。嗣大愚守芝禅 <lb ed="X" n="0640c20"/><lb ed="R113" n="0653a04"/>师。南嶽下十一世。谓昔同先师行脚时。休夏于荆 <lb ed="X" n="0640c21"/><lb ed="R113" n="0653a05"/>州<name role="" type="person">凤林寺</name>。悦和尙每好辩论。一日与衲子大声喧 <lb ed="X" n="0640c22"/><lb ed="R113" n="0653a06"/>闹。先师阅经自若。与常日一样。如不闻见。<anchor xml:id="nkr_note_add_0640c2201" n="0640c2201"/><anchor xml:id="beg0640c2201" n="0640c2201"/>已<anchor xml:id="end0640c2201"/>而喧 <lb ed="X" n="0640c23"/><lb ed="R113" n="0653a07"/>哗之後。悦往先师案头。张其目而责之曰。尔在此 <lb ed="X" n="0640c24"/><lb ed="R113" n="0653a08"/>装模作样。学善知识量度么。先师但作礼谢之。然 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0641a" n="0641a"/> <lb ed="X" n="0641a01"/><lb ed="R113" n="0653a09"/>後仍复阅经如故△雲峰威不可犯。黄龙慈不可 <lb ed="X" n="0641a02"/><lb ed="R113" n="0653a10"/>当。总是天生成的。非恒情可拟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641a03"/><lb ed="R113" n="0653a11"/><p xml:id="pX64p0641a0301">此篇教学者勿耽外物有废<anchor xml:id="nkr_note_add_0641a0301" n="0641a0301"/><anchor xml:id="beg0641a0301" n="0641a0301"/>己<anchor xml:id="end0641a0301"/>业也。</p> <lb ed="X" n="0641a04"/><lb ed="R113" n="0653a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0641a0401">黄龙南和尙曰。予昔同文悦遊湖南。见衲子担笼行 <lb ed="X" n="0641a05"/><lb ed="R113" n="0653a13"/>脚者。悦惊异蹙頞。<anchor xml:id="nkr_note_add_0641a0501" n="0641a0501"/><anchor xml:id="beg0641a0501" n="0641a0501"/>已<anchor xml:id="end0641a0501"/>而诃曰。自家闺阁中物。不肯放 <lb ed="X" n="0641a06"/><lb ed="R113" n="0653a14"/>下。返累及他人担夯。无乃太劳乎<note place="inline">林间录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641a07"/><lb ed="R113" n="0653a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0641a0701">黄龙擧往事而激励于人。谓予昔同悦和尙遊湖 <lb ed="X" n="0641a08"/><lb ed="R113" n="0653a16"/>南。见衲子有担著箱笼行脚者。悦见之惊。而且歎 <lb ed="X" n="0641a09"/><lb ed="R113" n="0653a17"/>以为异事。攒其眉蹙其頞久之。更诃叱其僧曰。你 <lb ed="X" n="0641a10"/><lb ed="R113" n="0653a18"/>自家闺阁中物尙不肯放下。闺阁物者。房室中物。 <lb ed="X" n="0641a11"/><lb ed="R113" n="0653b01"/>谓情识不捨。恋外物也。返累及他人与你担夯。肩 <lb ed="X" n="0641a12"/><lb ed="R113" n="0653b02"/>挑为担。揹负为夯。岂不自劳而劳人耶△闺阁中 <lb ed="X" n="0641a13"/><lb ed="R113" n="0653b03"/>物既放得下。更有何事留恋。此真造道第一捷径 <lb ed="X" n="0641a14"/><lb ed="R113" n="0653b04"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641a15"/><lb ed="R113" n="0653b05"/><p xml:id="pX64p0641a1501">此篇诲住持要情通上下。知损益否泰之由也。</p> <lb ed="X" n="0641a16"/><lb ed="R113" n="0653b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0641a1601">黄龙曰。住持要在得众。得众要在见情。先<persName>佛</persName>言。人情 <lb ed="X" n="0641a17"/><lb ed="R113" n="0653b07"/>者。为世之福田。盖理道所由生也。故时之否泰。事之 <lb ed="X" n="0641a18"/><lb ed="R113" n="0653b08"/>损益。必因人情。情有通塞。则否泰生。事有厚薄。则损 <lb ed="X" n="0641a19"/><lb ed="R113" n="0653b09"/>益至。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641a20"/><lb ed="R113" n="0653b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0641a2001">此节先明情通。谓住持人第一要深识人情。安抚 <lb ed="X" n="0641a21"/><lb ed="R113" n="0653b11"/>大众。先<persName>佛</persName>有言。人情者。为世间第一种致福良田。 <lb ed="X" n="0641a22"/><lb ed="R113" n="0653b12"/>盖一切事理。一切道法。皆由人情而生也。故时世 <lb ed="X" n="0641a23"/><lb ed="R113" n="0653b13"/>之否泰。事物之损益。皆必因人情所致。情通则泰 <lb ed="X" n="0641a24"/><lb ed="R113" n="0653b14"/>生。情塞则否至。事若豐厚情必至。故于事必益。事 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0641b" n="0641b"/> <lb ed="X" n="0641b01"/><lb ed="R113" n="0653b15"/>若微薄情必疏。故于事必损矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641b02"/><lb ed="R113" n="0653b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0641b0201">唯圣人能通天下之情。故易之别卦。乾下坤上则曰 <lb ed="X" n="0641b03"/><lb ed="R113" n="0653b17"/>泰。乾上坤下则曰否。其取象。损上益下则曰益。损下 <lb ed="X" n="0641b04"/><lb ed="R113" n="0653b18"/>益上则曰损。夫乾为天坤为地。天在下而地在上。位 <lb ed="X" n="0641b05"/><lb ed="R113" n="0654a01"/>固乖矣。而返谓之泰者。上下交故也。主在上而宾处 <lb ed="X" n="0641b06"/><lb ed="R113" n="0654a02"/>下。義固顺矣。而返谓之否者。上下不交故也。是以天 <lb ed="X" n="0641b07"/><lb ed="R113" n="0654a03"/>地不交。庶物不育。人情不交。万事不和。损益之義。亦 <lb ed="X" n="0641b08"/><lb ed="R113" n="0654a04"/>由是矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641b09"/><lb ed="R113" n="0654a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0641b0901">此节引圣以证。唯独圣人自能通天下之情。何以 <lb ed="X" n="0641b10"/><lb ed="R113" n="0654a06"/>知然。岂不见易之别卦。乾下坤上则曰泰。䷊谓坤 <lb ed="X" n="0641b11"/><lb ed="R113" n="0654a07"/>上乾下。名地天泰卦。泰者通也。小往大来。小。阴也。 <lb ed="X" n="0641b12"/><lb ed="R113" n="0654a08"/>往居于外。大。阳也。来居于内。阳气下降。阴气上陞。 <lb ed="X" n="0641b13"/><lb ed="R113" n="0654a09"/>二气相交。而万物化生。则天地通泰也。以人事言。 <lb ed="X" n="0641b14"/><lb ed="R113" n="0654a10"/>大为君。小为臣。君推诚以任下。臣尽忠以奉上。上 <lb ed="X" n="0641b15"/><lb ed="R113" n="0654a11"/>下之志通。而天下皆通泰矣。乾上坤下则曰否。䷋ <lb ed="X" n="0641b16"/><lb ed="R113" n="0654a12"/>谓乾上坤下。名天地否卦。否者。闭塞也。大往小来。 <lb ed="X" n="0641b17"/><lb ed="R113" n="0654a13"/>阳往居外。阴来居内。阴气不上陞。阳气不下降。二 <lb ed="X" n="0641b18"/><lb ed="R113" n="0654a14"/>气不交。而万物不生。故至天地否塞也。以人事言。 <lb ed="X" n="0641b19"/><lb ed="R113" n="0654a15"/>君不下孚于臣。臣不上奉于君。上下不交。人情则 <lb ed="X" n="0641b20"/><lb ed="R113" n="0654a16"/>否塞矣。其取象。损上益下则曰益。䷩谓巽上震下 <lb ed="X" n="0641b21"/><lb ed="R113" n="0654a17"/>名风。雷益卦。益。增益也。巽为风。震为雷。雷激则风 <lb ed="X" n="0641b22"/><lb ed="R113" n="0654a18"/>怒。二者相助。所以为益。以人事言。在上者施其泽 <lb ed="X" n="0641b23"/><lb ed="R113" n="0654b01"/>以及下。在下者尽其诚以奉上。是两相增益也。故 <lb ed="X" n="0641b24"/><lb ed="R113" n="0654b02"/>本義云。损上卦初画之阳。益下卦初画之阴。故曰 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0641c" n="0641c"/> <lb ed="X" n="0641c01"/><lb ed="R113" n="0654b03"/>益。损下益上则曰损。䷨谓艮上兑下名山泽损卦。 <lb ed="X" n="0641c02"/><lb ed="R113" n="0654b04"/>损。减损也。损兑泽之深。益艮山之高。取内于外。所 <lb ed="X" n="0641c03"/><lb ed="R113" n="0654b05"/>以为损。以人事言。在上者取民以自厚。在下者专 <lb ed="X" n="0641c04"/><lb ed="R113" n="0654b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0641c0401" n="0641c0401"/><anchor xml:id="beg0641c0401" n="0641c0401"/>己<anchor xml:id="end0641c0401"/>以薄君。必至上下俱损矣。故本義云。损下卦上 <lb ed="X" n="0641c05"/><lb ed="R113" n="0654b07"/>画之阳。益上卦上画之阴。故曰损。且夫乾本为天。 <lb ed="X" n="0641c06"/><lb ed="R113" n="0654b08"/>坤本为地。天本在上。而返居其下。地本在下。而返 <lb ed="X" n="0641c07"/><lb ed="R113" n="0654b09"/>居其上。论其位固乖违矣。而返谓之泰者。由上下 <lb ed="X" n="0641c08"/><lb ed="R113" n="0654b10"/>之气交通故也。主在上而宾处下。義固为顺。而返 <lb ed="X" n="0641c09"/><lb ed="R113" n="0654b11"/>谓之否者。由上下不交通故也。是以天地之气不 <lb ed="X" n="0641c10"/><lb ed="R113" n="0654b12"/>交。则使万物皆不能生育。人情之道不交。以致万 <lb ed="X" n="0641c11"/><lb ed="R113" n="0654b13"/>事皆不能和悦。前之所言损益之義。正如此之说 <lb ed="X" n="0641c12"/><lb ed="R113" n="0654b14"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641c13"/><lb ed="R113" n="0654b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0641c1301">夫在人上者。能约<anchor xml:id="nkr_note_add_0641c1301" n="0641c1301"/><anchor xml:id="beg0641c1301" n="0641c1301"/>己<anchor xml:id="end0641c1301"/>以<g ref="#CB05769">裕</g>下。下必悦而奉上矣。岂不 <lb ed="X" n="0641c14"/><lb ed="R113" n="0654b16"/>谓之益乎。在上者蔑下而肆诸<anchor xml:id="nkr_note_add_0641c1401" n="0641c1401"/><anchor xml:id="beg0641c1401" n="0641c1401"/>己<anchor xml:id="end0641c1401"/>。下必怨而叛上矣。 <lb ed="X" n="0641c15"/><lb ed="R113" n="0654b17"/>岂不谓之损乎。故上下交则泰。不交则否。自损者人 <lb ed="X" n="0641c16"/><lb ed="R113" n="0654b18"/>益。自益者人损。情之得失。岂容易乎。先圣尝喩人为 <lb ed="X" n="0641c17"/><lb ed="R113" n="0655a01"/>舟。情为水。水能载舟。亦能覆舟。水顺舟浮。违则没矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0641c18"/><lb ed="R113" n="0655a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0641c1801">此节明上下交通。夫在上者。自能简约以宽<g ref="#CB05769">裕</g>于 <lb ed="X" n="0641c19"/><lb ed="R113" n="0655a03"/>人。下必欢悦而承奉之。岂不谓之益乎。在上者若 <lb ed="X" n="0641c20"/><lb ed="R113" n="0655a04"/>轻蔑于人。而恣肆乎<anchor xml:id="nkr_note_add_0641c2001" n="0641c2001"/><anchor xml:id="beg0641c2001" n="0641c2001"/>己<anchor xml:id="end0641c2001"/>。下必怨恨而叛逆之。岂不 <lb ed="X" n="0641c21"/><lb ed="R113" n="0655a05"/>谓之损乎。故上下情能交通。即为之泰。不交。则为 <lb ed="X" n="0641c22"/><lb ed="R113" n="0655a06"/>之否。自肯损者使人益。自若益者使人损。人情之 <lb ed="X" n="0641c23"/><lb ed="R113" n="0655a07"/>得失。岂容易而能致乎。先圣尝喩。孔子答鲁哀公 <lb ed="X" n="0641c24"/><lb ed="R113" n="0655a08"/>语。人喩以为舟。情喩之如水。然则水本能载舟。忽 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0642a" n="0642a"/> <lb ed="X" n="0642a01"/><lb ed="R113" n="0655a09"/>然风逆浪生。覆舟亦为水也。故谓水顺则舟浮。违 <lb ed="X" n="0642a02"/><lb ed="R113" n="0655a10"/>之则没矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642a03"/><lb ed="R113" n="0655a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642a0301">故住持得人情则兴。失人情则废。全得则全兴。全失 <lb ed="X" n="0642a04"/><lb ed="R113" n="0655a12"/>则全废。故同善则福多。同恶则祸甚。善恶同类。端如 <lb ed="X" n="0642a05"/><lb ed="R113" n="0655a13"/>贯珠。兴废象行。明若观日。斯历代之元龟也<note place="inline">与黄蘗勝书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642a06"/><lb ed="R113" n="0655a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642a0601">此节总结通情。故住持得人之情则法道兴。失人 <lb ed="X" n="0642a07"/><lb ed="R113" n="0655a15"/>之情则百事废。人情到处俱通。是谓全得。于事则 <lb ed="X" n="0642a08"/><lb ed="R113" n="0655a16"/>全兴。使人情处处不通。而全失。则事无可济。而全 <lb ed="X" n="0642a09"/><lb ed="R113" n="0655a17"/>废矣。故与善人同居者则福多。与恶人同处者必 <lb ed="X" n="0642a10"/><lb ed="R113" n="0655a18"/>祸甚。善恶两种。本同其类。如黑白相承。正如穿贯 <lb ed="X" n="0642a11"/><lb ed="R113" n="0655b01"/>其珠。无二也。兴之与废。由善恶所致。其事理明白 <lb ed="X" n="0642a12"/><lb ed="R113" n="0655b02"/>犹如观日。历历可见也。善恶与兴废的道理。全在 <lb ed="X" n="0642a13"/><lb ed="R113" n="0655b03"/>人情之到与不到。即此用情一事。便如历代之元 <lb ed="X" n="0642a14"/><lb ed="R113" n="0655b04"/>龟也〇元龟。莊子云。宋元君夜半而梦人。披发窥 <lb ed="X" n="0642a15"/><lb ed="R113" n="0655b05"/>阿门曰。予自宰路之渊。为淸江使河伯之所。渔者 <lb ed="X" n="0642a16"/><lb ed="R113" n="0655b06"/>余且得予。元君觉。使人占之。曰此神龟也。君曰。渔 <lb ed="X" n="0642a17"/><lb ed="R113" n="0655b07"/>者有余且乎。左右曰有。君曰。合余且会朝。明日余 <lb ed="X" n="0642a18"/><lb ed="R113" n="0655b08"/>且朝。君曰。渔何得。对曰。且之网得白龟焉。其圆五 <lb ed="X" n="0642a19"/><lb ed="R113" n="0655b09"/>尺。君曰。献若之龟。龟至。君再欲杀之。再欲活之。心 <lb ed="X" n="0642a20"/><lb ed="R113" n="0655b10"/>疑。卜之曰。杀龟以卜吉。乃刳龟七十二钻。而无遗 <lb ed="X" n="0642a21"/><lb ed="R113" n="0655b11"/>筴。仲尼曰。神龟能见梦于元君。而不能避余且之 <lb ed="X" n="0642a22"/><lb ed="R113" n="0655b12"/>网。知能七十二钻而无遗荚。不能避刳肠之患。如 <lb ed="X" n="0642a23"/><lb ed="R113" n="0655b13"/>是则知有所困。神有所不及也△类德通情。千圣 <lb ed="X" n="0642a24"/><lb ed="R113" n="0655b14"/>持身要诀。岂但知之。当铭诸座右。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0642b" n="0642b"/> <lb ed="X" n="0642b01"/><lb ed="R113" n="0655b15"/><p xml:id="pX64p0642b0101">此篇谓凡人作事。立志要阔大。境界不跼蹐也。</p> <lb ed="X" n="0642b02"/><lb ed="R113" n="0655b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642b0201">黄龙谓荆公曰。凡操心所为之事。常要面前路径开 <lb ed="X" n="0642b03"/><lb ed="R113" n="0655b17"/>阔。使一切人行得。始是大人用心。若也险隘不通。不 <lb ed="X" n="0642b04"/><lb ed="R113" n="0655b18"/>独使他人不能行。兼自家亦无措足之地矣<note place="inline">章江集</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642b05"/><lb ed="R113" n="0656a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642b0501">荆公姓王。名安石。字介甫。临川人。宋神宗熙寧间 <lb ed="X" n="0642b06"/><lb ed="R113" n="0656a02"/>拜相。封为荆国公。问道于黄龙南禅师。师谓凡人 <lb ed="X" n="0642b07"/><lb ed="R113" n="0656a03"/>操心欲为一件正径之事。立意先须要阔达。勿以 <lb ed="X" n="0642b08"/><lb ed="R113" n="0656a04"/>一<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b0801" n="0642b0801"/><anchor xml:id="beg0642b0801" n="0642b0801"/>己<anchor xml:id="end0642b0801"/>之私为是。于面前行径之道理。必须开阔。使 <lb ed="X" n="0642b09"/><lb ed="R113" n="0656a05"/>天下古今智愚远近。皆可能行。始见是大丈夫用 <lb ed="X" n="0642b10"/><lb ed="R113" n="0656a06"/>心处。若是作用巇险立意阻隘。不独使他人行之 <lb ed="X" n="0642b11"/><lb ed="R113" n="0656a07"/>有碍。兼且自家亦无安身措足之地也△者等说 <lb ed="X" n="0642b12"/><lb ed="R113" n="0656a08"/>话。也要是这般人方领会得。不然多作等闲看过。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642b13"/><lb ed="R113" n="0656a09"/><p xml:id="pX64p0642b1301">此篇教人戒谨于人不知而<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b1301" n="0642b1301"/><anchor xml:id="beg0642b1301" n="0642b1301"/>己<anchor xml:id="end0642b1301"/>所独知之地。以绝 <lb ed="X" n="0642b14"/><lb ed="R113" n="0656a10"/>其欺也。</p> <lb ed="X" n="0642b15"/><lb ed="R113" n="0656a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642b1501">黄龙曰。夫人语默擧措。自谓上不欺天。外不欺人。内 <lb ed="X" n="0642b16"/><lb ed="R113" n="0656a12"/>不欺心。诚可谓之得矣。然犹戒谨乎独居隐微之间。 <lb ed="X" n="0642b17"/><lb ed="R113" n="0656a13"/>果无纤毫所欺。斯可谓之得矣<note place="inline">答荆公书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642b18"/><lb ed="R113" n="0656a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642b1801">夫。起语词。凡世人于一语一默一动一静之间。自 <lb ed="X" n="0642b19"/><lb ed="R113" n="0656a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0642b1901" n="0642b1901"/><anchor xml:id="beg0642b1901" n="0642b1901"/>己<anchor xml:id="end0642b1901"/>信知我上不敢欺天。外不敢欺人。内不敢欺我 <lb ed="X" n="0642b20"/><lb ed="R113" n="0656a16"/>自心。此实可谓得不欺也。然而犹要戒谨愼独于 <lb ed="X" n="0642b21"/><lb ed="R113" n="0656a17"/>幽隐微细之间。谛审此心。果无纤毫欺昧处。斯可 <lb ed="X" n="0642b22"/><lb ed="R113" n="0656a18"/>谓真有所得也△果然纤毫无欺。即入初地位矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642b23"/><lb ed="R113" n="0656b01"/><p xml:id="pX64p0642b2301">此篇谓既当长老之名。必以行道为任。乃不虚其 <lb ed="X" n="0642b24"/><lb ed="R113" n="0656b02"/>名也。</p> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0642c" n="0642c"/> <lb ed="X" n="0642c01"/><lb ed="R113" n="0656b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642c0101">黄龙曰。夫长老之职。乃道德之器。先圣建丛林。陈纪 <lb ed="X" n="0642c02"/><lb ed="R113" n="0656b04"/>纲。立名位。选择有道德衲子。命之曰长老者。将行其 <lb ed="X" n="0642c03"/><lb ed="R113" n="0656b05"/>道德。非苟窃是名也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642c04"/><lb ed="R113" n="0656b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642c0401">此节谓立名须当知義。长老亦一职事也。此职乃 <lb ed="X" n="0642c05"/><lb ed="R113" n="0656b07"/>是载道乘德之器具。如百丈建立丛林。陈列纪纲。 <lb ed="X" n="0642c06"/><lb ed="R113" n="0656b08"/>树立住持之名。堂头之位。先必选其有道德之衲 <lb ed="X" n="0642c07"/><lb ed="R113" n="0656b09"/>子。命之名曰长老。本欲使之行道德。非谓苟且私 <lb ed="X" n="0642c08"/><lb ed="R113" n="0656b10"/>窃做个长老之虚名也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642c09"/><lb ed="R113" n="0656b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642c0901">慈明先师尝曰。与其守道老死丘壑。不若行道领众 <lb ed="X" n="0642c10"/><lb ed="R113" n="0656b12"/>于丛林。岂非善守长老之职者。则<persName>佛</persName>祖之道德存欤 <lb ed="X" n="0642c11"/><lb ed="R113" n="0656b13"/><note place="inline">与翠巖真书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642c12"/><lb ed="R113" n="0656b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642c1201">此节显利<anchor xml:id="nkr_note_add_0642c1201" n="0642c1201"/><anchor xml:id="beg0642c1201" n="0642c1201"/>己<anchor xml:id="end0642c1201"/>不若利人。慈明先师尝曰。衲僧家与 <lb ed="X" n="0642c13"/><lb ed="R113" n="0656b15"/>其抱道藏拙。老死于丘壑。独善其身。不若奉行道 <lb ed="X" n="0642c14"/><lb ed="R113" n="0656b16"/>德。统理大众。为法于丛林。岂不是善能持守长老 <lb ed="X" n="0642c15"/><lb ed="R113" n="0656b17"/>之职者。使<persName>佛</persName>祖之道德恒存而不亡也△陈纪纲 <lb ed="X" n="0642c16"/><lb ed="R113" n="0656b18"/>立名位。要一团骨气。不是支吾名件。做得的事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642c17"/><lb ed="R113" n="0657a01"/><p xml:id="pX64p0642c1701">此篇谓学道固在专勤。尤要绝嗜好。以扩充予道 <lb ed="X" n="0642c18"/><lb ed="R113" n="0657a02"/>也。</p> <lb ed="X" n="0642c19"/><lb ed="R113" n="0657a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642c1901">黄龙谓隐士潘延之曰。圣贤之学。非造次可成。须在 <lb ed="X" n="0642c20"/><lb ed="R113" n="0657a04"/>积纍。积纍之要。唯专与勤。摒绝嗜好。行之勿倦。然後 <lb ed="X" n="0642c21"/><lb ed="R113" n="0657a05"/>扩而充之。可尽天下之妙<note place="inline">龙山廣录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642c22"/><lb ed="R113" n="0657a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642c2201">隐士。不求荣显。以道自乐者。潘延之名兴。号淸逸 <lb ed="X" n="0642c23"/><lb ed="R113" n="0657a07"/>居士。问道于黄龙。师谓为圣为贤的学问。非造次 <lb ed="X" n="0642c24"/><lb ed="R113" n="0657a08"/>可以成得。造次者。急遽苟且之谓。要在积功纍德。 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0643a" n="0643a"/> <lb ed="X" n="0643a01"/><lb ed="R113" n="0657a09"/>而积纍之紧要。又在专切与勤恳耳。更须摒绝口 <lb ed="X" n="0643a02"/><lb ed="R113" n="0657a10"/>所欲的。与心所爱的嗜欲。行之勿容懈倦。如是十 <lb ed="X" n="0643a03"/><lb ed="R113" n="0657a11"/>年五载。然後使道理推扩之。心量充满之。始得尽 <lb ed="X" n="0643a04"/><lb ed="R113" n="0657a12"/>天下至极之妙。岂不美哉△积纍二字。不可以岁 <lb ed="X" n="0643a05"/><lb ed="R113" n="0657a13"/>月论。更要在专勤上著眼。自然领会。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643a06"/><lb ed="R113" n="0657a14"/><p xml:id="pX64p0643a0601">此篇谓师法威严。乃异时之良模也。</p> <lb ed="X" n="0643a07"/><lb ed="R113" n="0657a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643a0701">潘延之闻黄龙法道严密。因问其要。黄龙曰。父严则 <lb ed="X" n="0643a08"/><lb ed="R113" n="0657a16"/>子敬。今日之规训。後日之模笵也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643a09"/><lb ed="R113" n="0657a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643a0901">此节谓持法全在规训。延之见黄龙持法行道。威 <lb ed="X" n="0643a10"/><lb ed="R113" n="0657a18"/>严而谨密。因而问其纲要。黄龙答曰。如世之为父 <lb ed="X" n="0643a11"/><lb ed="R113" n="0657b01"/>道者严。使儿孙必生恭敬。如马援征交趾。以书戒 <lb ed="X" n="0643a12"/><lb ed="R113" n="0657b02"/>子姪曰。莫贪嗜好。勤学事业。子姪从而不敢违。故 <lb ed="X" n="0643a13"/><lb ed="R113" n="0657b03"/>知子敬由父严也。我今日之规矩教诫。乃将来与 <lb ed="X" n="0643a14"/><lb ed="R113" n="0657b04"/>人为模笵也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643a15"/><lb ed="R113" n="0657b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643a1501">譬治诸地。隆者下之。洼者平之。彼将登于千仞之山。 <lb ed="X" n="0643a16"/><lb ed="R113" n="0657b06"/>吾亦与之俱。困而极于九渊之下。吾亦与之俱。伎之 <lb ed="X" n="0643a17"/><lb ed="R113" n="0657b07"/>穷。妄之尽。彼则自休也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643a18"/><lb ed="R113" n="0657b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643a1801">此节喩明持守之力。譬如世人平治诸地。隆。高也。 <lb ed="X" n="0643a19"/><lb ed="R113" n="0657b09"/>洼。深也。凡高处削之使卑。深处塡之使平。然我所 <lb ed="X" n="0643a20"/><lb ed="R113" n="0657b10"/>以用法严密者。非无意致。乃因人而施之也。彼若 <lb ed="X" n="0643a21"/><lb ed="R113" n="0657b11"/>欣欣然欲登于万仞之巓。我亦随彼而与之俱登。 <lb ed="X" n="0643a22"/><lb ed="R113" n="0657b12"/>彼若弊弊然困极于九渊之下。我亦随彼而与之 <lb ed="X" n="0643a23"/><lb ed="R113" n="0657b13"/>俱下。待彼欲高之伎俩穷。欲下之妄想尽。彼则自 <lb ed="X" n="0643a24"/><lb ed="R113" n="0657b14"/>然而休也。吾岂肯纵之由高由下耶。故如治地者 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0643b" n="0643b"/> <lb ed="X" n="0643b01"/><lb ed="R113" n="0657b15"/>无以异也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643b02"/><lb ed="R113" n="0657b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643b0201">又曰。姁之妪之。春夏所以生育也。霜之雪之。秋冬所 <lb ed="X" n="0643b03"/><lb ed="R113" n="0657b17"/>以成熟也。吾欲无言可乎<note place="inline">林间录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643b04"/><lb ed="R113" n="0657b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643b0401">此节见严和方始成功。又曰姁之妪之。春夏所以 <lb ed="X" n="0643b05"/><lb ed="R113" n="0658a01"/>生育也。礼记云。天以气姁。地以形妪。乃阴阳相得。 <lb ed="X" n="0643b06"/><lb ed="R113" n="0658a02"/>复育万物。霜之雪之。秋冬所以成熟也。意谓。阴阳 <lb ed="X" n="0643b07"/><lb ed="R113" n="0658a03"/>虽能生育。若不假霜雪。则无以成熟之也。吾既居 <lb ed="X" n="0643b08"/><lb ed="R113" n="0658a04"/>师席。岂缄默无言。不训不诚。使之能成就乎△锻 <lb ed="X" n="0643b09"/><lb ed="R113" n="0658a05"/>圣镕凡。岂易易事。全在师家精心妙手。能完美也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643b10"/><lb ed="R113" n="0658a06"/><p xml:id="pX64p0643b1001">此篇见师家妙用。有<persName>佛</persName>祖罔测之機。非浅识所能 <lb ed="X" n="0643b11"/><lb ed="R113" n="0658a07"/>知也。</p> <lb ed="X" n="0643b12"/><lb ed="R113" n="0658a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643b1201">黄龙室中。有三关语。衲子少契其機者。脱有酬对。唯 <lb ed="X" n="0643b13"/><lb ed="R113" n="0658a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0643b1301" n="0643b1301"/><anchor xml:id="beg0643b1301" n="0643b1301"/>敛<anchor xml:id="end0643b1301"/>目危坐。殊无可否。延之益扣之。黄龙曰。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b1302" n="0643b1302"/><anchor xml:id="beg0643b1302" n="0643b1302"/>已<anchor xml:id="end0643b1302"/>过关者。 <lb ed="X" n="0643b14"/><lb ed="R113" n="0658a10"/>掉臂而去。从关吏问可否。此未透关者也<note place="inline">林间录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643b15"/><lb ed="R113" n="0658a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643b1501">黄龙每见衲子投参。便问。人人有个生缘。上座生 <lb ed="X" n="0643b16"/><lb ed="R113" n="0658a12"/>缘在甚么处。龙庆闲答曰。早晨吃白粥。至晚又觉 <lb ed="X" n="0643b17"/><lb ed="R113" n="0658a13"/>饥。又问。我手何似<persName>佛</persName>手。闲曰。月下弄琵琶。又问。我 <lb ed="X" n="0643b18"/><lb ed="R113" n="0658a14"/>脚何似驴脚。闲曰。鹭鸶立雪非同色。师每以问人。 <lb ed="X" n="0643b19"/><lb ed="R113" n="0658a15"/>三十年少有契其機者。脱或有人酬对。唯<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b1901" n="0643b1901"/><anchor xml:id="beg0643b1901" n="0643b1901"/>敛<anchor xml:id="end0643b1901"/>目危 <lb ed="X" n="0643b20"/><lb ed="R113" n="0658a16"/>然独坐。可与不可。皆无所谓焉。由此丛林目为三 <lb ed="X" n="0643b21"/><lb ed="R113" n="0658a17"/>关语。师自颂曰。生缘断处伸驴脚。驴脚伸时<persName>佛</persName>手 <lb ed="X" n="0643b22"/><lb ed="R113" n="0658a18"/>开。为报五湖参禅者。三关一一透将来。潘延之莫 <lb ed="X" n="0643b23"/><lb ed="R113" n="0658b01"/>测其用。乃请益于师。师曰。若是<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b2301" n="0643b2301"/><anchor xml:id="beg0643b2301" n="0643b2301"/>已<anchor xml:id="end0643b2301"/>过关者。不再问 <lb ed="X" n="0643b24"/><lb ed="R113" n="0658b02"/>人。但掉臂长往矣。若欲向把关人。问此关可过不 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0643c" n="0643c"/> <lb ed="X" n="0643c01"/><lb ed="R113" n="0658b03"/>可过。便是未透过此关者矣△多少人奈不何。只 <lb ed="X" n="0643c02"/><lb ed="R113" n="0658b04"/>是摸伊关窍不著。识得了是甚破草鞋。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643c03"/><lb ed="R113" n="0658b05"/><p xml:id="pX64p0643c0301">此篇谓有志者。乃能穷其道。而造其极也。</p> <lb ed="X" n="0643c04"/><lb ed="R113" n="0658b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643c0401">黄龙曰。道如山。愈升而愈高。如地。愈行而愈远。学者 <lb ed="X" n="0643c05"/><lb ed="R113" n="0658b07"/>卑浅。尽其力而止耳。唯有志于道者。乃能穷其高远。 <lb ed="X" n="0643c06"/><lb ed="R113" n="0658b08"/>其他孰与焉<note place="inline">记闻</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643c07"/><lb ed="R113" n="0658b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643c0701">学者意欲修道。须办一片决定之心。然此道犹如 <lb ed="X" n="0643c08"/><lb ed="R113" n="0658b10"/>极高之山。愈升而愈高。愈。益也。又如极迥之地。愈 <lb ed="X" n="0643c09"/><lb ed="R113" n="0658b11"/>行而愈远。学者识见卑小。立志浅近。只好尽其力 <lb ed="X" n="0643c10"/><lb ed="R113" n="0658b12"/>而止耳。唯决定有志力于造道。始能穷其高而至 <lb ed="X" n="0643c11"/><lb ed="R113" n="0658b13"/>其远。其馀他辈。见卑力浅。谁能及也。与。及也△学 <lb ed="X" n="0643c12"/><lb ed="R113" n="0658b14"/>者定要穷到彻顶彻底。方是歇处。否则一碌碌庸 <lb ed="X" n="0643c13"/><lb ed="R113" n="0658b15"/>物矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643c14"/><lb ed="R113" n="0658b16"/><p xml:id="pX64p0643c1401">此篇戒学者不可厌故悦新。若然则与道相远也。</p> <lb ed="X" n="0643c15"/><lb ed="R113" n="0658b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643c1501">黄龙曰。古之天地日月。犹今之天地日月。古之万物 <lb ed="X" n="0643c16"/><lb ed="R113" n="0658b18"/>性情。犹今之万物性情。天地日月。固无易也。万物性 <lb ed="X" n="0643c17"/><lb ed="R113" n="0659a01"/>情。固无变也。道何为而独变乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643c18"/><lb ed="R113" n="0659a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643c1801">此节返显道本不变。谓古先有的天地日月。即便 <lb ed="X" n="0643c19"/><lb ed="R113" n="0659a03"/>是今日之天地日月也。古先有的万物性情。即便 <lb ed="X" n="0643c20"/><lb ed="R113" n="0659a04"/>是今日之万物性情也。天地日月。万物性情。自古 <lb ed="X" n="0643c21"/><lb ed="R113" n="0659a05"/>至今。既是不更不迁。为何道法独易独变耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643c22"/><lb ed="R113" n="0659a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643c2201">嗟其未至者。厌故悦新。捨此取彼。犹适越。者不之南 <lb ed="X" n="0643c23"/><lb ed="R113" n="0659a07"/>而之北。诚可谓异于人矣。然徒劳其心苦其身。其志 <lb ed="X" n="0643c24"/><lb ed="R113" n="0659a08"/>愈勤。其道愈远矣<note place="inline">遁庵壁记</note>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0644a" n="0644a"/> <lb ed="X" n="0644a01"/><lb ed="R113" n="0659a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644a0101">此节方明人不力学。噫。盖由学者力薄。不能至于 <lb ed="X" n="0644a02"/><lb ed="R113" n="0659a10"/>道。便自谓学道至难。不如学些外书典籍。以为易 <lb ed="X" n="0644a03"/><lb ed="R113" n="0659a11"/>得。此所谓厌故悦新。捨此取彼。乃时人自变耳。犹 <lb ed="X" n="0644a04"/><lb ed="R113" n="0659a12"/>如适向越地者。不往南行而返往北走。南北悬绝。 <lb ed="X" n="0644a05"/><lb ed="R113" n="0659a13"/>诚可谓异于人矣。之。往也。如学者不肯力学此道。 <lb ed="X" n="0644a06"/><lb ed="R113" n="0659a14"/>返求异学。殊不知徒劳其心。徒苦其身。汝学之志 <lb ed="X" n="0644a07"/><lb ed="R113" n="0659a15"/>益勤。而不知其去道益远矣。得不惜哉△而今学 <lb ed="X" n="0644a08"/><lb ed="R113" n="0659a16"/>者多是厌故悦新的。孰能以铁骨冰心。究不变之 <lb ed="X" n="0644a09"/><lb ed="R113" n="0659a17"/>道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644a10"/><lb ed="R113" n="0659a18"/><p xml:id="pX64p0644a1001">此篇教学者立志。固要专一无杂。尤要持久不变 <lb ed="X" n="0644a11"/><lb ed="R113" n="0659b01"/>乃为得也。</p> <lb ed="X" n="0644a12"/><lb ed="R113" n="0659b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644a1201">黄龙谓英邵武曰。志当归一。久而勿退。他日必知妙 <lb ed="X" n="0644a13"/><lb ed="R113" n="0659b03"/>道所归。其或心存好恶。情纵邪僻。虽有志气如古人。 <lb ed="X" n="0644a14"/><lb ed="R113" n="0659b04"/>予终恐不得见其道矣<note place="inline">壁记</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644a15"/><lb ed="R113" n="0659b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644a1501">谓学道人。只要一念真诚。置心一处。迟之久远亦 <lb ed="X" n="0644a16"/><lb ed="R113" n="0659b06"/>勿退怯。他时後日自然彻底掀翻。必知妙道之所 <lb ed="X" n="0644a17"/><lb ed="R113" n="0659b07"/>在也。其或胸中存得有好恶之心。情识多积其邪 <lb ed="X" n="0644a18"/><lb ed="R113" n="0659b08"/>僻之念。虽有志向有骨气犹如古人无二。我恐你 <lb ed="X" n="0644a19"/><lb ed="R113" n="0659b09"/>终不得见其道矣△纔有一丝头。便被一丝头碍。 <lb ed="X" n="0644a20"/><lb ed="R113" n="0659b10"/>何况好恶邪僻也。道岂泛泛而可致哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644a21"/><lb ed="R113" n="0659b11"/><p xml:id="pX64p0644a2101">此篇教人知所当为。自谅可也。</p> <lb ed="X" n="0644a22"/><lb ed="R113" n="0659b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644a2201">宝峰英和尙曰。诸方老宿。批判先觉语言。拈提公案。 <lb ed="X" n="0644a23"/><lb ed="R113" n="0659b13"/>犹如捧土培泰山。掬水沃东海。然彼岂赖此以为高 <lb ed="X" n="0644a24"/><lb ed="R113" n="0659b14"/>深耶。观其志在益之。而不自知非其当也<note place="inline">廣录</note>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0644b" n="0644b"/> <lb ed="X" n="0644b01"/><lb ed="R113" n="0659b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644b0101">谓如今诸方老宿。往往批评剖判古人语言。抑知 <lb ed="X" n="0644b02"/><lb ed="R113" n="0659b16"/>古人先贤。心如宝镜。物来即现。事到便言。未曾生 <lb ed="X" n="0644b03"/><lb ed="R113" n="0659b17"/>心起念。要皆出自本源真实语也。今之分章析句 <lb ed="X" n="0644b04"/><lb ed="R113" n="0659b18"/>批点拈提。大似描虚空而刻湛水。甚无益也。公案 <lb ed="X" n="0644b05"/><lb ed="R113" n="0660a01"/>者。犹如公府之案牍。法之所在。而正道治焉。盖取 <lb ed="X" n="0644b06"/><lb ed="R113" n="0660a02"/>其法。而治天下之不正。<persName>佛</persName>祖機缘。原为启人之未 <lb ed="X" n="0644b07"/><lb ed="R113" n="0660a03"/>悟。百千开示。同禀至理。岂以臆见言之。我见批判 <lb ed="X" n="0644b08"/><lb ed="R113" n="0660a04"/>公案者。犹如以两手捧一坯土。欲增培泰山之高。 <lb ed="X" n="0644b09"/><lb ed="R113" n="0660a05"/>掬一勺水。要沃灌沧海之深。然彼古人岂赖汝此 <lb ed="X" n="0644b10"/><lb ed="R113" n="0660a06"/>拈提批判。以为增高沃深耶。观汝之志。在補益于 <lb ed="X" n="0644b11"/><lb ed="R113" n="0660a07"/>古人之所立。而不自知其所作者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0644b1101" n="0644b1101"/><anchor xml:id="beg0644b1101" n="0644b1101"/>却<anchor xml:id="end0644b1101"/>不当也△者 <lb ed="X" n="0644b12"/><lb ed="R113" n="0660a08"/>是一服解毒散。能味此者。自然心地淸凉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644b13"/><lb ed="R113" n="0660a09"/><p xml:id="pX64p0644b1301">此篇教学者识因果。力行此道。勿失<anchor xml:id="nkr_note_add_0644b1301" n="0644b1301"/><anchor xml:id="beg0644b1301" n="0644b1301"/>却<anchor xml:id="end0644b1301"/>灵种也。</p> <lb ed="X" n="0644b14"/><lb ed="R113" n="0660a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644b1401">英邵武每见学者。恣肆不惧因果。歎息久之。曰。劳生 <lb ed="X" n="0644b15"/><lb ed="R113" n="0660a11"/>如旅泊。住则随缘。去则亡矣。彼所得能幾何。尔辈不 <lb ed="X" n="0644b16"/><lb ed="R113" n="0660a12"/>识廉耻。干犯名分。汚渎宗教。乃至如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644b17"/><lb ed="R113" n="0660a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644b1701">此节明学者贪求而忘本分。尝见一斑学者。放肆 <lb ed="X" n="0644b18"/><lb ed="R113" n="0660a14"/>不惧罪业。不识因果。因嗟歎久之曰。人在世间。营 <lb ed="X" n="0644b19"/><lb ed="R113" n="0660a15"/>营碌碌。谓之劳生如旅泊者。犹客寓于店。如舟泊 <lb ed="X" n="0644b20"/><lb ed="R113" n="0660a16"/>于岸。只暂寄耳。岂是久常之计。住之则物皆我在。 <lb ed="X" n="0644b21"/><lb ed="R113" n="0660a17"/>只好随缘受用。去之则俱无用矣。如彼昧心贪求 <lb ed="X" n="0644b22"/><lb ed="R113" n="0660a18"/>者。能有幾何。安得不避罪业如此。尔辈如何者等 <lb ed="X" n="0644b23"/><lb ed="R113" n="0660b01"/>不识廉耻。竟尔干犯名分之礼法。玷汚祖宗之教 <lb ed="X" n="0644b24"/><lb ed="R113" n="0660b02"/>化。乃至于此。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0644c" n="0644c"/> <lb ed="X" n="0644c01"/><lb ed="R113" n="0660b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644c0101">大丈夫志在<g ref="#CB15210">恢</g>弘祖道。诱掖後来。不应私擅<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c0101" n="0644c0101"/><anchor xml:id="beg0644c0101" n="0644c0101"/>己<anchor xml:id="end0644c0101"/>欲。无 <lb ed="X" n="0644c02"/><lb ed="R113" n="0660b04"/>所避忌。媒一身之祸。造万劫之殃。三涂地狱受苦者。 <lb ed="X" n="0644c03"/><lb ed="R113" n="0660b05"/>未是苦也。向袈裟下失<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c0301" n="0644c0301"/><anchor xml:id="beg0644c0301" n="0644c0301"/>却<anchor xml:id="end0644c0301"/>人身。实为苦也<note place="inline">壁记</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644c04"/><lb ed="R113" n="0660b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644c0401">此节劝蓄志弘道。勿陷其身。若是大丈夫。蓄志在 <lb ed="X" n="0644c05"/><lb ed="R113" n="0660b07"/><g ref="#CB15210">恢</g>彰弘扬祖道。诱掖後昆。诱。引也。掖。扶也。不应作 <lb ed="X" n="0644c06"/><lb ed="R113" n="0660b08"/>此无惭愧僧。私擅<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c0601" n="0644c0601"/><anchor xml:id="beg0644c0601" n="0644c0601"/>己<anchor xml:id="end0644c0601"/>欲。擅。专也。无所避忌。公然取 <lb ed="X" n="0644c07"/><lb ed="R113" n="0660b09"/>之也。如此贪求。乃媒成一身之祸。造就万劫之殃。 <lb ed="X" n="0644c08"/><lb ed="R113" n="0660b10"/>你要晓得。三涂地狱受苦者。不教做苦。向此袈裟 <lb ed="X" n="0644c09"/><lb ed="R113" n="0660b11"/>之下。失却了此个人身。不知何时再得出头。实为 <lb ed="X" n="0644c10"/><lb ed="R113" n="0660b12"/>苦也。媒者。酿成其罪。又招也△千言万论。只教人 <lb ed="X" n="0644c11"/><lb ed="R113" n="0660b13"/>识因果。无知者。顽然不听。<persName>佛</persName>祖再世。亦莫如之何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644c12"/><lb ed="R113" n="0660b14"/><p xml:id="pX64p0644c1201">此篇谓长老当以道德自重。勿招天人之厌也。</p> <lb ed="X" n="0644c13"/><lb ed="R113" n="0660b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644c1301">英邵武谓晦堂曰。凡称善知识。助<persName>佛</persName>祖扬化。使衲子 <lb ed="X" n="0644c14"/><lb ed="R113" n="0660b16"/>迴心向道。移风易俗。固非浅薄者。之所能为。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644c15"/><lb ed="R113" n="0660b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644c1501">此节明弘道必是其智者。凡称名为善知识者。本 <lb ed="X" n="0644c16"/><lb ed="R113" n="0660b18"/>为助扬<persName>佛</persName>祖教化。使衲子辈。迴转其心。直向妙道。 <lb ed="X" n="0644c17"/><lb ed="R113" n="0661a01"/>正欲移其恶逆之风而改其不善之俗。岂是浅根 <lb ed="X" n="0644c18"/><lb ed="R113" n="0661a02"/>薄德者。之所能为。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644c19"/><lb ed="R113" n="0661a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644c1901">末法比丘。不修道德。少有节義。往往苞苴肮髒摇尾 <lb ed="X" n="0644c20"/><lb ed="R113" n="0661a04"/>乞怜。<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c2001" n="0644c2001"/><anchor xml:id="beg0644c2001" n="0644c2001"/>追<anchor xml:id="end0644c2001"/>求声利于权势之门。一旦业盈福谢。天人厌 <lb ed="X" n="0644c21"/><lb ed="R113" n="0661a05"/>之。玷汚正宗。为师友累。得不太息。晦堂颔之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644c22"/><lb ed="R113" n="0661a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644c2201">此节显贪求定为人厌恶。吾见末法中。有诸比丘。 <lb ed="X" n="0644c23"/><lb ed="R113" n="0661a07"/>梵语比丘此云乞士。上乞诸<persName>佛</persName>之理。以资慧命。下 <lb ed="X" n="0644c24"/><lb ed="R113" n="0661a08"/>乞檀信之施。以养色身。既称比丘。而不修道不养 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0645a" n="0645a"/> <lb ed="X" n="0645a01"/><lb ed="R113" n="0661a09"/>德。且又不能守节存義。往往即每每也。苞苴。谓包 <lb ed="X" n="0645a02"/><lb ed="R113" n="0661a10"/>裹奇物。奉献<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a0201" n="0645a0201"/><anchor xml:id="beg0645a0201" n="0645a0201"/>谄<anchor xml:id="end0645a0201"/><g ref="#CB02439">佞</g>。以求嘱讬也。肮髒。倖値貌。後汉 <lb ed="X" n="0645a03"/><lb ed="R113" n="0661a11"/>书云。肮髒倚门边摇尾乞怜者。如犬见人摇尾以 <lb ed="X" n="0645a04"/><lb ed="R113" n="0661a12"/>媚之。求人怜愍而<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a0401" n="0645a0401"/><anchor xml:id="beg0645a0401" n="0645a0401"/>已<anchor xml:id="end0645a0401"/>。状小人之<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a0402" n="0645a0402"/><anchor xml:id="beg0645a0402" n="0645a0402"/>谄<anchor xml:id="end0645a0402"/><g ref="#CB02439">佞</g>如是追趋也。 <lb ed="X" n="0645a05"/><lb ed="R113" n="0661a13"/>是小人之行状。追随有权势之人。到处寻将去。亦 <lb ed="X" n="0645a06"/><lb ed="R113" n="0661a14"/>不过求他声名。贪他利养。夸示于人。谓某宰官某 <lb ed="X" n="0645a07"/><lb ed="R113" n="0661a15"/>老爷。是我相知。送我厚礼而不知历年久远。一旦 <lb ed="X" n="0645a08"/><lb ed="R113" n="0661a16"/>所积之业满矣。所馀之福谢矣。由是天人共厌。不 <lb ed="X" n="0645a09"/><lb ed="R113" n="0661a17"/>唯自家取祸。返玷汚法门。致累师友。良可太息。太 <lb ed="X" n="0645a10"/><lb ed="R113" n="0661a18"/>息者。长歎也。领字。点头而诺。口不言而心许也△ <lb ed="X" n="0645a11"/><lb ed="R113" n="0661b01"/>到天人交厌时。便苦杀人。你何不借一面镜照看 <lb ed="X" n="0645a12"/><lb ed="R113" n="0661b02"/>脸面。羞涩自见矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645a13"/><lb ed="R113" n="0661b03"/><p xml:id="pX64p0645a1301">此篇谓人不务本而取末。其相去不啻径庭也。</p> <lb ed="X" n="0645a14"/><lb ed="R113" n="0661b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0645a1401">英邵武谓潘延之曰。古之学者治心。今之学者治迹。 <lb ed="X" n="0645a15"/><lb ed="R113" n="0661b05"/>然心与迹。相去霄壤矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645a16"/><lb ed="R113" n="0661b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0645a1601">古来学道之士。时中摒息诸缘一心究道。始终不 <lb ed="X" n="0645a17"/><lb ed="R113" n="0661b07"/>易。故所以谓治心乃务本也。今之学者总只向外 <lb ed="X" n="0645a18"/><lb ed="R113" n="0661b08"/>奔趋。日用所作。皆浮想为功。故所以谓治迹皆为 <lb ed="X" n="0645a19"/><lb ed="R113" n="0661b09"/>末也。然心法无相。亦无作为。事迹有差。纷纭无緖。 <lb ed="X" n="0645a20"/><lb ed="R113" n="0661b10"/>故与道不相应。乃本末不相勝。是所谓如天地之 <lb ed="X" n="0645a21"/><lb ed="R113" n="0661b11"/>远隔也△今时总皆治迹者矣。要到古人地位。大 <lb ed="X" n="0645a22"/><lb ed="R113" n="0661b12"/>似以蠓负山。必不勝任。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645a23"/><lb ed="R113" n="0661b13"/><p xml:id="pX64p0645a2301">此篇言学道不可仓猝。要在积纍。以渐入为期也。</p> <lb ed="X" n="0645a24"/><lb ed="R113" n="0661b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0645a2401">英邵武谓真净文和尙曰。物暴长者必夭折。功速成 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0645b" n="0645b"/> <lb ed="X" n="0645b01"/><lb ed="R113" n="0661b15"/>者必易壞。不推久长之计。而造卒成之功。皆非远大 <lb ed="X" n="0645b02"/><lb ed="R113" n="0661b16"/>之资。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645b03"/><lb ed="R113" n="0661b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0645b0301">此节教立志长远。隆兴府宝峰真净克文禅师。<anchor xml:id="nkr_note_add_0645b0301" n="0645b0301"/><anchor xml:id="beg0645b0301" n="0645b0301"/>陕<anchor xml:id="end0645b0301"/> <lb ed="X" n="0645b04"/><lb ed="R113" n="0661b18"/>府闵卿郑氏子。嗣黄龙南禅师。南嶽下十一世。谓 <lb ed="X" n="0645b05"/><lb ed="R113" n="0662a01"/>凡世间所生之物。猝然暴长。不期而成者。必定夭 <lb ed="X" n="0645b06"/><lb ed="R113" n="0662a02"/>折。凡豐功伟业。欲速疾而成者。必竟易壞。若不推 <lb ed="X" n="0645b07"/><lb ed="R113" n="0662a03"/>求个久长之计。而造作此等卒成之功。总皆不是 <lb ed="X" n="0645b08"/><lb ed="R113" n="0662a04"/>长远高大之资质也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645b09"/><lb ed="R113" n="0662a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0645b0901">夫天地最灵。犹三载再闰。乃成其功备其化。况大道 <lb ed="X" n="0645b10"/><lb ed="R113" n="0662a06"/>之妙。岂仓猝而能办哉。要在积功纍德。故曰。欲速则 <lb ed="X" n="0645b11"/><lb ed="R113" n="0662a07"/>不达。细行则不失。美成在久。遂有终身之谋。圣人云。 <lb ed="X" n="0645b12"/><lb ed="R113" n="0662a08"/>信以守之。敏以行之。忠以成之。事虽大而必济。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645b13"/><lb ed="R113" n="0662a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0645b1301">此节明仓猝无成。且夫天地具最灵之理。犹然以 <lb ed="X" n="0645b14"/><lb ed="R113" n="0662a10"/>三载一闰。五载再闰。始乃成其造物之功。备其生 <lb ed="X" n="0645b15"/><lb ed="R113" n="0662a11"/>长之化也。载者。尔雅云。夏曰岁。取岁行之次也。商 <lb ed="X" n="0645b16"/><lb ed="R113" n="0662a12"/>曰祀。取四时祭祀一终也。周曰年。取禾熟之意也。 <lb ed="X" n="0645b17"/><lb ed="R113" n="0662a13"/>唐虞曰载。取物终更始之義也。再闰者。张纯曰。三 <lb ed="X" n="0645b18"/><lb ed="R113" n="0662a14"/>年一闰。天气小备。五年再闰。天气大备。盖闰月之 <lb ed="X" n="0645b19"/><lb ed="R113" n="0662a15"/>不足。日之有馀也。古时一年三百六十六日。分为 <lb ed="X" n="0645b20"/><lb ed="R113" n="0662a16"/>十二月。每月三十日。一年共三百六十日。馀剩六 <lb ed="X" n="0645b21"/><lb ed="R113" n="0662a17"/>日。又六个月小又剩六日。一年共馀二六一十二 <lb ed="X" n="0645b22"/><lb ed="R113" n="0662a18"/>日。积至三年。则有三十六日。闰去一月。还馀六日。 <lb ed="X" n="0645b23"/><lb ed="R113" n="0662b01"/>在後。至下二年。则馀二十四日。幷前六日。共三十 <lb ed="X" n="0645b24"/><lb ed="R113" n="0662b02"/>日。则又闰一月。是为三载一闰。五载再闰。则天地 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0645c" n="0645c"/> <lb ed="X" n="0645c01"/><lb ed="R113" n="0662b03"/>之功。始大备矣。况无上妙道。至极至玄。岂仓猝暴 <lb ed="X" n="0645c02"/><lb ed="R113" n="0662b04"/>用。而能成办之耶。要在日积其功。岁累其德。始能 <lb ed="X" n="0645c03"/><lb ed="R113" n="0662b05"/>至其极。故曰。欲速则不能通达。细行则无所失误。 <lb ed="X" n="0645c04"/><lb ed="R113" n="0662b06"/>凡欲至美妙之地者。原在乎久。久则乃是终身之 <lb ed="X" n="0645c05"/><lb ed="R113" n="0662b07"/>谋望也。圣人云。笃信以操守之。敏捷以力行之。忠 <lb ed="X" n="0645c06"/><lb ed="R113" n="0662b08"/>厚以成立之。此三句左传范文子答晋景公语。诚 <lb ed="X" n="0645c07"/><lb ed="R113" n="0662b09"/>能如是。纵是极大之事。皆可以能必济也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645c08"/><lb ed="R113" n="0662b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0645c0801">昔哲侍者。夜坐不睡。以圆木为枕。小睡则枕转。觉而 <lb ed="X" n="0645c09"/><lb ed="R113" n="0662b11"/>复起。安坐如故。率以为常。或谓用心大过。哲曰。我于 <lb ed="X" n="0645c10"/><lb ed="R113" n="0662b12"/>般若缘分素薄。若不刻苦励志。恐为妄习所牵。况梦 <lb ed="X" n="0645c11"/><lb ed="R113" n="0662b13"/>幻不真。安得为久长计。予昔在湘西。目击其操履如 <lb ed="X" n="0645c12"/><lb ed="R113" n="0662b14"/>此。故丛林服其名敬其德而称之<note place="inline">灵源拾遗</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0645c13"/><lb ed="R113" n="0662b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0645c1301">此节是引证坚修。擧古人以作则。潭州大沩真如 <lb ed="X" n="0645c14"/><lb ed="R113" n="0662b16"/>慕哲禅师。抚州临川闻氏子。嗣翠巖真禅师。南嶽 <lb ed="X" n="0645c15"/><lb ed="R113" n="0662b17"/>下十一世。云昔日哲侍者。学道至真至切。夜坐不 <lb ed="X" n="0645c16"/><lb ed="R113" n="0662b18"/>睡。设意欲睡。以圆木为枕。纔睡未久。则枕动便觉 <lb ed="X" n="0645c17"/><lb ed="R113" n="0663a01"/>即起。敷坐还复如未睡之先。率此以为常法。率。准 <lb ed="X" n="0645c18"/><lb ed="R113" n="0663a02"/>也。或曰。如此用心似乎大过。哲曰。我于生死大事。 <lb ed="X" n="0645c19"/><lb ed="R113" n="0663a03"/>未得透脱。皆由与般若缘分平素憺泊。若不刻定 <lb ed="X" n="0645c20"/><lb ed="R113" n="0663a04"/>苦工。磨砺其志。恐为妄想习气之所牵引。况我此 <lb ed="X" n="0645c21"/><lb ed="R113" n="0663a05"/>身如梦幻。本不真实。安得有百年作久长计也。此 <lb ed="X" n="0645c22"/><lb ed="R113" n="0663a06"/>足见哲公之坚志如是。予昔在湘阴。亲见其操履 <lb ed="X" n="0645c23"/><lb ed="R113" n="0663a07"/>如此。故丛林中闻之见之。皆服其有道之名。敬其 <lb ed="X" n="0645c24"/><lb ed="R113" n="0663a08"/>有德之实。而以是称赞之△苦工夫无人肯下。如 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0646a" n="0646a"/> <lb ed="X" n="0646a01"/><lb ed="R113" n="0663a09"/>何做得出。终身暗暗自负多矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646a02"/><lb ed="R113" n="0663a10"/><p xml:id="pX64p0646a0201">此篇见德重终不能隐。所谓时至理彰也。</p> <lb ed="X" n="0646a03"/><lb ed="R113" n="0663a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646a0301">真净文和尙久参黄龙。初有不出人前之言。後受洞 <lb ed="X" n="0646a04"/><lb ed="R113" n="0663a12"/>山请。道过西山访香城顺和尙。顺戏之曰。诸葛昔年 <lb ed="X" n="0646a05"/><lb ed="R113" n="0663a13"/>称隐者。茅庐坚请出山来。松华若也沾春力。根在深 <lb ed="X" n="0646a06"/><lb ed="R113" n="0663a14"/>巖也著开。真净谢而退<note place="inline">顺语录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646a07"/><lb ed="R113" n="0663a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0646a0701">谓真净和尙依黄龙最久。居学地日。每谓不欲出 <lb ed="X" n="0646a08"/><lb ed="R113" n="0663a16"/>世作人师者。後洞山虚席。特请主之。路必由西山 <lb ed="X" n="0646a09"/><lb ed="R113" n="0663a17"/>过。乃入山访候香城景顺禅师。顺乃蜀人。嗣黄龙。 <lb ed="X" n="0646a10"/><lb ed="R113" n="0663a18"/>後坐脱于香城。顺以偈戏之曰。诸葛昔年称隐者。 <lb ed="X" n="0646a11"/><lb ed="R113" n="0663b01"/>此句正述真净昔年之愿。茅庐坚请出山来。此句 <lb ed="X" n="0646a12"/><lb ed="R113" n="0663b02"/>况今朝受请之意。松华若也沾春力。春力者。正谓 <lb ed="X" n="0646a13"/><lb ed="R113" n="0663b03"/>时运该兴。不能隐藏。根在深巖也著开。比有德者 <lb ed="X" n="0646a14"/><lb ed="R113" n="0663b04"/>终隐不住。实归美之辞也〇诸葛姓也。名亮字孔 <lb ed="X" n="0646a15"/><lb ed="R113" n="0663b05"/>明。琅琊人。躬耕于南阳之西卧龙岗。与徐庶为友。 <lb ed="X" n="0646a16"/><lb ed="R113" n="0663b06"/>时刘玄德屯兵于新野。庶见之告曰。诸葛孔明卧 <lb ed="X" n="0646a17"/><lb ed="R113" n="0663b07"/>龙也。将军盍往见之。此人可以就见。不可以屈。由 <lb ed="X" n="0646a18"/><lb ed="R113" n="0663b08"/>是玄德遂诣亮所。凡三往而从命。遂拜为军师。後 <lb ed="X" n="0646a19"/><lb ed="R113" n="0663b09"/>为蜀汉相。谥忠武候。史咏曰。世乱雄兵百载馀。孔 <lb ed="X" n="0646a20"/><lb ed="R113" n="0663b10"/>明曾此乐耕锄。蜀王不自垂三顾。争得先生出故 <lb ed="X" n="0646a21"/><lb ed="R113" n="0663b11"/>庐△至人出之与处。各自有时。时至而强隐。翻为 <lb ed="X" n="0646a22"/><lb ed="R113" n="0663b12"/>不智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646a23"/><lb ed="R113" n="0663b13"/><p xml:id="pX64p0646a2301">此篇教学者不可轻易是非于人。当细察其实也。</p> <lb ed="X" n="0646a24"/><lb ed="R113" n="0663b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646a2401">真净擧廣道者住五峰。舆议廣疏拙无应世才。逮廣 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0646b" n="0646b"/> <lb ed="X" n="0646b01"/><lb ed="R113" n="0663b15"/>住持。精以治<anchor xml:id="nkr_note_add_0646b0101" n="0646b0101"/><anchor xml:id="beg0646b0101" n="0646b0101"/>己<anchor xml:id="end0646b0101"/>。宽以临众。未幾百废具擧。衲子往来。 <lb ed="X" n="0646b02"/><lb ed="R113" n="0663b16"/>竞争喧传。真净闻之曰。学者何易毁誉邪。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646b03"/><lb ed="R113" n="0663b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0646b0301">此节明学者无识。廣道者。瑞州九峰希廣禅师。西 <lb ed="X" n="0646b04"/><lb ed="R113" n="0663b18"/>蜀梓州人。嗣真净文禅师。南嶽下十二世。师赋性 <lb ed="X" n="0646b05"/><lb ed="R113" n="0664a01"/>仁慈爱物。不<g ref="#CB07055">琐</g><g ref="#CB07055">琐</g>于寻常细故。故丛林号为廣无 <lb ed="X" n="0646b06"/><lb ed="R113" n="0664a02"/>心。一日擧为五峰住持。舆。众也。众人皆私议。谓廣 <lb ed="X" n="0646b07"/><lb ed="R113" n="0664a03"/>为人疏散而又拙钝。恐无应世之才。何能住得。及 <lb ed="X" n="0646b08"/><lb ed="R113" n="0664a04"/>至廣住後。治己甚是精严。临众极为宽<g ref="#CB05769">裕</g>。不久之 <lb ed="X" n="0646b09"/><lb ed="R113" n="0664a05"/>间。寺中凡百弛废者。咸皆备具。衲子往来。竞争喧 <lb ed="X" n="0646b10"/><lb ed="R113" n="0664a06"/>传。乃众口称善也。真净闻之曰。学者何故易毁易 <lb ed="X" n="0646b11"/><lb ed="R113" n="0664a07"/>誉于人耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646b12"/><lb ed="R113" n="0664a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646b1201">予每见丛林窃议曰。那个长老行道安众。那个长老 <lb ed="X" n="0646b13"/><lb ed="R113" n="0664a09"/>不侵用常住。与众同甘苦。夫称善知识。为一寺之主。 <lb ed="X" n="0646b14"/><lb ed="R113" n="0664a10"/>行道安众。不侵常住。与众甘苦。固当为之。又何足道。 <lb ed="X" n="0646b15"/><lb ed="R113" n="0664a11"/>如士大夫做官。为国安民。乃曰。我不受赃。不扰民。且 <lb ed="X" n="0646b16"/><lb ed="R113" n="0664a12"/>不受赃。不扰民。岂分外事耶<note place="inline">山堂小参</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646b17"/><lb ed="R113" n="0664a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0646b1701">此节复擧通病。予每见丛林禅和子窃议曰。那个 <lb ed="X" n="0646b18"/><lb ed="R113" n="0664a14"/>长老。肯行道能安众。那个长老。不侵用常住。与众 <lb ed="X" n="0646b19"/><lb ed="R113" n="0664a15"/>同甘苦。夫既然称为善知识。乃荷<persName>佛</persName>祖重任。为一 <lb ed="X" n="0646b20"/><lb ed="R113" n="0664a16"/>寺之主。行持道法。安抚大众。不侵用常住。与众人 <lb ed="X" n="0646b21"/><lb ed="R113" n="0664a17"/>同甘苦。理所当然。譬如士大夫做官的一般。上致 <lb ed="X" n="0646b22"/><lb ed="R113" n="0664a18"/>君而忠。下泽民而仁。皆本分所当行事也。乃曰。我 <lb ed="X" n="0646b23"/><lb ed="R113" n="0664b01"/>做官不受赃不扰民。呵呵。不受赃不扰民岂分外 <lb ed="X" n="0646b24"/><lb ed="R113" n="0664b02"/>之事耶。赃者吏受贿也。凡非理所得财贿皆曰赃 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0646c" n="0646c"/> <lb ed="X" n="0646c01"/><lb ed="R113" n="0664b03"/>△妄议人者。最是折福的根本。愿当自惜。毋伐德 <lb ed="X" n="0646c02"/><lb ed="R113" n="0664b04"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646c03"/><lb ed="R113" n="0664b05"/><p xml:id="pX64p0646c0301">此篇见古人愧<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c0301" n="0646c0301"/><anchor xml:id="beg0646c0301" n="0646c0301"/>己<anchor xml:id="end0646c0301"/>自责。能知止也。</p> <lb ed="X" n="0646c04"/><lb ed="R113" n="0664b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646c0401">真净住归宗。每岁化主纳疏。布帛雲委。真净视之颦 <lb ed="X" n="0646c05"/><lb ed="R113" n="0664b07"/>蹙。<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c0501" n="0646c0501"/><anchor xml:id="beg0646c0501" n="0646c0501"/>已<anchor xml:id="end0646c0501"/>而歎曰。信心膏血。予惭无德。何以克当<note place="inline">李商老日涉记</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646c06"/><lb ed="R113" n="0664b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0646c0601">真净和尙住庐山<name role="" type="person">归宗寺</name>。每年化主还山交纳缘 <lb ed="X" n="0646c07"/><lb ed="R113" n="0664b09"/>疏。所有钱穀布帛。如雲屯聚委集之多。真净见之 <lb ed="X" n="0646c08"/><lb ed="R113" n="0664b10"/>颦眉蹙额。不以聚集之多为喜也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c0801" n="0646c0801"/><anchor xml:id="beg0646c0801" n="0646c0801"/>已<anchor xml:id="end0646c0801"/>而乃歎息曰。 <lb ed="X" n="0646c09"/><lb ed="R113" n="0664b11"/>如此等物。总皆是信心檀越之膏血也。予甚自惭 <lb ed="X" n="0646c10"/><lb ed="R113" n="0664b12"/>愧我无道德。何以能当此信心之施也△那一班 <lb ed="X" n="0646c11"/><lb ed="R113" n="0664b13"/>人。犹嫌其少。无惭愧心。于异类幾希。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646c12"/><lb ed="R113" n="0664b14"/><p xml:id="pX64p0646c1201">此篇教学者存心须中正不隐。乃不失节義之操 <lb ed="X" n="0646c13"/><lb ed="R113" n="0664b15"/>也。</p> <lb ed="X" n="0646c14"/><lb ed="R113" n="0664b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646c1401">真净曰。末法比丘。尟有节義。每见其高谈阔论。自谓 <lb ed="X" n="0646c15"/><lb ed="R113" n="0664b17"/>人莫能及。逮乎一<g ref="#CB01366">饭</g>之惠。则始异而终辅之。先毁而 <lb ed="X" n="0646c16"/><lb ed="R113" n="0664b18"/>後誉之。求其是曰是。非曰非。中正而不隐者少矣<note place="inline">壁记</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646c17"/><lb ed="R113" n="0665a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0646c1701">谓末法比丘。本无操守。又乏義气。每常见他出语 <lb ed="X" n="0646c18"/><lb ed="R113" n="0665a02"/>高谈阔论。如雲兴浪涌。自言我能如此。人谁能及。 <lb ed="X" n="0646c19"/><lb ed="R113" n="0665a03"/>逮乎受人一食之恩。先与之异而後即辅翊之。先 <lb ed="X" n="0646c20"/><lb ed="R113" n="0665a04"/>纔毁谤而後则称誉之。求其一个是即言是。非即 <lb ed="X" n="0646c21"/><lb ed="R113" n="0665a05"/>言非。决定不为利欲所惑。中正无隐讳者少矣△ <lb ed="X" n="0646c22"/><lb ed="R113" n="0665a06"/>小家子本不足齿。只是古人格言在此。也要知羞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646c23"/><lb ed="R113" n="0665a07"/><p xml:id="pX64p0646c2301">此篇训人。体度宜乎愼重。操修贵乎实践也。</p> <lb ed="X" n="0646c24"/><lb ed="R113" n="0665a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646c2401">真净曰。比丘之法。受用不宜豐满。豐满则溢。称意之 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0647a" n="0647a"/> <lb ed="X" n="0647a01"/><lb ed="R113" n="0665a09"/>事。不可多谋。多谋终败。将有成之。必有壞之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647a02"/><lb ed="R113" n="0665a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647a0201">此节教所作当愼。谓出家者。时中受用。不宜过于 <lb ed="X" n="0647a03"/><lb ed="R113" n="0665a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0647a0301" n="0647a0301"/><anchor xml:id="beg0647a0301" n="0647a0301"/>豐<anchor xml:id="end0647a0301"/>满。过必溢。溢。流去也。凡称心之事。不可多谋。过 <lb ed="X" n="0647a04"/><lb ed="R113" n="0665a12"/>谋终败。事有成必有壞。理之常也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647a05"/><lb ed="R113" n="0665a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0647a0501">予见黄龙先师。应世四十年。语默动静。未尝以颜色 <lb ed="X" n="0647a06"/><lb ed="R113" n="0665a14"/>礼貌文才牢笼当世衲子。唯确有见地履实践真者。 <lb ed="X" n="0647a07"/><lb ed="R113" n="0665a15"/>委曲成褫之。其愼重真得古人体裁。诸方罕有伦比。 <lb ed="X" n="0647a08"/><lb ed="R113" n="0665a16"/>故今日临众。无不取法<note place="inline">日涉记</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647a09"/><lb ed="R113" n="0665a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647a0901">此节擧先宗行径。予每见黄龙先师。应世利生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0647a0901" n="0647a0901"/><anchor xml:id="beg0647a0901" n="0647a0901"/>已<anchor xml:id="end0647a0901"/> <lb ed="X" n="0647a10"/><lb ed="R113" n="0665a18"/>四十年。语默之间。动静之际。竟不曾将颜色取悦 <lb ed="X" n="0647a11"/><lb ed="R113" n="0665b01"/>人。以礼貌牵合人。亦不曾以文字才学牢笼人。众 <lb ed="X" n="0647a12"/><lb ed="R113" n="0665b02"/>中果有见地稳密。履践真实者。则委曲以成褫之。 <lb ed="X" n="0647a13"/><lb ed="R113" n="0665b03"/>褫。成就也。其谨愼尊重处。真得古人体格。诸方似 <lb ed="X" n="0647a14"/><lb ed="R113" n="0665b04"/>难得与之伦类而比拟之也。是故我今日临众。无 <lb ed="X" n="0647a15"/><lb ed="R113" n="0665b05"/>一事一法。而不取之为轨则也△豐满便溢。多谋 <lb ed="X" n="0647a16"/><lb ed="R113" n="0665b06"/>即败。谁不悉知。往往到这裡。蒙然若昧。乏智眼也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647a17"/><lb ed="R113" n="0665b07"/><p xml:id="pX64p0647a1701">此篇见古人朴素无贪。知足自安也。</p> <lb ed="X" n="0647a18"/><lb ed="R113" n="0665b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0647a1801">真净住建康保寧。舒王斋<g ref="#CB01321">嚫</g>素缣。因问侍僧。此何物。 <lb ed="X" n="0647a19"/><lb ed="R113" n="0665b09"/>对曰。纺丝罗。真净曰。何用。侍僧曰。堪做袈裟。真净指 <lb ed="X" n="0647a20"/><lb ed="R113" n="0665b10"/>所衣布伽黎曰。我寻常披此。见者亦不甚嫌恶。即令 <lb ed="X" n="0647a21"/><lb ed="R113" n="0665b11"/>送库司。估卖供众。其不事服饰如此<note place="inline">日涉记</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647a22"/><lb ed="R113" n="0665b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647a2201">建康。即金陵保寧寺名。舒王。宋徽宗进荆公为舒 <lb ed="X" n="0647a23"/><lb ed="R113" n="0665b13"/>王。荆公于熙寧间拜为相。作务新法病民。其子王 <lb ed="X" n="0647a24"/><lb ed="R113" n="0665b14"/>滂。为崇正殿大学士。因佐父务新法必行。滂卒。父 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0647b" n="0647b"/> <lb ed="X" n="0647b01"/><lb ed="R113" n="0665b15"/>罢相。晏闲间如梦<g ref="#CB00895">寐</g>。见一鬼使领滂荷铁枷泣于 <lb ed="X" n="0647b02"/><lb ed="R113" n="0665b16"/>公前。曰因父务新法所致。公问使乞解。使曰。建寺 <lb ed="X" n="0647b03"/><lb ed="R113" n="0665b17"/><g ref="#CB01366">饭</g>僧可免。公遂捨金陵田地宅舍为寺。赐额保寧。 <lb ed="X" n="0647b04"/><lb ed="R113" n="0665b18"/>请真净主之。缣。绢也。以素绢为斋<g ref="#CB01321">嚫</g>。问侍者曰。此 <lb ed="X" n="0647b05"/><lb ed="R113" n="0666a01"/>何物也。对曰纺丝罗。师曰何用。侍者曰可作袈裟。 <lb ed="X" n="0647b06"/><lb ed="R113" n="0666a02"/>此云離尘服。师指所著布伽黎曰。我平常披此。见 <lb ed="X" n="0647b07"/><lb ed="R113" n="0666a03"/>者亦不甚嫌恶。用此何为。即令送入库司。估卖以 <lb ed="X" n="0647b08"/><lb ed="R113" n="0666a04"/>为供众之资。其不好服饰装点如此△事虽小而 <lb ed="X" n="0647b09"/><lb ed="R113" n="0666a05"/>榜样真。後人知此。岂不愼其所以效之耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647b10"/><lb ed="R113" n="0666a06"/><p xml:id="pX64p0647b1001">此篇教人不可以难易变志。须郑重力行也。</p> <lb ed="X" n="0647b11"/><lb ed="R113" n="0666a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0647b1101">真净谓舒王曰。日用是处力行之。非则固止之。不应 <lb ed="X" n="0647b12"/><lb ed="R113" n="0666a08"/>以难易移其志。苟以今日之难。掉头弗顾。安知他日 <lb ed="X" n="0647b13"/><lb ed="R113" n="0666a09"/>不难于今日乎<note place="inline">日涉记</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647b14"/><lb ed="R113" n="0666a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647b1401">谓凡世人日用中所作为事。是者。与理相合。宜常 <lb ed="X" n="0647b15"/><lb ed="R113" n="0666a11"/>著力而行之。悖乎理者。即非是也。则坚其意而速 <lb ed="X" n="0647b16"/><lb ed="R113" n="0666a12"/>止之。凡事但问理之是非。勿论事之难易。以更易 <lb ed="X" n="0647b17"/><lb ed="R113" n="0666a13"/>其心志。或以今日之难为者。便掉头不顾。安知他 <lb ed="X" n="0647b18"/><lb ed="R113" n="0666a14"/>日事成业就之时。有更不难于今日者乎△幾句 <lb ed="X" n="0647b19"/><lb ed="R113" n="0666a15"/>说话。是跻圣贤捷径。诚为人所难行。吾辈当猛力 <lb ed="X" n="0647b20"/><lb ed="R113" n="0666a16"/>为之可也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647b21"/><lb ed="R113" n="0666a17"/><p xml:id="pX64p0647b2101">此篇见前辈为法重人之深心也。</p> <lb ed="X" n="0647b22"/><lb ed="R113" n="0666a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0647b2201">真净闻一方有道之士化去。恻然歎息。至于泣涕。时 <lb ed="X" n="0647b23"/><lb ed="R113" n="0666b01"/>湛堂为侍者。乃曰。物生天地间。一兆形质。枯死残蠹。 <lb ed="X" n="0647b24"/><lb ed="R113" n="0666b02"/>似不可逃。何苦自伤。真净曰。法门之兴。赖有德者振 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0647c" n="0647c"/> <lb ed="X" n="0647c01"/><lb ed="R113" n="0666b03"/>之。今皆亡矣。丛林衰替。用此可卜<note place="inline">日涉记</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647c02"/><lb ed="R113" n="0666b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647c0201">真净和尙。闻一方有道德之知识化去。化去者。有 <lb ed="X" n="0647c03"/><lb ed="R113" n="0666b05"/>而忽无也。恻然。痛惜也。吁嗟歎息。至于泣涕。眼出 <lb ed="X" n="0647c04"/><lb ed="R113" n="0666b06"/>为泣。鼻出为涕。时湛堂为侍者。隆兴府泐潭文准 <lb ed="X" n="0647c05"/><lb ed="R113" n="0666b07"/>禅师。兴元府梁氏子。嗣真净文禅师。南嶽下十三 <lb ed="X" n="0647c06"/><lb ed="R113" n="0666b08"/>世。见师过于悲恸。乃曰。凡人生于天地之间。一兆 <lb ed="X" n="0647c07"/><lb ed="R113" n="0666b09"/>发之後受此形质。兆有形显之義。枯老死灭残缺 <lb ed="X" n="0647c08"/><lb ed="R113" n="0666b10"/>蠹损。皆不能预为逃遁。和尙安得苦于自伤也如 <lb ed="X" n="0647c09"/><lb ed="R113" n="0666b11"/>此。师曰。法门之兴。咸皆倚赖有德之师。能振起之。 <lb ed="X" n="0647c10"/><lb ed="R113" n="0666b12"/>所谓道人存而法存。德人灭则法灭。今日有道德 <lb ed="X" n="0647c11"/><lb ed="R113" n="0666b13"/>者俱亡矣。丛林之下。谁堪复振之。而今而後必衰 <lb ed="X" n="0647c12"/><lb ed="R113" n="0666b14"/>替矣△惜人重法之诚。乃圣贤性分之所具。非作 <lb ed="X" n="0647c13"/><lb ed="R113" n="0666b15"/>意为之也。心痛法衰。泣乌能忍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647c14"/><lb ed="R113" n="0666b16"/><p xml:id="pX64p0647c1401">此篇教人。绝异学求妙悟。治心以务本也。</p> <lb ed="X" n="0647c15"/><lb ed="R113" n="0666b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0647c1501">湛堂准和尙初参真净。常炙灯帐中看读。真净诃曰。 <lb ed="X" n="0647c16"/><lb ed="R113" n="0666b18"/>所谓学者求治心也。学虽多而心不治。纵学而奚益。 <lb ed="X" n="0647c17"/><lb ed="R113" n="0667a01"/>而况百家异学。如山之高。海之深。子若为尽之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647c18"/><lb ed="R113" n="0667a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647c1801">此节教绝异学。谓湛堂和尙初参真净禅师。未得 <lb ed="X" n="0647c19"/><lb ed="R113" n="0667a03"/>入理时。尝点灯帐中看读。真净见即诃责之曰。所 <lb ed="X" n="0647c20"/><lb ed="R113" n="0667a04"/>谓学者。非徒务文字之学。以求诸外也。当要息诸 <lb ed="X" n="0647c21"/><lb ed="R113" n="0667a05"/>想而治其心。心若不治。则根本不立。纵多学皆摘 <lb ed="X" n="0647c22"/><lb ed="R113" n="0667a06"/>葉寻枝。有何利益。况诸子百家之异学。诸子者。如 <lb ed="X" n="0647c23"/><lb ed="R113" n="0667a07"/>老莊荀墨之类。百家者。如韩柳欧苏之类。异学者。 <lb ed="X" n="0647c24"/><lb ed="R113" n="0667a08"/>谓各有所主也。如山之高海之深。子何能尽究。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0648a" n="0648a"/> <lb ed="X" n="0648a01"/><lb ed="R113" n="0667a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648a0101">今弃本逐末。如贱使贵。恐妨道业。直须杜绝诸缘。当 <lb ed="X" n="0648a02"/><lb ed="R113" n="0667a10"/>求妙悟。他日观之。如推门入臼。故不难矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648a03"/><lb ed="R113" n="0667a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648a0301">此节当求妙悟。尔今如此为学。正所谓弃本逐末。 <lb ed="X" n="0648a04"/><lb ed="R113" n="0667a12"/>犹如卑贱者。返役使尊贵之人。是为倒置。于理不 <lb ed="X" n="0648a05"/><lb ed="R113" n="0667a13"/>当。其实有妨道业。从此直须塞绝诸分别妄缘。必 <lb ed="X" n="0648a06"/><lb ed="R113" n="0667a14"/>当专求妙悟。若使一旦豁然顿悟。然後看读经史。 <lb ed="X" n="0648a07"/><lb ed="R113" n="0667a15"/>如推门入臼。一任开合。故不难矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648a08"/><lb ed="R113" n="0667a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648a0801">湛堂即时摒去所习。专注禅观。一日闻衲子读诸葛 <lb ed="X" n="0648a09"/><lb ed="R113" n="0667a17"/>孔明出师表。豁然开悟。凝滞顿释。辩才无碍。在流辈 <lb ed="X" n="0648a10"/><lb ed="R113" n="0667a18"/>中。尟有过者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648a11"/><lb ed="R113" n="0667b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648a1101">此节闻示专修。湛堂闻示。即时者。就在今日教诫 <lb ed="X" n="0648a12"/><lb ed="R113" n="0667b02"/>之下。便自摒去向来所习学之事。屛。除也。专注。如 <lb ed="X" n="0648a13"/><lb ed="R113" n="0667b03"/>甁注水。禅观。使心不乱。一日闻衲子读诸葛孔明 <lb ed="X" n="0648a14"/><lb ed="R113" n="0667b04"/>出师表。诸葛武侯。受顾命辅後主。七擒孟获。<anchor xml:id="nkr_note_add_0648a1401" n="0648a1401"/><anchor xml:id="beg0648a1401" n="0648a1401"/>已<anchor xml:id="end0648a1401"/>定 <lb ed="X" n="0648a15"/><lb ed="R113" n="0667b05"/>南方。乃出师伐魏。临行遗表于後主。表云。先帝创 <lb ed="X" n="0648a16"/><lb ed="R113" n="0667b06"/>业未半。而中道崩殂。云云。至宫中府中。俱为一体。 <lb ed="X" n="0648a17"/><lb ed="R113" n="0667b07"/>师遂豁然开悟。将平日<g ref="#CB05577">胸</g>中所有凝结积滞之物。 <lb ed="X" n="0648a18"/><lb ed="R113" n="0667b08"/>顿然冰释。从此辩才无碍。其悟入之深。在同流辈 <lb ed="X" n="0648a19"/><lb ed="R113" n="0667b09"/>中。少有能超过其灵妙者△治心乃世出世之至 <lb ed="X" n="0648a20"/><lb ed="R113" n="0667b10"/>学。心不治而多学典章。所谓算沙徒困。终无益也。 <lb ed="X" n="0648a21"/><lb ed="R113" n="0667b11"/>读至此。乃知良马见鞭影而行。到则不难矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648a22"/><lb ed="R113" n="0667b12"/><p xml:id="pX64p0648a2201">此篇教住持当与众同好恶。乃合乎大中至正之 <lb ed="X" n="0648a23"/><lb ed="R113" n="0667b13"/>義也。</p> <lb ed="X" n="0648a24"/><lb ed="R113" n="0667b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648a2401">湛堂曰。有道德者乐于众。无道德者乐于身。乐于众 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0648b" n="0648b"/> <lb ed="X" n="0648b01"/><lb ed="R113" n="0667b15"/>者长。乐于身者亡。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648b02"/><lb ed="R113" n="0667b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648b0201">此节明乐有所当。谓凡有道德之人。无一<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0201" n="0648b0201"/><anchor xml:id="beg0648b0201" n="0648b0201"/>己<anchor xml:id="end0648b0201"/>之私。 <lb ed="X" n="0648b03"/><lb ed="R113" n="0667b17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0301" n="0648b0301"/><anchor xml:id="beg0648b0301" n="0648b0301"/>己<anchor xml:id="end0648b0301"/>有其乐。则与众同乐。无道德之人。只图自家安 <lb ed="X" n="0648b04"/><lb ed="R113" n="0667b18"/>乐。不顾大众。殊不知与众同乐者。其乐悠长。为<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0401" n="0648b0401"/><anchor xml:id="beg0648b0401" n="0648b0401"/>己<anchor xml:id="end0648b0401"/> <lb ed="X" n="0648b05"/><lb ed="R113" n="0668a01"/>求乐者。其乐无幾。不久即亡矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648b06"/><lb ed="R113" n="0668a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648b0601">今称住持者。多以好恶临众。故众人拂之。求其好而 <lb ed="X" n="0648b07"/><lb ed="R113" n="0668a03"/>知其恶。恶而知其好者尟矣。故曰。与众同忧乐同好 <lb ed="X" n="0648b08"/><lb ed="R113" n="0668a04"/>恶者義也。義之所在。天下孰不归焉<note place="inline">二事癞可赘疣集</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648b09"/><lb ed="R113" n="0668a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648b0901">此节教存大義。今时之称为住持者。多以自<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0901" n="0648b0901"/><anchor xml:id="beg0648b0901" n="0648b0901"/>己<anchor xml:id="end0648b0901"/>好 <lb ed="X" n="0648b10"/><lb ed="R113" n="0668a06"/>恶之心。临于大众。不与众同情。故拂逆而不就。要 <lb ed="X" n="0648b11"/><lb ed="R113" n="0668a07"/>求个公心直胆者。谛审人情。看我既好。而众人何 <lb ed="X" n="0648b12"/><lb ed="R113" n="0668a08"/>故返恶。我既恶。众人因甚返好。此中必有其故。如 <lb ed="X" n="0648b13"/><lb ed="R113" n="0668a09"/>此住持。天下尟矣。传云。好人之所恶。恶人之所好。 <lb ed="X" n="0648b14"/><lb ed="R113" n="0668a10"/>是故拂人之性。灾必逮夫身。拂者。逆也。故曰。寒暑 <lb ed="X" n="0648b15"/><lb ed="R113" n="0668a11"/>饥渴。众所同忧。安逸饱暖。众所同乐。道德仁義。众 <lb ed="X" n="0648b16"/><lb ed="R113" n="0668a12"/>所同好。伤残刻剥。众所同恶。住持人。于此四种。能 <lb ed="X" n="0648b17"/><lb ed="R113" n="0668a13"/>同于众者義也。義在则众美具在。天下谁不归之 <lb ed="X" n="0648b18"/><lb ed="R113" n="0668a14"/>敬之哉△義字当谛思。不可轻忽读去。得此者。无 <lb ed="X" n="0648b19"/><lb ed="R113" n="0668a15"/>在不在也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648b20"/><lb ed="R113" n="0668a16"/><p xml:id="pX64p0648b2001">此篇言持法者。贵在变通。不知变通。则自救不暇。 <lb ed="X" n="0648b21"/><lb ed="R113" n="0668a17"/>安能为人也。</p> <lb ed="X" n="0648b22"/><lb ed="R113" n="0668a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648b2201">湛堂曰。道者古今正权。善弘道者。要在变通。不知变 <lb ed="X" n="0648b23"/><lb ed="R113" n="0668b01"/>者。拘文执教。滞相殢情。此皆不达权变。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648b24"/><lb ed="R113" n="0668b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648b2401">此节教人通权达变。谓道乃往古来今一大权柄。 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0648c" n="0648c"/> <lb ed="X" n="0648c01"/><lb ed="R113" n="0668b03"/>主宰万物。成立圣凡。通融无碍之法。不是一定作 <lb ed="X" n="0648c02"/><lb ed="R113" n="0668b04"/>死马医的。若是善于弘<anchor xml:id="nkr_note_add_0648c0201" n="0648c0201"/><anchor xml:id="beg0648c0201" n="0648c0201"/>扬<anchor xml:id="end0648c0201"/>此道者。自能通权达变。 <lb ed="X" n="0648c03"/><lb ed="R113" n="0668b05"/>所谓八面玲珑。四方洞彻。由其入理之深也。设使 <lb ed="X" n="0648c04"/><lb ed="R113" n="0668b06"/>不知变通。拘定文字。执著教典。留滞名相。困殢识 <lb ed="X" n="0648c05"/><lb ed="R113" n="0668b07"/>情。殢。困极也。一味作死法拈弄。有甚快活分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648c06"/><lb ed="R113" n="0668b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648c0601">故僧问赵州。万法归一。一归何处。州云。我在靑州做 <lb ed="X" n="0648c07"/><lb ed="R113" n="0668b09"/>领布衫重七斤。谓古人不达权变。能若是之酬酢。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648c08"/><lb ed="R113" n="0668b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648c0801">此节引古以证权变。试看僧问赵州。万法归一。一 <lb ed="X" n="0648c09"/><lb ed="R113" n="0668b11"/>归何处。州曰我在靑州做领布衫重七斤。赵州观 <lb ed="X" n="0648c10"/><lb ed="R113" n="0668b12"/>音院从谂禅师。曹州郝氏子。嗣南泉普愿禅师。南 <lb ed="X" n="0648c11"/><lb ed="R113" n="0668b13"/>嶽下二世。古人若不通权达变。深融至理。岂能有 <lb ed="X" n="0648c12"/><lb ed="R113" n="0668b14"/>如是之酬酢耶。主答客曰酬。客答主曰醋。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648c13"/><lb ed="R113" n="0668b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648c1301">圣人云。幽谷无私。遂致斯响。洪钟<g ref="#CB05278">虡</g>受。扣无不应。是 <lb ed="X" n="0648c14"/><lb ed="R113" n="0668b16"/>知通方上士。将返常合道。不守一而不应变也<note place="inline">与李 <lb ed="X" n="0648c15"/><lb ed="R113" n="0668b17"/>商老书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648c16"/><lb ed="R113" n="0668b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648c1601">此节结无私能应变。圣人指老子。云。幽谷无私。遂 <lb ed="X" n="0648c17"/><lb ed="R113" n="0669a01"/>致斯响。如幽深巖谷中。有人大呼则大应。小呼则 <lb ed="X" n="0648c18"/><lb ed="R113" n="0669a02"/>小应者。以其无私心彼我。故作此应也。又如洪钟 <lb ed="X" n="0648c19"/><lb ed="R113" n="0669a03"/>受<g ref="#CB05278">虡</g>。扣之无不答也。<g ref="#CB05278">虡</g>。天上神兽。鹿头龙身。说文 <lb ed="X" n="0648c20"/><lb ed="R113" n="0669a04"/>云。钟鼓之<g ref="#CB16519">󴂇</g>也。横曰栒。纵曰<g ref="#CB05278">虡</g>。乃击钟之具。以是 <lb ed="X" n="0648c21"/><lb ed="R113" n="0669a05"/>而知。通方上士。返将平常之事。一一皆合于至道。 <lb ed="X" n="0648c22"/><lb ed="R113" n="0669a06"/>所谓信手拈来无不是。终不是那守定一法。而不 <lb ed="X" n="0648c23"/><lb ed="R113" n="0669a07"/>知随事应用。变通无碍者比也△变通之境终不 <lb ed="X" n="0648c24"/><lb ed="R113" n="0669a08"/>易到。须是<g ref="#CB05577">胸</g>中无块垒。舌上无交纹。乃得随声应 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0649a" n="0649a"/> <lb ed="X" n="0649a01"/><lb ed="R113" n="0669a09"/>响。如只口说变通。总若群盲摸象。了无实见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649a02"/><lb ed="R113" n="0669a10"/><p xml:id="pX64p0649a0201">此篇教人求友须勝<anchor xml:id="nkr_note_add_0649a0201" n="0649a0201"/><anchor xml:id="beg0649a0201" n="0649a0201"/>己<anchor xml:id="end0649a0201"/>。如其鄙匪无益也。</p> <lb ed="X" n="0649a03"/><lb ed="R113" n="0669a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649a0301">湛堂曰。学者求友。须是可为师者。时中长怀尊敬。作 <lb ed="X" n="0649a04"/><lb ed="R113" n="0669a12"/>事取法。期有所益。或智识差勝于我。亦可相从。警所 <lb ed="X" n="0649a05"/><lb ed="R113" n="0669a13"/>未逮。万一与我相似。则不如无也<note place="inline">宝峰实录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649a06"/><lb ed="R113" n="0669a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649a0601">谓凡学者寻求友人。须是可为我师法者。二六时 <lb ed="X" n="0649a07"/><lb ed="R113" n="0669a15"/>中。常怀尊敬。每作事必当取法于他。期有利益。又 <lb ed="X" n="0649a08"/><lb ed="R113" n="0669a16"/>或彼智力见识略有勝过于我者。亦可以相从。差。 <lb ed="X" n="0649a09"/><lb ed="R113" n="0669a17"/>次也。何故。警<g ref="#CB15081">策</g>我所不及处。万一与我一样。则不 <lb ed="X" n="0649a10"/><lb ed="R113" n="0669a18"/>如无也△古德云。选择良朋要老成。不如<anchor xml:id="nkr_note_add_0649a1001" n="0649a1001"/><anchor xml:id="beg0649a1001" n="0649a1001"/>己<anchor xml:id="end0649a1001"/>者莫 <lb ed="X" n="0649a11"/><lb ed="R113" n="0669b01"/>同盟。譬如水入汚泥去。纵若淸兮也未淸。其斯之 <lb ed="X" n="0649a12"/><lb ed="R113" n="0669b02"/>谓欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649a13"/><lb ed="R113" n="0669b03"/><p xml:id="pX64p0649a1301">此篇要人真履实践。务华非所宜也。</p> <lb ed="X" n="0649a14"/><lb ed="R113" n="0669b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649a1401">湛堂曰。祖庭秋晚。林下人不为嚣浮者。固自难得。昔 <lb ed="X" n="0649a15"/><lb ed="R113" n="0669b05"/>真如住智海。尝言在湘<g ref="#CB05290">西</g>道吾时。众虽不多。犹有老 <lb ed="X" n="0649a16"/><lb ed="R113" n="0669b06"/>衲数辈。履践此道。自大沩来此。不下九百僧。无七五 <lb ed="X" n="0649a17"/><lb ed="R113" n="0669b07"/>人会我说话。予以是知。得人不在众多矣<note place="inline">实录</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649a18"/><lb ed="R113" n="0669b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649a1801">祖庭。即<persName>佛</persName>祖之门庭也。秋晚。即末法凋零之时也。 <lb ed="X" n="0649a19"/><lb ed="R113" n="0669b09"/>谓林下学人。于此凋零之际。有不为嚣喧浮薄之 <lb ed="X" n="0649a20"/><lb ed="R113" n="0669b10"/>事者。实是难得。昔真如哲禅师住智海时。尝言我 <lb ed="X" n="0649a21"/><lb ed="R113" n="0669b11"/>在湘江之西。住道吾寺时。众虽不多。犹有老成衲 <lb ed="X" n="0649a22"/><lb ed="R113" n="0669b12"/>子幾人。行持此道。自大沩迁来智海时。论众不止 <lb ed="X" n="0649a23"/><lb ed="R113" n="0669b13"/>九百僧。其间无七五人。会得我说话的舌头落处。 <lb ed="X" n="0649a24"/><lb ed="R113" n="0669b14"/>以是而知。得人只要真修实行者。固不在众数之 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0649b" n="0649b"/> <lb ed="X" n="0649b01"/><lb ed="R113" n="0669b15"/>多也△人之性分固是生成。而亦因时陞降者有 <lb ed="X" n="0649b02"/><lb ed="R113" n="0669b16"/>之。不随时变者幾人哉。须知古人之意。在实而不 <lb ed="X" n="0649b03"/><lb ed="R113" n="0669b17"/>在华。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649b04"/><lb ed="R113" n="0669b18"/><p xml:id="pX64p0649b0401">此篇谓人情浇薄。知之最为难也。</p> <lb ed="X" n="0649b05"/><lb ed="R113" n="0670a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649b0501">湛堂曰。唯人履行。不可以一酬一诘。固能尽知。盖口 <lb ed="X" n="0649b06"/><lb ed="R113" n="0670a02"/>舌辩利者。事或未可信。词语拙讷者。理或未可穷。虽 <lb ed="X" n="0649b07"/><lb ed="R113" n="0670a03"/>穷其辞。恐未穷其理。能服其口。恐未服其心。唯人难 <lb ed="X" n="0649b08"/><lb ed="R113" n="0670a04"/>知。圣人所病。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649b09"/><lb ed="R113" n="0670a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649b0901">此节明知人之难。曰。世间唯独有知人实处。不是 <lb ed="X" n="0649b10"/><lb ed="R113" n="0670a06"/>容易。非是一酬对一诘问。便能悉知。何也。盖有一 <lb ed="X" n="0649b11"/><lb ed="R113" n="0670a07"/>等口舌辩论锋利者。听其言似有可取。至于行事 <lb ed="X" n="0649b12"/><lb ed="R113" n="0670a08"/>之真假。未可信也。又一种词语拙讷者。讷语迟钝 <lb ed="X" n="0649b13"/><lb ed="R113" n="0670a09"/>也。闻其声似无可听。而究竟其道理。<anchor xml:id="nkr_note_add_0649b1301" n="0649b1301"/><anchor xml:id="beg0649b1301" n="0649b1301"/>却<anchor xml:id="end0649b1301"/>难以极穷。 <lb ed="X" n="0649b14"/><lb ed="R113" n="0670a10"/>所以拙讷者。虽能穷其辞。恐未能穷他之理。利口 <lb ed="X" n="0649b15"/><lb ed="R113" n="0670a11"/>者。虽能服其口。恐未能服他之心。此所以知人之 <lb ed="X" n="0649b16"/><lb ed="R113" n="0670a12"/>难。即圣人亦有所患焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649b17"/><lb ed="R113" n="0670a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649b1701">况近世衲子聪明。不务通物情。视听多只伺过隙。与 <lb ed="X" n="0649b18"/><lb ed="R113" n="0670a14"/>众违欲。与道乖方。相尙以欺。相冒以诈。使<persName>佛</persName>祖之道。 <lb ed="X" n="0649b19"/><lb ed="R113" n="0670a15"/>靡靡而愈薄。殆不可救矣<note place="inline">答鲁直书</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649b20"/><lb ed="R113" n="0670a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649b2001">此节出今时弊病。且近来衲子闻见处。竟不专以 <lb ed="X" n="0649b21"/><lb ed="R113" n="0670a17"/>通达人情为事。而一味以此视听。多只伺候人之 <lb ed="X" n="0649b22"/><lb ed="R113" n="0670a18"/>过隙。隙缝罅也。所以与众人之情欲相违。与大道 <lb ed="X" n="0649b23"/><lb ed="R113" n="0670b01"/>之方向相乖。时中所竞尙者。一味是欺瞒不实之 <lb ed="X" n="0649b24"/><lb ed="R113" n="0670b02"/>心。曚昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0649b2401" n="0649b2401"/><anchor xml:id="beg0649b2401" n="0649b2401"/>谄<anchor xml:id="end0649b2401"/>诈之念。<g ref="#CB00155">冒</g>曚昧也。如此行径。使<persName>佛</persName>祖之 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0649c" n="0649c"/> <lb ed="X" n="0649c01"/><lb ed="R113" n="0670b03"/>道。渐渐转衰。危乎不可救也△近世人情。多尙浮 <lb ed="X" n="0649c02"/><lb ed="R113" n="0670b04"/>靡。行说俱非重厚。所以知人之难。不在于今也。我 <lb ed="X" n="0649c03"/><lb ed="R113" n="0670b05"/>愿後人。存守个好念头得来受用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649c04"/><lb ed="R113" n="0670b06"/><p xml:id="pX64p0649c0401">此篇教学者依附得人。可以操持无妄。成就品格 <lb ed="X" n="0649c05"/><lb ed="R113" n="0670b07"/>也。</p> <lb ed="X" n="0649c06"/><lb ed="R113" n="0670b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649c0601">湛堂谓妙喜曰。像季比丘。外多徇物。内不明心。纵有 <lb ed="X" n="0649c07"/><lb ed="R113" n="0670b09"/>弘为。皆非究竟。盖所附卑猥而使然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649c08"/><lb ed="R113" n="0670b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649c0801">此节教依附得人。谓像季学者。外但随顺境缘。逐 <lb ed="X" n="0649c09"/><lb ed="R113" n="0670b11"/>诸声色。徇。顺也。内不自求悟明心性。此等人。纵使 <lb ed="X" n="0649c10"/><lb ed="R113" n="0670b12"/>有弘大作为处。皆是虚浮。实非究竟。何故。盖是所 <lb ed="X" n="0649c11"/><lb ed="R113" n="0670b13"/>依附之人。卑浅鄙猥之所致也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649c12"/><lb ed="R113" n="0670b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649c1201">如搏牛之<g ref="#CB00044">虻</g>。飞止数步。若附骥尾。便有追风逐日之 <lb ed="X" n="0649c13"/><lb ed="R113" n="0670b15"/>能。乃依托之勝也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649c14"/><lb ed="R113" n="0670b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649c1401">此节喩明所附。譬如抟集牛身之<g ref="#CB00044">虻</g>。據自力奋飞。 <lb ed="X" n="0649c15"/><lb ed="R113" n="0670b17"/>不过数步而<anchor xml:id="nkr_note_add_0649c1501" n="0649c1501"/><anchor xml:id="beg0649c1501" n="0649c1501"/>已<anchor xml:id="end0649c1501"/>。若附骥尾。骥。良马也。便见其有风 <lb ed="X" n="0649c16"/><lb ed="R113" n="0670b18"/>可追日可逐之能也。此亦无他。乃依托之勝也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649c17"/><lb ed="R113" n="0671a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649c1701">是故学者。居必择处。遊必就士。遂能绝邪僻。近中正。 <lb ed="X" n="0649c18"/><lb ed="R113" n="0671a02"/>闻正言也。昔福严雅和尙。每爱真如哲。标致可尙。但 <lb ed="X" n="0649c19"/><lb ed="R113" n="0671a03"/>未知所附者何人。一日见与大寧宽。蒋山元。翠巖真 <lb ed="X" n="0649c20"/><lb ed="R113" n="0671a04"/>偕行。雅喜不自勝。从容谓哲曰。诸大士法门龙象。子 <lb ed="X" n="0649c21"/><lb ed="R113" n="0671a05"/>得从之遊。异日支吾道之倾颓。彰祖教之利济。固不 <lb ed="X" n="0649c22"/><lb ed="R113" n="0671a06"/>在予之多嘱也<note place="inline">日涉记</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649c23"/><lb ed="R113" n="0671a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649c2301">此节明依附之验。以是知学者。居必择其可居之 <lb ed="X" n="0649c24"/><lb ed="R113" n="0671a08"/>处。遊必择其可与之人。处若善。人若良。遂能绝其 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0650a" n="0650a"/> <lb ed="X" n="0650a01"/><lb ed="R113" n="0671a09"/>私邪偏僻之患。而得近中正。闻正言也。昔泽州福 <lb ed="X" n="0650a02"/><lb ed="R113" n="0671a10"/>严良雅禅师。嗣洞山守初禅师。靑原下八世。每爱 <lb ed="X" n="0650a03"/><lb ed="R113" n="0671a11"/>真如哲之标格致趣。实为可尙。但未知所依附何 <lb ed="X" n="0650a04"/><lb ed="R113" n="0671a12"/>人。一日见与洪州大寧道宽禅师。嗣石霜楚圆禅 <lb ed="X" n="0650a05"/><lb ed="R113" n="0671a13"/>师。蒋山赞元禅师。亦嗣石霜。南嶽下十一世。及翠 <lb ed="X" n="0650a06"/><lb ed="R113" n="0671a14"/>巖真禅师偕行。偕。同也。雅师喜之不勝。从容闲暇 <lb ed="X" n="0650a07"/><lb ed="R113" n="0671a15"/>日。谓哲曰。诸大士皆福慧深厚者。乃法门中。有大 <lb ed="X" n="0650a08"/><lb ed="R113" n="0671a16"/>担当大力量。如龙如象之人。子今得相从与之交 <lb ed="X" n="0650a09"/><lb ed="R113" n="0671a17"/>遊。他日支撑吾道之倾颓。彰显祖教之利济。固不 <lb ed="X" n="0650a10"/><lb ed="R113" n="0671a18"/>在我之再三嘱咐也△失身匪类。万事瓦裂。依托 <lb ed="X" n="0650a11"/><lb ed="R113" n="0671b01"/>二字。可不愼哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650a12"/><lb ed="R113" n="0671b02"/><p xml:id="pX64p0650a1201">此篇教学人须怀远大之志。不可徇俗苟利也。</p> <lb ed="X" n="0650a13"/><lb ed="R113" n="0671b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650a1301">湛堂谓妙喜曰。参禅须要识虑高远。志气超迈。出言 <lb ed="X" n="0650a14"/><lb ed="R113" n="0671b04"/>行事。持信于人。勿随势利苟枉。自然不为朋辈描摸 <lb ed="X" n="0650a15"/><lb ed="R113" n="0671b05"/>时所上下也<note place="inline">宝峰记闻</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650a16"/><lb ed="R113" n="0671b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650a1601">谓参禅人。先必要识见高。思虑远。志与气俱宜高 <lb ed="X" n="0650a17"/><lb ed="R113" n="0671b07"/>超远迈。迈。远也。凡出言行事之间。总皆要存诚立 <lb ed="X" n="0650a18"/><lb ed="R113" n="0671b08"/>信。使人不疑惑。又不可随顺势力。贪求财利。苟且 <lb ed="X" n="0650a19"/><lb ed="R113" n="0671b09"/>枉屈之事。果能如此。自然使朋辈中人。无处下手。 <lb ed="X" n="0650a20"/><lb ed="R113" n="0671b10"/>来描画你。摸索你。自然不似他辈。亦随时世可上 <lb ed="X" n="0650a21"/><lb ed="R113" n="0671b11"/>可下之人也△循俗苟利。心性昏迷。即堕为流俗 <lb ed="X" n="0650a22"/><lb ed="R113" n="0671b12"/>人矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650a23"/><lb ed="R113" n="0671b13"/><p xml:id="pX64p0650a2301">此篇见古人发言行事。要皆以不欺为先也。</p> <lb ed="X" n="0650a24"/><lb ed="R113" n="0671b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650a2401">湛堂曰。予昔同灵源。侍晦堂于章江寺。灵源一日与 <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0650b" n="0650b"/> <lb ed="X" n="0650b01"/><lb ed="R113" n="0671b15"/>二僧入城。至晚方归。晦堂因问。今日何往。灵源曰。适 <lb ed="X" n="0650b02"/><lb ed="R113" n="0671b16"/>往大寧来。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650b03"/><lb ed="R113" n="0671b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650b0301">此节直述往事。谓予曾同灵源。奉侍晦堂和尙于 <lb ed="X" n="0650b04"/><lb ed="R113" n="0671b18"/>章江寺。灵源一日偶与二僧入城。至晚方始归来。 <lb ed="X" n="0650b05"/><lb ed="R113" n="0672a01"/>晦堂因问曰。今日向甚么处来。灵源以无事入城 <lb ed="X" n="0650b06"/><lb ed="R113" n="0672a02"/>自觉不便。但对曰。适纔往大寧来。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650b07"/><lb ed="R113" n="0672a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650b0701">时死心在旁。厉声诃曰。参禅欲脱生死。发言先要诚 <lb ed="X" n="0650b08"/><lb ed="R113" n="0672a04"/>实。淸兄何得妄语。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650b09"/><lb ed="R113" n="0672a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650b0901">此节明益友无讳。时死心正値在旁侍立。不忍其 <lb ed="X" n="0650b10"/><lb ed="R113" n="0672a06"/>虚妄。乃大声诃之曰。参禅本为超脱生死。发言必 <lb ed="X" n="0650b11"/><lb ed="R113" n="0672a07"/>先要至诚老实。淸兄你何得作此妄语。死心即隆 <lb ed="X" n="0650b12"/><lb ed="R113" n="0672a08"/>兴府黄龙悟新禅师。韶州黄氏子。嗣黄龙祖心禅 <lb ed="X" n="0650b13"/><lb ed="R113" n="0672a09"/>师。南嶽下十三世。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650b14"/><lb ed="R113" n="0672a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650b1401">灵源面热不敢对。自尔不入城墎。不妄发言。予固知 <lb ed="X" n="0650b15"/><lb ed="R113" n="0672a11"/>灵源死心。皆良器也<note place="inline">日涉记</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650b16"/><lb ed="R113" n="0672a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650b1601">此节明知过能改。灵源闻诃。大渐面热。不敢别对。 <lb ed="X" n="0650b17"/><lb ed="R113" n="0672a13"/>自此以後。更不敢复入城墎。外城曰郭。亦不敢虚 <lb ed="X" n="0650b18"/><lb ed="R113" n="0672a14"/>妄发言。予固知灵源知过必改。死心正而不屈。如 <lb ed="X" n="0650b19"/><lb ed="R113" n="0672a15"/>二人者。真良器也。良。美也△古人存心。此中无丝 <lb ed="X" n="0650b20"/><lb ed="R113" n="0672a16"/>毫欺吝。死心以不自欺之心责友。灵源以不自吝 <lb ed="X" n="0650b21"/><lb ed="R113" n="0672a17"/>之心改过。此各得其正也。学者审之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650b22"/><lb ed="R113" n="0672a18"/><p xml:id="pX64p0650b2201">此篇说古人好学不倦。一皆出自天真。非勉强也。</p> <lb ed="X" n="0650b23"/><lb ed="R113" n="0672b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650b2301">湛堂曰。灵源好阅经史。食息未尝少憩。仅能背讽乃 <lb ed="X" n="0650b24"/><lb ed="R113" n="0672b02"/>止。晦堂因诃之。灵源曰。尝闻用力多者收功远。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X64.1266.0650c" n="0650c"/> <lb ed="X" n="0650c01"/><lb ed="R113" n="0672b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650c0101">此节谓究学之功深。湛堂和尙。擧灵源禅师好学。 <lb ed="X" n="0650c02"/><lb ed="R113" n="0672b04"/>以<g ref="#CB15081">策</g>进後人。阅。观也。经。即一切经书。史。即一切吏 <lb ed="X" n="0650c03"/><lb ed="R113" n="0672b05"/>籍。食。饮食。息。安<g ref="#CB05903">寝</g>。憩。息也。谓灵源好学。于饮食睡 <lb ed="X" n="0650c04"/><lb ed="R113" n="0672b06"/>眠之间。未尝少歇。凡读书必到背讽得乃止。晦堂 <lb ed="X" n="0650c05"/><lb ed="R113" n="0672b07"/>诃之。以谓不当苦读如是。灵源对曰。尝闻凡事用 <lb ed="X" n="0650c06"/><lb ed="R113" n="0672b08"/>力多者。收功亦远。教中有云。勇猛精进。自强不息 <lb ed="X" n="0650c07"/><lb ed="R113" n="0672b09"/>者。则三昧易成。彼岸易到。圆满功德。亦得永远也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650c08"/><lb ed="R113" n="0672b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650c0801">故黄太史鲁直曰。淸兄好学。如饥渴之嗜饮食。视利 <lb ed="X" n="0650c09"/><lb ed="R113" n="0672b11"/>养纷华若臭恶。盖其诚心自然。非特尔也<note place="inline">赘疣集</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650c10"/><lb ed="R113" n="0672b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650c1001">此节出性分之本具。黄太史讳庭坚字鲁直。号山 <lb ed="X" n="0650c11"/><lb ed="R113" n="0672b13"/>谷居士。得法于黄龙祖心禅师。故尝称灵源曰。淸 <lb ed="X" n="0650c12"/><lb ed="R113" n="0672b14"/>兄好学。如饥渴者之欲饮食。视利养纷杂浮华之 <lb ed="X" n="0650c13"/><lb ed="R113" n="0672b15"/>事如恶臭。盖其天性至诚自然如此。非勉强为之 <lb ed="X" n="0650c14"/><lb ed="R113" n="0672b16"/>也△请问今时学者。一本书你曾读过幾遍。敢言 <lb ed="X" n="0650c15"/><lb ed="R113" n="0672b17"/>背讽乎。勉之勉之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650c16"/> <lb ed="X" n="0650c17"/><lb ed="R113" n="0672b18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>禅林宝训笔说卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0618c1301" to="#end0618c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0618c2201" to="#end0618c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0618c2401" to="#end0618c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0619a0201" to="#end0619a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0619c0801" to="#end0619c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0619c1601" to="#end0619c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0619c2101" to="#end0619c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0620a0601" to="#end0620a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0620a0602" to="#end0620a0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0620a2301" to="#end0620a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0620a2302" to="#end0620a2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0621a0901" to="#end0621a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">妺</lem><rdg wit="#wit.orig">妹</rdg></app> <app from="#beg0621a1401" to="#end0621a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">妺</lem><rdg wit="#wit.orig">妹</rdg></app> <app from="#beg0621a1701" to="#end0621a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0621b1701" to="#end0621b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0621c1801" to="#end0621c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">新<note type="cf1">T48n2022_p1016c09</note><note type="cf2">X64n1263_p0470c01</note><note type="cf3">X64n1265_p0532c07</note></lem><rdg wit="#wit.orig">斯</rdg></app> <app from="#beg0622a1301" to="#end0622a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">谥</lem><rdg wit="#wit.orig">谥</rdg></app> <app from="#beg0622a1701" to="#end0622a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0623a1701" to="#end0623a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0623a2101" to="#end0623a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0623b0901" to="#end0623b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0625b1401" to="#end0625b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">扬</lem><rdg wit="#wit.orig">扬</rdg></app> <app from="#beg0625b1701" to="#end0625b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0626b1301" to="#end0626b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0626b1601" to="#end0626b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0626c1901" to="#end0626c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0626c2401" to="#end0626c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0627a0201" to="#end0627a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0627a0701" to="#end0627a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0627c1201" to="#end0627c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0627c1901" to="#end0627c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0627c2301" to="#end0627c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0629b0101" to="#end0629b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0629b0901" to="#end0629b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">却</lem><rdg wit="#wit.orig">隙</rdg></app> <app from="#beg0630b1701" to="#end0630b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0630c1101" to="#end0630c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0630c1601" to="#end0630c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0630c1701" to="#end0630c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0630c1801" to="#end0630c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0632a0701" to="#end0632a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">扬</lem><rdg wit="#wit.orig">扬</rdg></app> <app from="#beg0632a1501" to="#end0632a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0632a2401" to="#end0632a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0632b1501" to="#end0632b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0632b1801" to="#end0632b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0632c1901" to="#end0632c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0632c2201" to="#end0632c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0633a0401" to="#end0633a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0633a0601" to="#end0633a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0633a0801" to="#end0633a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0633c1401" to="#end0633c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0634a0201" to="#end0634a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0634c0801" to="#end0634c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0634c1101" to="#end0634c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0634c1901" to="#end0634c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0634c2001" to="#end0634c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0634c2301" to="#end0634c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0635a0401" to="#end0635a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0635a1201" to="#end0635a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0635a1401" to="#end0635a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0635a1501" to="#end0635a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0635b1701" to="#end0635b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0635c1201" to="#end0635c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0635c1501" to="#end0635c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0636a2401" to="#end0636a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0636b1001" to="#end0636b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0636b1701" to="#end0636b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">扬</lem><rdg wit="#wit.orig">扬</rdg></app> <app from="#beg0637a1601" to="#end0637a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0637b0701" to="#end0637b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0637b0801" to="#end0637b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0637b1101" to="#end0637b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0637b1501" to="#end0637b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0637b2401" to="#end0637b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0637c1701" to="#end0637c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0638a1101" to="#end0638a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">忝</lem><rdg wit="#wit.orig">添</rdg></app> <app from="#beg0638a1201" to="#end0638a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">忝</lem><rdg wit="#wit.orig">添</rdg></app> <app from="#beg0638b0201" to="#end0638b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄<note type="cf1">J20nB096_p0460c15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0638c1801" to="#end0638c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0638c1802" to="#end0638c1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0638c1901" to="#end0638c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0638c2401" to="#end0638c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0639a0201" to="#end0639a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0639a1701" to="#end0639a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0639b0101" to="#end0639b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0639b0601" to="#end0639b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0639c1701" to="#end0639c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0640a2101" to="#end0640a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0640b0801" to="#end0640b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0640b0802" to="#end0640b0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0640c1301" to="#end0640c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0640c1701" to="#end0640c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0640c1801" to="#end0640c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0640c2201" to="#end0640c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0641a0301" to="#end0641a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0641a0501" to="#end0641a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0641c0401" to="#end0641c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0641c1301" to="#end0641c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0641c1401" to="#end0641c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0641c2001" to="#end0641c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0642b0801" to="#end0642b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0642b1301" to="#end0642b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0642b1901" to="#end0642b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0642c1201" to="#end0642c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0643b1301" to="#end0643b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">敛</lem><rdg wit="#wit.orig">敛</rdg></app> <app from="#beg0643b1302" to="#end0643b1302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0643b1901" to="#end0643b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">敛</lem><rdg wit="#wit.orig">敛</rdg></app> <app from="#beg0643b2301" to="#end0643b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0644b1101" to="#end0644b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">却</lem><rdg wit="#wit.orig">隙</rdg></app> <app from="#beg0644b1301" to="#end0644b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">却</lem><rdg wit="#wit.orig">隙</rdg></app> <app from="#beg0644c0101" to="#end0644c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0644c0301" to="#end0644c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">却</lem><rdg wit="#wit.orig">隙</rdg></app> <app from="#beg0644c0601" to="#end0644c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0644c2001" to="#end0644c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">追</lem><rdg wit="#wit.orig">迫</rdg></app> <app from="#beg0645a0201" to="#end0645a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄<note type="cf1">X32n0620_p0558b13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0645a0401" to="#end0645a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0645a0402" to="#end0645a0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0645b0301" to="#end0645b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陕</lem><rdg wit="#wit.orig">狭</rdg></app> <app from="#beg0646b0101" to="#end0646b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0646c0301" to="#end0646c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0646c0501" to="#end0646c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646c0801" to="#end0646c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0647a0301" to="#end0647a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">豐</lem><rdg wit="#wit.orig">豐</rdg></app> <app from="#beg0647a0901" to="#end0647a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0648a1401" to="#end0648a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0648b0201" to="#end0648b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0648b0301" to="#end0648b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0648b0401" to="#end0648b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0648b0901" to="#end0648b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0648c0201" to="#end0648c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">扬</lem><rdg wit="#wit.orig">扬</rdg></app> <app from="#beg0649a0201" to="#end0649a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0649a1001" to="#end0649a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0649b1301" to="#end0649b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">却</lem><rdg wit="#wit.orig">隙</rdg></app> <app from="#beg0649b2401" to="#end0649b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0649c1501" to="#end0649c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0618c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0618c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0618c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c2401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0619a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0619c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0619c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0619c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0620a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0620a0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a0602">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0620a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0620a2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a2302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0621a0901" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0621a09.11" target="#nkr_note_add_0621a0901">妺【CB】，妹【卍续】（CBETA 按：可参考《佩觿》卷下第38页：“妹妺，上莫佩翻姊妹，下音末桀妻。”）</note> <note n="0621a1401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0621a14.04" target="#nkr_note_add_0621a1401">妺【CB】，妹【卍续】（CBETA 按：可参考《佩觿》卷下第38页：“妹妺，上莫佩翻姊妹，下音末桀妻。”）</note> <note n="0621a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621a1701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0621b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621b1701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0621c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621c1801">新【CB】，斯【卍续】</note> <note n="0622a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0622a1301">谥【CB】，谥【卍续】</note> <note n="0622a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0622a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0623a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0623a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0623b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0625b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0625b1401">扬【CB】，扬【卍续】</note> <note n="0625b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0625b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0626b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0626b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0626b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0626b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0626c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0626c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0626c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0626c2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0627a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627a0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0627a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627a0701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0627c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0627c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0627c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0629b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629b0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0629b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629b0901">却【CB】，隙【卍续】</note> <note n="0630b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0630b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0630c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0630c1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0630c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0630c1601">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0630c1701" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0630c17.08" target="#nkr_note_add_0630c1701">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0630c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0630c1801">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0632a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632a0701">扬【CB】，扬【卍续】</note> <note n="0632a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632a1501">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0632a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0632b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0632b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0632c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632c1901">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0632c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632c2201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0633a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633a0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0633a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0633a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633a0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0633c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633c1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0634a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634a0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0634c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634c0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0634c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634c1101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0634c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634c1901">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0634c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634c2001">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0634c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634c2301">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0635a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0635a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0635a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a1401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0635a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0635b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635b1701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0635c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0635c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0636a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0636a2401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0636b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0636b1001">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0636b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0636b1701">扬【CB】，扬【卍续】</note> <note n="0637a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0637b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0637b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0637b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0637b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0637b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0637c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637c1701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0638a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638a1101">忝【CB】，添【卍续】</note> <note n="0638a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638a1201">忝【CB】，添【卍续】</note> <note n="0638b0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0638b02.14" target="#nkr_note_add_0638b0201">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0638c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c1801">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0638c1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c1802">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0638c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c1901">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0638c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0639a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639a0201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0639a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639a1701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0639b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639b0101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0639b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0639c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639c1701">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0640a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0640b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640b0801">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0640b0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640b0802">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0640c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640c1301">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0640c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0640c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0640c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0641a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641a0301">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0641a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0641c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641c0401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0641c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641c1301">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0641c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641c1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0641c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641c2001">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0642b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b0801">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0642b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b1301">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0642b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b1901">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0642c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642c1201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0643b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643b1301">敛【CB】，敛【卍续】</note> <note n="0643b1302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643b1302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0643b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643b1901">敛【CB】，敛【卍续】</note> <note n="0643b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0644b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644b1101">却【CB】，隙【卍续】</note> <note n="0644b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644b1301">却【CB】，隙【卍续】</note> <note n="0644c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644c0101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0644c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644c0301">却【CB】，隙【卍续】</note> <note n="0644c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644c0601">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0644c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644c2001">追【CB】，迫【卍续】</note> <note n="0645a0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0645a02.06" target="#nkr_note_add_0645a0201">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0645a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0645a0402" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0645a04.13" target="#nkr_note_add_0645a0402">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0645b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645b0301">陕【CB】，狭【卍续】</note> <note n="0646b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646b0101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0646c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646c0301">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0646c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0647a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0647a0301">豐【CB】，豐【卍续】</note> <note n="0647a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0647a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0648a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0648b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0648b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0301">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0648b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0648b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0901">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0648c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648c0201">扬【CB】，扬【卍续】</note> <note n="0649a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0649a0201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0649a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0649a1001">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0649b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0649b1301">却【CB】，隙【卍续】</note> <note n="0649b2401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0649b24.04" target="#nkr_note_add_0649b2401">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0649c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0649c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>